టాప్ న్యూస్ ,కరంట్ అఫైర్స్ & GK14, ఆగస్టు 2026-వార్తలతో పాటు ఉద్యోగ పోటీ పరీక్షల గైడ్

ఈ రోజు పొందు పరిచబడిన కరంట్ అఫైర్స్ & GK అంశాలు:

• :“ల్యాండ్ డౌన్ అండర్” అని ఏ దేశాన్ని అంటారు – ఆస్ట్రేలియా
• ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు మరియు విభజన – ప్రశ్నలు & జవాబులు
• AMASR చట్టం, 1958 (ప్రాచీన స్మారక కట్టడాలు మరియు పురావస్తు ప్రదేశాలు, అవశేషాల చట్టం):
  వాణిజ్య వైవిధ్యీకరణతో దూసుకెళ్తున్న భారత ఎగుమతులు: జులైలో 20% వృద్ధి
• నిరసనలు, వాయిదాలతో వృథా అయిన వర్షాకాల సమావేశాలు: తక్కువ ఉత్పాదకత అయినా 12 బిల్లులకు ఆమోదం
• భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన సొరంగాలు – ప్రశ్నలు & జవాబులు (పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడేవి)
• శాసనసభ ప్రత్యేక హక్కులపై ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం: అక్టోబర్ 6 నుండి విచారణ ప్రారంభం
• కామన్వెల్త్ ఫెన్సింగ్‌లో భారత్‌దే హవా: ఓవరాల్ ఛాంపియన్‌గా నిలిచిన భారత జట్టు
• భారత్‌ను గ్లోబల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దే దిశగా నీతి ఆయోగ్ రోడ్‌మ్యాప్: రసాయనాలు, టెక్స్‌టైల్స్, సోలార్, టెలికాంపై ప్రత్యేక దృష్టి
• “మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్”: పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియాతో రక్షణ ఒప్పందంపై టర్కీ ప్రణాళికలు

ప్రశ్న :“ల్యాండ్ డౌన్ అండర్” అని ఏ దేశాన్ని అంటారు ? జవాబు : ఆస్ట్రేలియా “ది ల్యాండ్ డౌన్ అండర్” అనే ముద్దుపేరు ఆస్ట్రేలియా దేశానికి సంబంధించినది. భూమధ్యరేఖకు దక్షిణ భాగంలో, దక్షిణార్ధగోళంలో ఉన్నందున, ఉత్తర అర్ధగోళంలోని యూరప్, అమెరికా వంటి దేశాల దృష్టికోణం నుండి చూస్తే ఆస్ట్రేలియా “కింద” (down under) ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది, అందుకే ఈ పేరు వచ్చింది. ముఖ్యాంశాలు: రాజధాని: కాన్‌బెర్రా (అతిపెద్ద నగరం మాత్రం సిడ్నీ) ఖండం: ఆస్ట్రేలియా ఒక ఖండం, ఒక దేశం కూడా – ప్రపంచంలో ఇలాంటి ప్రత్యేకత కలిగిన ఏకైక దేశం వైశాల్యం: ప్రపంచంలో ఆరో అతిపెద్ద దేశం (సుమారు 76.9 లక్షల చదరపు కి.మీ.) ప్రత్యేకమైన వన్యప్రాణులు: కంగారూలు, కోఆలాలు, ప్లాటిపస్, వాలబీలు వంటి ఇతర దేశాల్లో కనిపించని ప్రత్యేక జంతువులకు నిలయం గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పగడపు దిబ్బల వ్యవస్థ ఇక్కడే ఉంది, ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం ఉలురు (అయర్స్ రాక్): స్థానిక ఆదిమవాసుల (Aboriginal) సంస్కృతికి పవిత్రమైన, ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఎర్రటి బండరాయి కొండ జనాభా: సుమారు 2.6 కోట్లు (ప్రధానంగా తీర ప్రాంతాల్లోనే నివసిస్తారు, లోపలి భాగం చాలావరకు ఎడారి – దీన్ని “అవుట్‌బ్యాక్” అని పిలుస్తారు) ప్రభుత్వ వ్యవస్థ: పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం, రాజ్యాంగబద్ధ రాచరికం (కామన్వెల్త్ దేశం, బ్రిటిష్ రాజు/రాణి నామమాత్రపు అధిపతి) కరెన్సీ: ఆస్ట్రేలియన్ డాలర్ (AUD) మీకు ఆస్ట్రేలియా గురించి మరింత వివరంగా (చరిత్ర, ఆర్థిక వ్యవస్థ, భారత్‌తో సంబంధాలు వంటివి) కావాలంటే చెప్పండి.

నేటి జాతీయం(Idiom) “Under the weather” అర్థం: ఈ జాతీయాన్ని ఒక వ్యక్తి కొద్దిగా అనారోగ్యంగా, నలతగా అనిపించినప్పుడు ఉపయోగిస్తారు. పూర్తిగా తీవ్రమైన అనారోగ్యం కాదు, కానీ మామూలుగా ఉత్సాహంగా, ఆరోగ్యంగా అనిపించనప్పుడు ఈ మాటను వాడతారు. మూలం: ఈ జాతీయం సముద్రయాన నావికుల నుండి వచ్చిందని చెబుతారు. సముద్రంలో తుఫాను వచ్చినప్పుడు, నావికులు అనారోగ్యానికి గురైతే, వారిని డెక్ కింద (అంటే వాతావరణం ప్రభావం తక్కువగా ఉండే చోట) విశ్రాంతి తీసుకోమని పంపించేవారు. అలా “వాతావరణం కింద” ఉండటం అనారోగ్యానికి సంకేతంగా మారింది. ఉదాహరణలు (English): “I think I’ll skip the gym today — I’m feeling a bit under the weather.” (నేను ఈరోజు జిమ్‌కు వెళ్లను — నాకు కొద్దిగా నలతగా ఉంది.) “Priya has been under the weather since Monday, so she’s working from home.” (సోమవారం నుండి ప్రియకు నలతగా ఉంది, అందుకే ఆమె ఇంటి నుండే పని చేస్తోంది.) “You look a little under the weather today — did you sleep well last night?” (ఈరోజు నువ్వు కొద్దిగా నలతగా కనిపిస్తున్నావు — నిన్న రాత్రి బాగా నిద్రపోయావా?) తెలుగులో వివరణ (Narration): ఈ జాతీయాన్ని ఉపయోగించాల్సి వస్తే, “నాకు ఒంట్లో బాగాలేదు” లేదా “నాకు నలతగా ఉంది” అని తెలుగులో చెప్పే సందర్భాల్లో ఇంగ్లీష్‌లో “I’m feeling under the weather” అని అంటారు. ఇది జ్వరం, జలుబు, తలనొప్పి వంటి తేలికపాటి అనారోగ్య లక్షణాలకు వాడే మర్యాదపూర్వకమైన, సాధారణ వ్యక్తీకరణ. ఆఫీసుకు సెలవు పెట్టేటప్పుడు, స్నేహితులతో మాట్లాడేటప్పుడు ఈ మాటను తరచుగా వాడతారు. దీన్ని అక్షరార్థంగా అనువదిస్తే “వాతావరణం కింద” అని వస్తుంది, కానీ దీని అసలు అర్థం అనారోగ్యం లేదా నలత అని గుర్తుంచుకోవాలి.

రైల్వేలో ఉద్యోగాల పండగ: 3,993 జూనియర్ ఇంజనీర్ పోస్టులకు నోటిఫికేషన్ విడుదల రైల్వే రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డు సెంట్రలైజ్డ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్ నోటీస్ (CEN) నంబర్ 04/2026 కింద జూనియర్ ఇంజనీర్ (JE), డిపో మెటీరియల్ సూపరింటెండెంట్ తదితర పోస్టుల భర్తీ కోసం మొత్తం 3,993 ఖాళీలను ప్రకటించింది. ఈ పోస్టులు 7వ వేతన సంఘం (CPC) పే లెవెల్-6 కిందకు వస్తాయి, ప్రారంభ వేతనం నెలకు ₹35,400గా నిర్ణయించారు. అభ్యర్థులు అనుబంధం-A (Annexure-A) ప్రకారం నిర్దేశించిన మెడికల్ ప్రమాణాలను తప్పనిసరిగా కలిగి ఉండాలి. 2027 జనవరి 1వ తేదీ నాటికి అభ్యర్థుల వయో పరిమితి 18 నుండి 33 సంవత్సరాల మధ్య ఉండాలి (రిజర్వేషన్ కేటగిరీలకు నిబంధనల ప్రకారం వయో సడలింపు వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది). ఆసక్తి గల అభ్యర్థులు 2026 ఆగస్టు 14వ తేదీ నుండి ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు, దరఖాస్తుల స్వీకరణకు చివరి తేదీగా 2026 సెప్టెంబర్ 13వ తేదీ రాత్రి 11:59 గంటల వరకు గడువు విధించారు.

డిపార్ట్మెంట్	పోస్ట్ పేరు ఖాళీల సంఖ్య	అప్లై చెయ్యడానికి చివరి తారీఖు	వివరాలకు లింకు
రైల్వే రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డులు (RRB)	సెక్షన్ కంట్రోలర్ 119 ఖాళీలు	ధరకాస్తు చేసుకోడానికి చివరి తేది -14/08/2026	ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి
హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL)	Management Trainee (MT) Design Trainee (DT)-120 ఖాళీలు	14-08-2026 మధ్యాహ్నం 2:00 గంటలకు	ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వార్తలు

సారాంశం (Summary in Telugu):

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు గురువారం అమరావతిలోని ఉండవల్లి వద్ద సీడ్ యాక్సెస్ రోడ్ రెండో దశను, రెండు స్టీల్ వంతెనలను ప్రారంభించారు. దీన్ని రాజధాని నిర్మాణంలో మొదటి ప్రధాన అడుగుగా ఆయన అభివర్ణించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• రాయపూడి నుండి ఉండవల్లి వరకు, వెంకటాపాలెం, పెనుమాక మీదుగా సీడ్ యాక్సెస్ రోడ్ నిర్మాణం పూర్తయింది. దీని అంచనా వ్యయం ₹1,519 కోట్లు.
• రెండు కొత్త వంతెనలు — బకింగ్‌హామ్ కెనాల్ మీద 110 మీటర్ల వంతెన, కొండవీటి వాగు మరియు గుంటూరు ఛానల్ మీద 280 మీటర్ల వంతెన — విజయవాడ, మంగళగిరి, అమరావతి మధ్య రవాణా సదుపాయాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి.
• రాజధాని కోసం రైతులు సుమారు 34,000 ఎకరాల భూమిని అందించారని, భూములు ఇచ్చిన వారికి సీఎం కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.
• గత ప్రభుత్వ హయాంలో రాజధాని అభివృద్ధి పనులు నిలిచిపోయాయని, ప్రస్తుత ప్రభుత్వం మళ్లీ పనులు కేటాయించి నిర్మాణాన్ని పునఃప్రారంభించిందని నాయుడు పేర్కొన్నారు.
• అమరావతిని కాలుష్య రహిత డీప్-టెక్ రాజధానిగా, AI మరియు క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ హబ్‌లతో అభివృద్ధి చేస్తామని చెప్పారు. రాజధాని ప్రాంతంలో అమరావతి, మంగళగిరి, తాడేపల్లి, గుంటూరు, విజయవాడలు ఉంటాయని తెలిపారు.
• కేంద్రం 190 కి.మీ. ఔటర్ రింగ్ రోడ్, 96 కి.మీ. ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్‌లను మంజూరు చేసిందని వెల్లడించారు.
• విద్యుత్, గ్యాస్, టెలిఫోన్, నీటి సేవల కోసం భూగర్భ యుటిలిటీ కారిడార్లు కూడా ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఉన్నాయి.
• 2028లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేతుల మీదుగా అమరావతిని ప్రారంభించనున్నట్లు, 2047 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను “స్వర్ణాంధ్ర”గా తీర్చిదిద్దేందుకు ప్రజలు కృషి చేయాలని నాయుడు పిలుపునిచ్చారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు మరియు విభజన – ప్రశ్నలు & జవాబులు 1. ప్రశ్న: ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఎప్పుడు ఏర్పడింది? జవాబు: 1953 అక్టోబర్ 1న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ నుండి తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను వేరు చేసి ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేశారు. ఇది భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన మొదటి రాష్ట్రం. 2. ప్రశ్న: ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు ప్రాణత్యాగం చేసిన వ్యక్తి ఎవరు? జవాబు: పొట్టి శ్రీరాములు. ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటు కోసం 58 రోజుల నిరాహారదీక్ష చేసి 1952 డిసెంబర్ 15న మరణించారు. 3. ప్రశ్న: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఎప్పుడు, ఎలా ఏర్పడింది? జవాబు: 1956 నవంబర్ 1న రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (States Reorganisation Act) కింద ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. 4. ప్రశ్న: రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ఎప్పుడు రూపొందించారు, దీనికి నేతృత్వం వహించిన కమిషన్ పేరు? జవాబు: 1956లో పార్లమెంటు ఆమోదించింది. దీనికి ఫజల్ అలీ నేతృత్వంలోని రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిషన్ (SRC) సిఫారసులు ఆధారం. 5. ప్రశ్న: ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి ముఖ్యమంత్రి ఎవరు? జవాబు: నీలం సంజీవరెడ్డి. ఆయన 1956 నవంబర్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 6. ప్రశ్న: ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన చట్టం పేరు ఏమిటి, ఎప్పుడు ఆమోదం పొందింది? జవాబు: ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (Andhra Pradesh Reorganisation Act), 2014. దీన్ని పార్లమెంటు ఫిబ్రవరి 2014లో ఆమోదించింది. 7. ప్రశ్న: తెలంగాణ రాష్ట్రం ఎప్పుడు అధికారికంగా ఏర్పడింది? ఇది భారతదేశంలో ఎన్నో రాష్ట్రం? జవాబు: 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ ఏర్పడింది. ఇది భారతదేశంలో 29వ రాష్ట్రం. 8. ప్రశ్న: విభజన తర్వాత తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ల మొదటి ముఖ్యమంత్రులు ఎవరు? జవాబు: తెలంగాణ – కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర రావు (KCR); ఆంధ్రప్రదేశ్ (అవశేష రాష్ట్రం) – నారా చంద్రబాబు నాయుడు. 9. ప్రశ్న: విభజన తర్వాత హైదరాబాద్ స్థానం ఏమిటి? జవాబు: ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ప్రకారం, హైదరాబాద్‌ను 10 సంవత్సరాల పాటు (2024 వరకు) తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండింటికీ ఉమ్మడి రాజధానిగా ఉంచారు. 10. ప్రశ్న: విభజన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ కొత్త రాజధాని ఏర్పాటుకు ఎవరు నేతృత్వం వహించారు, రాజధాని పేరు ఏమిటి? జవాబు: ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలో అమరావతిని ఆంధ్రప్రదేశ్ కొత్త రాజధానిగా ఎంపిక చేశారు; రైతుల నుండి భూమి సమీకరణ (ల్యాండ్ పూలింగ్) ద్వారా దీన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఇవి పోటీ పరీక్షలకు (Group exams, TET, APPSC వంటివి) ఉపయోగపడే ప్రాథమిక ప్రశ్నలు. మీకు మరిన్ని వివరణాత్మక ప్రశ్నలు (జోన్ల విభజన, ఆస్తుల పంపిణీ, ఆర్టికల్ 371D వంటివి) కావాలంటే చెప్పండి.

---

విద్యుత్ భారం తగ్గించేందుకు నాయుడు ప్రణాళిక: పంప్డ్ స్టోరేజ్, సౌర విద్యుత్‌పై దృష్టి

అమరావతిలోని రాష్ట్ర సచివాలయంలో గురువారం ఇంధన శాఖ వ్యవహారాలపై సమీక్ష నిర్వహించిన ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, రాష్ట్రంలో పెరుగుతున్న విద్యుత్ డిమాండ్‌కు అనుగుణంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని, తక్కువ ధరకే వినియోగదారులకు విద్యుత్ అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలని అధికారులను ఆదేశించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• రాష్ట్రంలోని 130 జలాశయాల వద్ద పంప్డ్ స్టోరేజ్ ఇంధన ప్రాజెక్టుల ఏర్పాటుపై సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనం చేయాలని సీఎం ఆదేశించారు.
• పోలవరం వద్ద ప్రతిపాదిత పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టుపై ప్రత్యేకంగా ఆర్థిక సాధ్యతా అధ్యయనం చేయాలని కోరారు.
• వర్షపాతం లోటు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని, అంతరాయాలు రాకుండా ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.
• పారిశ్రామికీకరణ వేగవంతం అవుతున్న నేపథ్యంలో ప్రతి ఆరేళ్లకు విద్యుత్ వినియోగం రెట్టింపు కావచ్చని, దీర్ఘకాలిక ఉత్పత్తి ప్రణాళికలు అవసరమని పేర్కొన్నారు.
• PM సూర్య ఘర్ పథకం కింద సెప్టెంబర్ నాటికి 6 లక్షల సోలార్ కనెక్షన్లు, పథకం వెలుపల మరో 3 లక్షల కనెక్షన్లు ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించారు. కేంద్రం నుండి అదనంగా 10 లక్షల కనెక్షన్లకు ఆమోదం కోరాలని సూచించారు.
• PM-KUSUM పథకం కింద ప్రస్తుత లక్ష్యాలను చేరుకోవడంతో పాటు, కేంద్రం నుండి అదనంగా 2,000 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కోరాలని అధికారులను ఆదేశించారు.
• విద్యుత్ కొనుగోలు వ్యయాన్ని పవర్ స్వాపింగ్, పునరుత్పాదక ఇంధనం, స్టోరేజ్ మోడళ్ల ద్వారా ఈ ఏడాది యూనిట్‌కు ₹4.60కి, 2029 నాటికి ₹4కి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• రాష్ట్రంలోని ఆరు విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలకు కార్పొరేట్ సంస్థలతో పోటీపడేలా పనితీరు ఆధారిత రేటింగ్‌లు, స్పష్టమైన లక్ష్యాలు ఉండాలని సీఎం ప్రతిపాదించారు.
• విద్యుత్ కొనుగోలు ఆప్టిమైజేషన్ ద్వారా ₹234 కోట్లు, సకాలంలో చెల్లింపుల రాయితీల ద్వారా మరో ₹100 కోట్లు ఆదా అయినట్లు అధికారులు తెలిపారు.
• విద్యుత్ సంస్థల అప్పుల భారాన్ని తగ్గించి, ఆర్థిక సంస్థలతో తక్కువ వడ్డీ రేట్ల కోసం చర్చలు జరపాలని ఆదేశించారు.
• పరికరాల వైఫల్యాలను ముందుగానే గుర్తించేందుకు, నిర్వహణ ఖర్చులు తగ్గించి విద్యుత్ నాణ్యత మెరుగుపరచేందుకు డిజిటల్ ట్విన్ టెక్నాలజీ, అసెట్ హెల్త్ ఇండెక్స్ వ్యవస్థల వినియోగాన్ని సీఎం అభినందించారు.

---

“ఇంటర్నేషనల్ పార్టనర్‌షిప్ సమ్మిట్”కు సిద్ధమవుతున్న GVMC: రోడ్లు, డ్రైనేజీ, పచ్చదనంపై ప్రత్యేక దృష్టి

నవంబర్‌లో విశాఖపట్నంలో జరగనున్న ఇంటర్నేషనల్ పార్టనర్‌షిప్ సమ్మిట్ నేపథ్యంలో నగరాన్ని సర్వాంగసుందరంగా తీర్చిదిద్దేందుకు గ్రేటర్ విశాఖపట్నం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (GVMC) కమిషనర్ కేతన్ గార్గ్ అధికారులను ఆదేశించారు. కీలక మౌలిక సదుపాయాలు, సుందరీకరణ పనులను సెప్టెంబర్ 15లోగా పూర్తి చేయాలని గడువు విధించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• దేశ, విదేశాల నుండి ప్రతినిధులు హాజరుకానున్న నేపథ్యంలో, ఇంజినీరింగ్, జోనల్ అధికారులతో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా కమిషనర్ ఏర్పాట్లు సమీక్షించారు.
• అక్టోబర్ రెండో వారంలో ప్రాంతీయ సమ్మిట్ కూడా జరిగే అవకాశం ఉందని కమిషనర్ తెలిపారు.
• RK బీచ్ నుండి భీమునిపట్నం వరకు కీలక రోడ్లు, కనెక్టివిటీ రోడ్లు, డ్రైనేజీ, భూగర్భ డ్రైనేజీ (UGD), వీధి దీపాలు, ఫుట్‌పాత్‌లు, ఫౌంటెన్లు, పచ్చదనం, విద్యుత్ స్తంభాలు, వాల్ పెయింటింగ్‌లు, బస్ బేలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలని ఆదేశించారు.
• గుంతలు, దెబ్బతిన్న రహదారులను గుర్తించి మరమ్మతులు చేయాలని, అవసరమైన చోట కొత్త రోడ్లు నిర్మించాలని సూచించారు.
• నగర ప్రవేశ ద్వారాల నుండి కీలక ప్రాంతాల వరకు సుందరీకరణ పనులు చేపట్టాలని, తద్వారా ప్రతినిధులకు మంచి అనుభూతి కలిగించాలని కోరారు.
• నిప్పాన్ కోయి ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ ప్రతినిధులు కీలక జంక్షన్ల అభివృద్ధిపై ప్రజెంటేషన్ ఇచ్చారు. ట్రాఫిక్ రద్దీ, రోడ్డు భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని జంక్షన్లను శాస్త్రీయంగా అభివృద్ధి చేయాలని కమిషనర్ సూచించారు.
• గ్రీన్ ఐలాండ్స్ అభివృద్ధి, పచ్చదనం పెంపు, అవసరమైన ప్రాంతాల్లో CCTV కెమెరాల ఏర్పాటుకు సూచనలు చేశారు.
• ప్రధాన రోడ్లు, జంక్షన్లు, పర్యాటక ప్రాంతాల్లో చెత్త కనిపించకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని, బీచ్ రోడ్ వెంబడి సముద్రంలోకి మురుగు, వ్యర్థాలు చేరకుండా చూడాలని అదనపు కమిషనర్ (పబ్లిక్ హెల్త్) పి. నల్లనయ్యను ఆదేశించారు.
• జోనల్ కమిషనర్లు, ఇంజినీరింగ్ అధికారులు నాణ్యతలో రాజీ పడకుండా నిర్దేశిత గడువులోగా పనులు పూర్తి చేయాలని కమిషనర్ స్పష్టం చేశారు.
• స్ట్రీట్ వెండర్ జోన్లకు సంబంధించిన అభివృద్ధి పనులను ఆగస్టు 25 నాటికి పూర్తి చేయాలని అదనపు కమిషనర్ పి.ఎం. సత్యవేణి అధికారులను ఆదేశించారు — వెండర్ల సౌకర్యార్థం మౌలిక సదుపాయాలు, పారిశుద్ధ్యం, విద్యుత్, నీటి సరఫరా, CCTV కెమెరాలు ఏర్పాటు చేయాలని పేర్కొన్నారు.

---

“డయల్ యువర్ సీఎండీ”కి అనూహ్య స్పందన: 1,087లో 1,046 ఫిర్యాదులు పరిష్కారం, EPDCL చీఫ్ వెల్లడి

APEPDCL (ఆంధ్రప్రదేశ్ తూర్పు విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థ) ప్రారంభించిన “డయల్ యువర్ APEPDCL సీఎండీ” కార్యక్రమానికి ప్రజల నుండి అత్యుత్తమ స్పందన లభించిందని, గత ఆరు నెలల్లో అందిన 1,087 ఫిర్యాదుల్లో 1,046 పరిష్కరించినట్లు APEPDCL చైర్మన్ కమ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ప్రుధ్వితేజ్ ఇమ్మడి గురువారం తెలిపారు. 2026 ఫిబ్రవరి 9న ప్రారంభమైన ఈ డైరెక్ట్ లైన్ (8688400499), ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న 24×7 హెల్ప్‌లైన్ 1912కు తోడుగా పని చేస్తూ, చాలా కాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న క్షేత్రస్థాయి సమస్యలపై ఉన్నతస్థాయి జోక్యానికి వీలు కల్పించింది. వోల్టేజ్, సరఫరా సంబంధిత సమస్యలు ఎక్కువగా 15 రోజుల్లోపు, మీటరింగ్, బిల్లింగ్ సంబంధిత ఫిర్యాదులు రెండు నుండి మూడు రోజుల్లోపు పరిష్కారమవుతున్నాయి. కేవలం ఫిర్యాదులను మూసివేయడమే కాకుండా, వచ్చిన ఫీడ్‌బ్యాక్ ఆధారంగా సంస్థ ₹7.47 కోట్ల విలువైన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులను కూడా అమలు చేసింది.

---

తెలంగాణ వార్తలు

SIRలో ఓట్ల తొలగింపుపై సీఎం సీరియస్: బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించలేదని సొంత పార్టీ నేతలపైనే అసంతృప్తి

ఎన్నికల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో భాగంగా తెలంగాణలో సుమారు 21 శాతం ఓట్లు తొలగింపునకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని, వివిధ స్థాయుల్లోని తమ కాంగ్రెస్ పార్టీ నేతలు పూర్తి బాధ్యతతో వ్యవహరించకపోవడమే దీనికి కారణమని ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి గురువారం (ఆగస్టు 13) పేర్కొన్నారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• ఎన్నికల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)పై అధికార కాంగ్రెస్ నేతలతో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ నిర్వహించిన సందర్భంగా సీఎం ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
• సంబంధిత జిల్లాల్లో పార్లమెంటరీ, అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల ఇన్‌ఛార్జ్‌లతో సమీక్షలు నిర్వహించి, సమస్యలను సరిదిద్దాలని ఇన్‌ఛార్జ్ మంత్రులను రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశించారు.
• వచ్చే రెండు రోజుల్లో జిల్లాల్లో సమీక్షలు నిర్వహించి, ప్రతి నియోజకవర్గానికి సంబంధించి నివేదిక సిద్ధం చేయాలని మంత్రులకు సూచించినట్లు కాంగ్రెస్ వర్గాలు తెలిపాయి.

---

: సమ్మక్క-సారలమ్మల దర్శనం, వితంతువులకు పింఛన్ల పథకం ప్రారంభం: ములుగు జిల్లాలో సీఎం పర్యటన

ఆగస్టు 16న ములుగు జిల్లా పర్యటనకు రానున్న ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి కోసం జిల్లా యంత్రాంగం ఏర్పాట్లను ముమ్మరం చేసింది. మేడారంలో గిరిజన దేవతలు సమ్మక్క-సారలమ్మలకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించనున్న సీఎం, అర్హులైన వితంతువులు, ఒంటరి మహిళలకు పింఛన్ల పంపిణీ పథకాన్ని ప్రారంభించనున్నారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• జిల్లా కేంద్రంలో పలు అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను సీఎం ప్రారంభించనున్నారు.
• గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి దానసరి అనసూయ సీతక్క, కలెక్టర్ బోర్కడే సహదేవరావు, ఎస్పీ సుధీర్ రామనాథ్ కేకన్‌లతో కలిసి గట్టమ్మ సమీపంలో ప్రాజెక్టు పైలాన్, కొత్త ఇంటిగ్రేటెడ్ జిల్లా కార్యాలయాల సముదాయం నిర్మాణ పనులను పరిశీలించారు.
• నాణ్యతలో రాజీ పడకుండా, నిర్దేశిత గడువులోగా పైలాన్ పనులను వేగవంతం చేయాలని అధికారులను సీతక్క ఆదేశించారు.
• ఆగస్టు 16న మధ్యాహ్నం మేడారం చేరుకునే రేవంత్ రెడ్డి, సమ్మక్క-సారలమ్మలకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. అనంతరం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అర్హులైన వితంతువులు, ఒంటరి మహిళలకు పింఛన్ల పంపిణీని ప్రారంభిస్తారు.
• ఆగస్టు 31వ తేదీ వరకు వచ్చిన దరఖాస్తులను పరిశీలించి, నిబంధనల ప్రకారం అర్హులైన లబ్ధిదారులను ఎంపిక చేస్తామని సీతక్క తెలిపారు.
• మేడారం నుండి ములుగు చేరుకునే సీఎం, పంచాయతీరాజ్ శాఖ మూడు దశల్లో సుమారు ₹16,000 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపడుతున్న HAM రోడ్ల ప్రాజెక్టుకు అభివృద్ధి పైలాన్‌ను ఆవిష్కరిస్తారు. గ్రామాలకు రోడ్డు కనెక్టివిటీని మెరుగుపరచడం, గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం.
• కొత్త కలెక్టరేట్ వద్ద తెలంగాణ తల్లి విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించి, ఇంటిగ్రేటెడ్ జిల్లా కార్యాలయాల సముదాయాన్ని అధికారికంగా ప్రారంభిస్తారు. అనంతరం కలెక్టరేట్ ఆవరణలో బహిరంగ సభలో ప్రసంగిస్తారు.

---

తెలంగాణలో మూడు రక్షిత చారిత్రక కట్టడాలపై ఆక్రమణల భయం: కేంద్రం వెల్లడి

దేశవ్యాప్తంగా కేంద్ర రక్షణలో ఉన్న 414 స్మారక కట్టడాలు, ప్రదేశాలు ఆక్రమణలకు గురవుతున్నాయని, వాటిలో తెలంగాణలోని మూడు కేంద్ర రక్షిత కట్టడాలు కూడా ఉన్నాయని కేంద్ర సాంస్కృతిక, పర్యాటక శాఖ మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ గురువారం రాజ్యసభలో లిఖితపూర్వక సమాధానంలో వెల్లడించారు. అయితే ఆ మూడు కట్టడాల పేర్లను మాత్రం ప్రభుత్వం వెల్లడించలేదు. దేశవ్యాప్తంగా జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగినవిగా ప్రకటించిన 3,688 ప్రాచీన స్మారక కట్టడాలు, పురావస్తు ప్రదేశాల్లో 414 ఆక్రమణలకు గురయ్యాయని, రక్షిత కట్టడాల సరిహద్దుల సర్వే, జియో-రిఫరెన్సింగ్, డిజిటలైజేషన్‌ను పూర్తి చేసి భువన్ పోర్టల్‌లో అప్‌లోడ్ చేసినట్లు, అవసరమైన చోట రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో సమన్వయంతో రెవెన్యూ రికార్డులతో అనుసంధానం చేస్తున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు. ఇంతకుముందు కేంద్ర మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి వరంగల్ కోటలో ఆక్రమణలపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ, అక్రమ నిర్మాణాలను తొలగించి, కోట భూములను ఆక్రమించిన వారిపై చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతూ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డికి లేఖ రాశారు. 2022 నుండి ASI పలుమార్లు నోటీసులు జారీ చేసినప్పటికీ అనధికార నిర్మాణాలు కొనసాగుతున్నాయని, మట్టి గోడలో కొన్ని భాగాలు కూడా ఆక్రమణకు గురయ్యాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. రెవెన్యూ రికార్డుల్లో ఇప్పటికీ కోట భూములు ASI ఆస్తిగా కాకుండా ప్రభుత్వ ఆస్తిగానే నమోదై ఉండటంతో తొలగింపు చర్యలు క్లిష్టంగా మారాయి. హనుమకొండలోని వేయి స్తంభాల గుడి, ములుగు జిల్లాలోని రామప్ప దేవాలయ సముదాయం చుట్టూ కూడా ఆక్రమణల ఒత్తిడి పెరుగుతోందని వారసత్వ కార్యకర్తలు, అధికారులు ఎత్తిచూపారు. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ కట్టడమైన రామప్ప దేవాలయం వద్ద అక్రమ నిర్మాణాలు, బఫర్ జోన్ నిబంధనల అమలు లోపం ఆందోళన కలిగిస్తుండగా, ఇది దేవాలయ పునాదికే ముప్పు తెచ్చే అవకాశం ఉందని పరిరక్షకులు హెచ్చరించారు. చార్మినార్ వద్ద భాగ్యలక్ష్మి ఆలయం చుట్టూ నిర్మాణాలు, వాణిజ్య కార్యకలాపాలపై, కుతుబ్ షాహీ సమాధుల చుట్టూ నిషేధిత, నియంత్రిత జోన్లలో అనధికార నిర్మాణాలపై, అలంపూర్‌లో చారిత్రక దేవాలయ సముదాయ భూములపై ఒత్తిడిపై కూడా ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. గోల్కొండ కోట చుట్టూ ASI రికార్డుల ప్రకారం సుమారు 300 ఆక్రమణలు ఉండగా, వారసత్వ కార్యకర్తలు ఈ సంఖ్య 2,000కు మించి ఉండొచ్చని పేర్కొన్నారు, అయితే దీన్ని అధికారికంగా ధృవీకరించలేదు. కట్టడాల సరిహద్దులు స్పష్టంగా గుర్తించకపోవడం, రెవెన్యూ మ్యాపులు లేకపోవడం వల్లే అమలు కష్టతరమవుతోందని అధికారులు, కార్యకర్తలు అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రాచీన స్మారక కట్టడాలు, పురావస్తు ప్రదేశాలు, అవశేషాల చట్టం (AMASR), 1958 కింద ఒక కట్టడాన్ని రక్షించడానికి దాని కింద ఉన్న భూమిని తప్పనిసరిగా సేకరించడం లేదా యాజమాన్యం కలిగి ఉండటం అవసరం లేదని, ఆక్రమణలు లేదా అనధికార కార్యకలాపాలు కనిపించిన చోట చట్టం ప్రకారం తగిన చర్యలు తీసుకుంటున్నామని షెకావత్ తెలిపారు. అయితే, లిఖితపూర్వక సమాధానంలో పేర్కొన్న మూడు తెలంగాణ కట్టడాల గురించి సంప్రదించగా, తనకు ఆ కట్టడాల గురించి తెలియదని, ఆక్రమణలపై కేంద్రానికి ఎలాంటి సమాచారం తాను పంపలేదని ASI హైదరాబాద్ సూపరింటెండెంట్ నిఖిల్ దాస్ తెలిపారు.

AMASR = Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains (Act, 1958) AMASR చట్టం, 1958 (ప్రాచీన స్మారక కట్టడాలు మరియు పురావస్తు ప్రదేశాలు, అవశేషాల చట్టం): ఇది జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన పురాతన స్మారక కట్టడాలు, పురావస్తు ప్రదేశాలు, అవశేషాలను రక్షించడానికి, పరిరక్షించడానికి భారత ప్రభుత్వం రూపొందించిన చట్టం. దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు: రక్షిత కట్టడాల నిర్వహణ, పరిరక్షణ బాధ్యతను ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI)కు అప్పగించడం కట్టడాల చుట్టూ నిషేధిత జోన్ (100 మీటర్లు), నియంత్రిత జోన్ (మరో 200 మీటర్లు) ఏర్పాటు చేసి, అక్కడ నిర్మాణాలపై ఆంక్షలు విధించడం కట్టడం కింద ఉన్న భూమిని తప్పనిసరిగా సేకరించకుండానే దాన్ని రక్షిత జాబితాలో చేర్చే అధికారం ఇవ్వడం ఆక్రమణలు, అనధికార తవ్వకాలు, నిర్మాణాలను నిషేధించి, ఉల్లంఘనలకు శిక్షలు విధించడం ఈ చట్టానికి 2010లో సవరణ చేసి నియమాలను మరింత కఠినతరం చేశారు (AMASR Amendment Act, 2010).

---

BC మహిళలకు ఉచిత కుట్టు మిషన్లు: “ఇంటింటా ఇందిరమ్మ కుట్టు మిషన్లు” పథకం ప్రారంభించిన పొన్నం ప్రభాకర్

BC మహిళలను స్వయం ఉపాధి ద్వారా బలోపేతం చేసేందుకు ఉద్దేశించిన ‘ఇంటింటా ఇందిరమ్మ కుట్టు మిషన్లు’ పథకాన్ని బీసీ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్ గురువారం సచివాలయంలో ప్రారంభించారు. ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని తెలంగాణ ప్రభుత్వం, బీసీ మహిళలను కేవలం సంక్షేమ పథకాల లబ్ధిదారులుగా కాకుండా స్వయం ఉపాధి పారిశ్రామికవేత్తలుగా తీర్చిదిద్దడంపై దృష్టి పెట్టిందని మంత్రి తెలిపారు. ఈ పథకం కింద రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 119 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల్లో ఒక్కో నియోజకవర్గానికి 1,000 చొప్పున మొత్తం 1.19 లక్షల ఆటోమేటిక్ కుట్టు మిషన్లు పంపిణీ చేయనున్నారు. ₹12,000 విలువైన ఒక్కో మిషన్‌ను 100 శాతం సబ్సిడీపై అందజేస్తారు. అర్హులైన BC మహిళల నుండి ఆగస్టు 15 నుండి సెప్టెంబర్ 15 వరకు దరఖాస్తులు స్వీకరిస్తారు. ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాల ప్రకారం అత్యంత పేద మహిళలు, వితంతువులు, ఒంటరి మహిళలు, నిరాశ్రయులు, అనాథలు, దివ్యాంగులు, గతంలో కుట్టు పని అనుభవం ఉన్నవారికి ప్రాధాన్యత ఇస్తామని ప్రభాకర్ తెలిపారు. ఎంపిక ప్రక్రియ పారదర్శకంగా ఉంటుందని, లబ్ధిదారులకు మిషన్ల నిర్వహణపై తప్పనిసరిగా శిక్షణ ఇస్తామని పేర్కొన్నారు. మొదటి దశలో 1.19 లక్షల మంది మహిళలకు లబ్ధి చేకూరనుండగా, భవిష్యత్తులో పథకాన్ని విస్తరించే యోచనలో ఉన్నట్లు మంత్రి వెల్లడించారు. ఆగస్టు 14న సాయంత్రం 4 గంటలకు HMDA గ్రౌండ్స్ ఎదురుగా మహాత్మా జ్యోతిబా ఫూలే, సావిత్రిబాయి ఫూలే విగ్రహాలను సీఎం రేవంత్ రెడ్డి ఆవిష్కరించనున్నట్లు, ఆగస్టు 18న సర్దార్ సర్వాయి పాపన్న గౌడ్ జయంతి సందర్భంగా ట్యాంక్‌బండ్ వద్ద ఆయన విగ్రహాన్ని కూడా ఆవిష్కరించనున్నట్లు మంత్రి ప్రకటించారు. కార్యక్రమంలో ప్రభుత్వ సలహాదారు వి. హనుమంతరావు, ప్రభుత్వ విప్‌లు ఆది శ్రీనివాస్, బిర్ల ఐలయ్య, పలువురు ఎమ్మెల్యేలు, BC కార్పొరేషన్ చైర్‌పర్సన్‌లు, సీనియర్ అధికారులు పాల్గొన్నారు.

---

లాభాల్లోకి వచ్చినా వెంటాడుతున్న పాత అప్పులు: TGSRTCపై ₹5,000 కోట్ల నష్టాల భారం

తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ (TGSRTC) 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి వరుసగా మూడేళ్లు మిగులు నమోదు చేస్తూ కోలుకుంటున్నప్పటికీ, దాదాపు ₹5,000 కోట్ల సంచిత నష్టాల భారం ఇంకా వెంటాడుతోంది. 2025-26లో ₹1,059 కోట్ల మిగులు నమోదు చేసినప్పటికీ, పేరుకుపోయిన నష్టాల కారణంగా సంస్థకు పూర్తి ఊరట లభించడం లేదు. 2016-17 నుండి సంస్థ ఆర్థిక పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే – 2016-17లో ₹749 కోట్లు, 2017-18లో ₹748 కోట్లు, 2018-19లో ₹928 కోట్లు, 2019-20లో ₹1,002 కోట్ల నష్టాలు నమోదయ్యాయి. 2020-21లో నష్టాలు ఏకంగా ₹2,500 కోట్లకు చేరగా, 2021-22లో ₹1,986.5 కోట్లుగా, 2022-23లో ₹672.3 కోట్లుగా కొనసాగాయి. 2023-24 నుండి పరిస్థితి మెరుగుపడటం మొదలై, ఆ ఏడాది ₹104.1 కోట్ల మిగులు నమోదైంది, 2024-25లో ఇది ₹590.3 కోట్లకు, 2025-26లో ₹1,059.2 కోట్లకు పెరిగింది. మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం కల్పించే మహాలక్ష్మి పథకం ద్వారా ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరగడం, ప్రభుత్వ మద్దతు ఈ మెరుగుదలకు ప్రధాన కారణమని తెలుస్తోంది. బస్సుల ఆక్యుపెన్సీ దాదాపు 67 శాతం నుండి 98 శాతానికి పెరిగింది. ఉచిత ప్రయాణాలకు ప్రభుత్వం చేస్తున్న రీయింబర్స్‌మెంట్ సంస్థకు గణనీయమైన ఊతమిచ్చింది. అదనంగా, ప్రయాణ చార్జీలను కూడా సంస్థ సవరించింది. అయితే, ప్రస్తుత మిగులు అనేది గత సంవత్సరాల నష్టాలు, పేరుకుపోయిన ఆర్థిక భారాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని చూడాలని మాజీ RTC డైరెక్టర్ ఒకరు అభిప్రాయపడ్డారు. 2023 డిసెంబర్‌లో ప్రవేశపెట్టిన మహాలక్ష్మి పథకం కింద 2026 జూన్ నాటికి మహిళలు 320 కోట్లకు పైగా ఉచిత బస్సు ప్రయాణాలు చేశారని, దీని ద్వారా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మహిళలు మొత్తం ₹10,000 కోట్లకు పైగా ఆదా చేసుకున్నారని మాజీ డైరెక్టర్ తెలిపారు. వరుస మిగుళ్లు వార్షిక పనితీరు మెరుగుపడినట్లు సూచిస్తున్నప్పటికీ, గత సంవత్సరాల నష్టాలు, ఆర్థిక భారం మాయమైనట్లు కాదని, ఫ్లీట్ ఆధునికీకరణ, ఉద్యోగుల సంబంధిత ఖర్చుల ఒత్తిడి సంస్థపై కొనసాగుతోందని వర్గాలు తెలిపాయి. ప్రస్తుతం సంస్థ మొత్తం 10,165 బస్సుల విభాగాన్ని నిర్వహిస్తోంది, అందులో గ్రేటర్ హైదరాబాద్‌లోనే 3,800కి పైగా బస్సులు ఉన్నాయి. వీటిలో 6,608 సొంత RTC బస్సులు, 3,557 అద్దె బస్సులు ఉన్నాయి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రోజుకు సగటున 59.88 లక్షల మంది ప్రయాణికులను తరలిస్తూ, సంస్థ రోజువారీగా ₹20.80 కోట్లకు పైగా ఆదాయం ఆర్జిస్తోంది.

---

దక్షిణాది వార్తలు

కర్ణాటకలో ప్రభుత్వ స్థలాల వినియోగంపై కొత్త బిల్లు: ప్రైవేట్ సంస్థల కార్యకలాపాల నియంత్రణకు కేబినెట్ ఆమోదం

ప్రభుత్వ, ప్రజా స్థలాల్లో ప్రైవేట్ సంస్థలు, వ్యక్తుల కార్యకలాపాలను నియంత్రించే దిశగా, కర్ణాటక కేబినెట్ గురువారం “కర్ణాటక రెగ్యులేషన్ ఆఫ్ గవర్నమెంట్ ప్రిమైసెస్ అండ్ పబ్లిక్ ప్రాపర్టీ బిల్లు, 2026″ను ఆమోదించినట్లు తెలిసింది. ఇది ప్రస్తుతం జరుగుతున్న వర్షాకాల సమావేశాల్లో అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు:

• ప్రజా ఆస్తులు, స్థలాలను ఉపయోగించాలంటే ఏ సంస్థ లేదా వ్యక్తి అయినా తప్పనిసరిగా ప్రభుత్వ అనుమతి తీసుకోవాలని బిల్లు నిర్దేశిస్తుంది.
• కర్ణాటక హైకోర్టు స్టే విధించిన గత ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు స్థానంలో ఈ కొత్త బిల్లు వస్తుంది.
• రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) ప్రభుత్వ ఆస్తులపై కార్యకలాపాలు నిర్వహించడంపై నెలకొన్న వివాదం నేపథ్యంలో ఈ బిల్లు తీసుకొచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.
• 60,000కు పైగా శాఖలు, కోట్లాది స్వయంసేవకులు ఉన్నట్లు చెప్పుకునే సంస్థ కూడా ప్రభుత్వ ప్రాంగణాల్లో తన “పథ సంచలన” 100వ వార్షికోత్సవాలను పలు ప్రాంతాల్లో నిర్వహించాలంటే పారదర్శకత, రాజ్యాంగబద్ధ జవాబుదారీతనం పాటించాలని హోంమంత్రి ప్రియాంక్ ఖర్గే గతంలో RSS చీఫ్ మోహన్ భాగవత్‌కు రాసిన బహిరంగ లేఖలో పేర్కొన్నారు – సంస్థ నమోదు, పారదర్శకత వంటి పలు అంశాలపై ఆయన ఈ లేఖ రాశారు.
• అయితే, ఈ బిల్లు ఏ ప్రత్యేక సంస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుని తీసుకురాలేదని ఒక మంత్రి ‘ది హిందూ’తో స్పష్టం చేశారు. రాజకీయ పార్టీ కానీ, అరాజకీయ సంస్థ కానీ – ప్రజా స్థలాలను వినియోగించే ముందు ప్రతి సంస్థ అనుమతి తీసుకోవాలని నిర్దేశించడమే దీని ఉద్దేశమని, ఇది దేనికీ వ్యతిరేకం కాదని ఆయన తెలిపారు.

---

18 నెలల నాటి కేసుకు కొత్త మలుపు: బీదర్ ATM దోపిడీ కేసులో నిందితులే అఫ్జల్‌గంజ్ కాల్పులకు పాల్పడ్డారా?

తెలంగాణలోని అఫ్జల్‌గంజ్‌లో రోషన్ ట్రావెల్స్ వద్ద దాదాపు 18 నెలల క్రితం జరిగిన కాల్పుల కేసుకు సంబంధించి ఇద్దరు వ్యక్తులను కర్ణాటక పోలీసులు అరెస్టు చేశారు, ఇది కేసు దర్యాప్తుదారులకు కొత్త ఆధారాన్ని అందించింది. అనుమానితులు మనీష్ కుశ్వాహా, అతని సహచరుడు అమిత్ కుమార్‌లను బీదర్‌లో గుర్తించి బుధవారం అదుపులోకి తీసుకున్నట్లు, తర్వాత ఇక్కడి కోర్టులో హాజరుపరిచినట్లు తెలిసింది. అమిత్ కుమార్, మరో అనుమానితుడు అలోక్ కుమార్ అఫ్జల్‌గంజ్ కాల్పుల్లో పాల్గొన్నట్లు అనుమానిస్తున్నామని పోలీసులు తెలిపారు. 2025 జనవరి 16న బీదర్‌లో ATM నగదు నింపే ఆపరేషన్ సందర్భంగా జరిగిన ₹93 లక్షల దోపిడీలో వీరు పాల్గొన్నారని భావిస్తున్నారు. ఈ దోపిడీ సమయంలో ATM భద్రతా సిబ్బంది గిరి వెంకటేష్‌ను కాల్చి చంపగా, మరో సెక్యూరిటీ గార్డు శివకుమార్‌కు గాయాలయ్యాయి. బీదర్ దోపిడీ అనంతరం అనుమానితులు హైదరాబాద్ వెళ్లి, రాయ్‌పూర్‌కు టికెట్లు బుక్ చేసుకునేందుకు అఫ్జల్‌గంజ్‌లోని రోషన్ ట్రావెల్స్‌ను సందర్శించినట్లు తెలిపారు. హైదరాబాద్ అఫ్జల్‌గంజ్ పోలీసులు ఇద్దరినీ నగరానికి తీసుకువచ్చేందుకు ప్రొడక్షన్ ట్రాన్సిట్ వారెంట్ ద్వారా కస్టడీ కోరేందుకు సిద్ధమవుతున్నారు.

---

కావేరీ జలాల వివాదం: మంచి వర్షాలతోనే తమిళనాడుకు నీటి సరఫరా సాధ్యమైందని సుప్రీంకోర్టుకు కర్ణాటక వివరణ

కావేరీ జల నిర్వహణ ప్రాధికార సంస్థ (CWMA) ఇచ్చిన ఆదేశం లోపభూయిష్టమైనప్పటికీ, లోటు సంవత్సరంలో మంచి వర్షాలు కురవడం వల్లే బిలిగుండ్లు వద్ద అంతర్రాష్ట్ర సరిహద్దులో ఆగస్టు 12 వరకు రోజుకు 3,500 క్యూసెక్కుల చొప్పున తమిళనాడుకు నీటిని సరఫరా చేయగలిగామని కర్ణాటక గురువారం సుప్రీంకోర్టుకు తెలిపింది. వాయనాడ్ ప్రాంతంలో కురిసిన మంచి వర్షాల కారణంగా కబిని జలాశయంలోకి భారీగా వరద నీరు రావడం వల్ల, లోటు సంవత్సరం, తీవ్రమైన ఎల్ నినో పరిస్థితుల సవాళ్లను అధిగమించి నీటి సరఫరాను నిర్వహించగలిగామని కర్ణాటక పేర్కొంది. జూలై 29 నుండి ఆగస్టు 10 వరకు తమ జలాశయాల నుండి 1,64,080 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేసినట్లు, కేరళలో ఉన్న అంతర్రాష్ట్ర సరిహద్దు బిలిగుండ్లు వద్ద KRS, కబిని జలాశయాల నుండి విడుదలైన నీరు ఇప్పటికే ప్రతిబింబించిందని కర్ణాటక తరఫు సీనియర్ న్యాయవాది మోహన్ వి. కటర్కి కోర్టుకు తెలిపారు. అయితే, కర్ణాటక నీటి విడుదల “స్వచ్ఛంద అనుసరణ ఎన్నడూ కాదు”ని వాదిస్తూ తమిళనాడు అదనపు అఫిడవిట్ దాఖలు చేసింది. కేటాయించిన కావేరీ జలాల్లో కేవలం 19.49 శాతమే తమకు అందిందని తమిళనాడు పేర్కొంది. ఆగస్టు 12 నాటికి తమకు రావాల్సిన మిగిలిన 21.357 టీఎంసీలను, అలాగే ఆగస్టు 12 నుండి 31 వరకు అదనంగా 37 టీఎంసీలను విడుదల చేయాలని కర్ణాటకను ఆదేశించాలని తమిళనాడు కోర్టును కోరింది.

అనుబంధ వార్త: కావేరీ జలాలను తమిళనాడుకు విడుదల చేయాలన్న CWRC ఆదేశానికి నిరసనగా పిలుపునిచ్చిన కర్ణాటక బంద్‌కు మైసూరులో స్పందన అంతంతమాత్రంగానే ఉంది. అన్ని అత్యవసర సేవలు యథావిధిగా కొనసాగగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ బస్సులు కూడా మామూలుగానే నడిచాయి.

---

దేశీయా వార్తలు

వాణిజ్య వైవిధ్యీకరణతో దూసుకెళ్తున్న భారత ఎగుమతులు: జులైలో 20% వృద్ధి

పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న అల్లకల్లోలం మధ్య, షిప్పింగ్ మార్గాలను మళ్లించడం ద్వారా భారతదేశ ఎగుమతులు జులైలో దాదాపు 20 శాతం వృద్ధి చెందాయని, దిగుమతుల కంటే వేగంగా పెరిగాయని కేంద్ర వాణిజ్య కార్యదర్శి తెలిపారు. అయితే సేవల ఎగుమతుల వృద్ధి నెమ్మదించడంతో వాణిజ్య లోటు మాత్రం మరింత విస్తరించింది.

ముఖ్యాంశాలు:

• భారత మొత్తం వస్తు ఎగుమతులు 2026 జులైలో 2025 జులైతో పోలిస్తే 13.31% వృద్ధి చెందగా, అదే కాలంలో దిగుమతులు 15.83% పెరిగాయి.
• జులైలో దేశ వస్తు ఎగుమతులు $44.2 బిలియన్లుగా నమోదవగా, ఇది గత ఏడాది ఇదే నెలతో పోలిస్తే 19.6% ఎక్కువ. వివిధ దేశాలు, రేవుల ద్వారా ఎగుమతులను వైవిధ్యీకరించడం వల్లే ఇది సాధ్యమైందని వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ తెలిపారు.
• సింగపూర్, చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, తైవాన్, వియత్నాం, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా వంటి దేశాలతో పాటు, గతంలో పెద్దగా ఉనికి లేని ఆఫ్రికా, కెన్యా, దక్షిణాఫ్రికా కస్టమ్స్ యూనియన్ ప్రాంతాల్లోనూ ఎగుమతులు పెరిగాయి. టాంజానియాకు ఎగుమతులు ఏకంగా 130% పెరిగాయని అగర్వాల్ తెలిపారు.
• చైనాకు భారత ఎగుమతులు 68% పెరిగి $2.2 బిలియన్లకు చేరాయి, అయితే ఇది తక్కువ మొత్తం (low base) నుండి పెరిగినదే. ఏప్రిల్-జులై మధ్య చైనాకు ఎగుమతులు 36% వృద్ధి చెందాయి.
• జులైలో భారత వాణిజ్య లోటు $15 బిలియన్లకు విస్తరించింది – గత ఏడాది ఇదే నెలలో ఇది $11.4 బిలియన్లు మాత్రమే. దిగుమతులు వేగంగా (9.5% పెరిగి $18.9 బిలియన్లు) పెరగడం వల్ల సేవల ఎగుమతుల వృద్ధి (6.4%, $35.9 బిలియన్లు) వెనుకబడింది.
• పశ్చిమాసియా యుద్ధం కారణంగా మార్చి, ఏప్రిల్‌లలో ఆ ప్రాంతానికి ఎగుమతులు వరుసగా 57%, 27% క్షీణించాయి. అయితే జులై నాటికి ఎగుమతులు కోలుకుని $5.7 బిలియన్లకు చేరాయి – గత ఏడాది జులైతో పోలిస్తే 8.8% ఎక్కువ.
• హోర్ముజ్ జలసంధి వెలుపల ఉన్న ఒమన్‌లోని కొన్ని రేవులు మెరుగ్గా పనిచేస్తున్నాయని, UAEలోని ఫుజైరా, ఖోర్ ఫక్కాన్ రేవుల ద్వారా కూడా ట్రాఫిక్ పెరిగిందని అగర్వాల్ వివరించారు. సాధారణంగా ఎక్కువ కార్గోను నిర్వహించే దుబాయ్‌లోని జెబెల్ అలీ పోర్ట్ ప్రస్తుతం పూర్తి సామర్థ్యంతో పనిచేయలేకపోతుండటంతో, ఇతర రేవులు మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచుకుని ఎక్కువ షిప్‌మెంట్లను నిర్వహిస్తున్నాయని, ఇది ప్రాంతానికి ఎగుమతులు కోలుకోవడానికి దోహదపడిందని ఆయన తెలిపారు.

---

పార్లమెంట్ వాచ్: గనులు-ఖనిజాల సవరణ బిల్లుకు ఆమోదం, EPFO డిక్లరేషన్లపై అప్‌డేట్

గనులు మరియు ఖనిజాలు (అభివృద్ధి, నియంత్రణ) సవరణ బిల్లు, 2026ను గురువారం (ఆగస్టు 13) పార్లమెంటు ఆమోదించింది. బుధవారం లోక్‌సభలో, గురువారం రాజ్యసభలో ఆమోదం పొందడంతో పార్లమెంటరీ ప్రక్రియ పూర్తయింది. రాష్ట్రపతి ఆమోదముద్ర పడిన తర్వాత ఇది చట్టంగా అమల్లోకి వస్తుంది.

ముఖ్యాంశాలు:

• ఖనిజ హక్కులు, ఖనిజ నిక్షేపాలు కలిగిన భూములపై పన్నులు విధించే రాష్ట్రాల అధికారాలను నియంత్రించడమే ఈ బిల్లు లక్ష్యం.
• దేశవ్యాప్తంగా ఏకరీతి ఖనిజ ధరలను నిర్ధారించడమే బిల్లు ఉద్దేశమని, రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తి లేదా ఆదాయ హక్కుల్లో జోక్యం చేసుకోవడం లక్ష్యం కాదని రాజ్యసభలో చర్చకు సమాధానమిస్తూ గనుల శాఖ మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి స్పష్టం చేశారు.
• బొగ్గు, సున్నపురాయి, ఇనుప ఖనిజం, రాగి, మాంగనీస్ వంటి ప్రధాన ఖనిజాలను కేంద్రం నియంత్రిస్తుండగా, 49 చిన్న తరహా ఖనిజాలపై రాష్ట్రాలకు అధికారాలు కొనసాగుతాయని మంత్రి తెలిపారు.
• ఇది ఆగస్టు 10న లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టిన బిల్లు, గనులు మరియు ఖనిజాలు (అభివృద్ధి, నియంత్రణ) చట్టం, 1957కు సవరణ.

EPFO డిక్లరేషన్లు: ఇదే వారంలో పార్లమెంట్‌లో ఉద్యోగుల భవిష్య నిధి సంస్థ (EPFO)కు సంబంధించిన సబ్‌స్క్రైబర్ల నమోదు, డిక్లరేషన్ల గణాంకాలపై కూడా చర్చ జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే, ఆ ఖచ్చితమైన గణాంకాలు, వివరాలు అసలు కథనం (ఎకనామిక్ టైమ్స్) నుండి నాకు అందుబాటులో లేకపోవడంతో, తప్పుడు సమాచారం ఇవ్వకుండా ఉండేందుకు ఈ భాగాన్ని క్లుప్తంగానే ప్రస్తావిస్తున్నాను. మీకు కావాలంటే, ఈ కథనం యొక్క మరో యాక్సెస్ చేయగల లింక్ లేదా స్క్రీన్‌షాట్ ఇస్తే పూర్తి వివరాలతో సారాంశం అందించగలను.

---

నిరసనలు, వాయిదాలతో వృథా అయిన వర్షాకాల సమావేశాలు: తక్కువ ఉత్పాదకత అయినా 12 బిల్లులకు ఆమోదం

గురువారం ముగిసిన పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు, చర్చల పరంగా దాదాపు వృథాగా మారాయని, తీవ్ర నిరసనలు, నినాదాలతో ఇరు సభల్లో కార్యకలాపాలు గత కొన్నేళ్లలోకెల్లా కనిష్ట స్థాయికి పరిమితమయ్యాయని పీటీఐ నివేదించింది. 25 రోజుల ఈ సమావేశాల్లో లోక్‌సభ కేవలం 19 శాతం, రాజ్యసభ 39 శాతం వ్యాపారాన్ని మాత్రమే నిర్వహించగలిగాయి.

ముఖ్యాంశాలు:

• లోక్‌సభ, రాజ్యసభ రెండింటిలోనూ చెరో 12 బిల్లుల చొప్పున ఆమోదం పొందాయి. అయితే, పేపర్ లీక్ నిరోధక చట్టం (పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్ సవరణ బిల్లు, 2026) ఒక్కటే ఇరు సభల్లో చర్చకు నోచుకుంది.
• ఈ సెషన్‌లో నెలకొన్న ప్రతిష్టంభనకు ప్రభుత్వం, ప్రధానంగా కాంగ్రెస్‌ను నిందించగా, ప్రధాని లేదా హోంమంత్రి సెషన్ మొత్తంలో ఒక్కసారి కూడా సభా కార్యకలాపాలకు హాజరు కాకపోవడం “అపూర్వం”గా విపక్షాలు పేర్కొన్నాయి.
• కీలక బిల్లులపై సమగ్ర చర్చలు జరగకపోవడం పట్ల ప్రభుత్వం అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసిందని పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి కిరణ్ రిజిజు తెలిపారు. ప్రభుత్వం చర్చలు కోరినప్పుడు విపక్షాలు చర్చ నుండి తప్పించుకున్నట్లు ఇదే మొదటిసారి అని, ఈ ప్రతిష్టంభనకు కాంగ్రెస్సే పూర్తి బాధ్యత వహించాలని ఆయన ఆరోపించారు.
• ప్రజాస్వామ్యానికి, ముఖ్యంగా పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యానికి ఇది మంచిది కాదని పేర్కొన్న రిజిజు, వచ్చే సెషన్‌లో విపక్షాల వైఖరిలో మార్పు వస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
• ఎన్నికైన సభ్యులు నినాదాలు, ప్లకార్డులు ప్రదర్శించడం కంటే సభలో అర్థవంతమైన చర్చల్లో పాల్గొనాలని, వీధుల్లో నినాదాలు చేయవచ్చని కానీ సభలో బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలని మంత్రి వ్యాఖ్యానించారు.

ఈ చార్టు 2024 నుండి 2026 వరకు లోక్‌సభ, రాజ్యసభ సెషన్ల ఉత్పాదకతను (షెడ్యూల్ చేసిన సమయంలో ఎంత శాతం సభ పనిచేసిందో) చూపిస్తుంది:

• 2024 వర్షాకాలం: లోక్‌సభ 135%, రాజ్యసభ 112% — అత్యధిక ఉత్పాదకత (ఎన్నికల కారణంగా ఇదే బడ్జెట్ సెషన్‌గా కూడా పనిచేసింది)
• 2024 శీతాకాలం: 52%, 39% — గణనీయమైన పతనం
• 2025 బడ్జెట్: 111%, 112% — తిరిగి మెరుగుదల, 100% దాటింది
• 2025 వర్షాకాలం: 29%, 34% — అత్యంత తీవ్రమైన పతనం, గత రెండేళ్లలోకెల్లా కనిష్టం
• 2025 శీతాకాలం: 103%, 104% — తిరిగి కోలుకుంది
• 2026 బడ్జెట్: 86%, 92% — స్వల్ప తగ్గుదల
• 2026 వర్షాకాలం: 15%, 33% — లోక్‌సభలో అత్యంత కనిష్ట స్థాయి (కేవలం 15%), ఇప్పటివరకు నమోదైన అన్ని సెషన్లలోకెల్లా అత్యల్పం

ప్రధాన అంశం: వర్షాకాల సెషన్లలో (2025, 2026) రెండుసార్లు ఉత్పాదకత తీవ్రంగా పడిపోయింది, ముఖ్యంగా 2026 వర్షాకాల సెషన్‌లో లోక్‌సభ కేవలం 15% సమయం మాత్రమే సమర్థవంతంగా పనిచేసింది — ఇది సభా కార్యకలాపాల్లో తరచుగా జరిగే అంతరాయాలు, వాయిదాలను సూచిస్తుంది.

---

నల్సార్ గ్రాడ్యుయేట్ల నమోదుపై నిషేధం విధించి, గంటల వ్యవధిలోనే వెనక్కి తీసుకున్న BCI

హైదరాబాద్‌లోని నల్సార్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లా నుండి 2026లో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసిన విద్యార్థులను నమోదు చేసుకోవద్దని గురువారం అన్ని రాష్ట్రాల బార్ కౌన్సిళ్లకు బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (BCI) ఆదేశాలు జారీ చేసింది, అయితే గంటల వ్యవధిలోనే ఆ ఆదేశాన్ని వెనక్కి తీసుకుంది. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ యూనివర్సిటీ స్నాతకోత్సవంలో పాల్గొనడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ విద్యార్థులు చేపట్టిన ఉద్యమంపై విచారణ పూర్తయ్యే వరకు గ్రాడ్యుయేట్ల నమోదును నిలిపివేయాలని తొలుత BCI చైర్మన్ మనన్ కుమార్ మిశ్రా ఆదేశించారు. అయితే, గ్రాడ్యుయేట్లు తమ ఇష్టానుసారం ఏ రాష్ట్ర బార్ కౌన్సిల్‌లోనైనా నమోదు చేసుకోవచ్చని పేర్కొంటూ ఆ ఆదేశాన్ని తర్వాత ఉపసంహరించుకుంది. తాజా ప్రకటనలో, 2026 బ్యాచ్‌లోని “అత్యధిక” గ్రాడ్యుయేట్లు నిర్దోషులని, CJI హాజరుకు వ్యతిరేకంగా విద్యార్థులు చేపట్టిన నిరసనలో పాల్గొనేందుకు వారు మొగ్గు చూపలేదని ఏకగ్రీవంగా నిర్ధారణకు వచ్చినట్లు BCI సభ్యులు తెలిపారు. అయితే, తదుపరి చర్య తీసుకునే ముందు నల్సార్ వైస్ ఛాన్సలర్ నుండి విచారణ నివేదిక కోసం వేచి చూస్తామని BCI పేర్కొంది. “తన తప్పిదం లేకుండా ఏ విద్యార్థి కూడా నష్టపోకూడదు” అని సవరించిన ప్రకటనలో స్పష్టం చేసింది.

---

గురువారం ఉత్తరాఖండ్‌లోని చమోలి జిల్లా పిపల్‌కోటి ప్రాంతంలో నిర్మాణంలో ఉన్న ఒక సొరంగంలోకి నీరు, శిథిలాలు చొచ్చుకుపోవడంతో ఆరుగురు కార్మికులు లోపల చిక్కుకున్నట్లు అనుమానిస్తున్నారు. అధికారుల ప్రకారం, ఘటనా స్థలం నుండి 16 మంది కార్మికులను ఇప్పటికే సురక్షితంగా బయటకు తీసుకువచ్చారు. తెహ్రి హైడ్రో డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ ప్రాజెక్టు కోసం నిర్మిస్తున్న ఈ సొరంగంలో నీరు, శిథిలాలు చొచ్చుకుపోయే సమయంలో మొత్తం 22 మంది కార్మికులు లోపల ఉన్నట్లు ప్రాథమిక సమాచారం. గత కొద్ది రోజులుగా ఆ జిల్లాలో భారీ వర్షాలు కురుస్తుండటం గమనార్హం. ఘటన వెలుగులోకి వచ్చిన వెంటనే రెస్క్యూ ఆపరేషన్ ప్రారంభమైంది – భారత సైన్యం, ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP), నేషనల్ డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్ ఫోర్స్ (NDRF), స్టేట్ డిజాస్టర్ రెస్పాన్స్ ఫోర్స్ (SDRF) బృందాలు ఘటనా స్థలానికి చేరుకుని, చిక్కుకున్న కార్మికులను రక్షించేందుకు సమయంతో పోటీపడుతూ ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఈ ఘటనపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి పుష్కర్ సింగ్ ధామి, యుద్ధప్రాతిపదికన రెస్క్యూ ఆపరేషన్ నిర్వహించాలని అధికారులను ఆదేశించారు. సొరంగంలో చిక్కుకున్న ప్రతి కార్మికుడిని సురక్షితంగా బయటకు తీసుకురావడమే ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన సొరంగాలు – ప్రశ్నలు & జవాబులు (పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడేవి) 1. ప్రశ్న: భారతదేశంలో అతి పొడవైన రోడ్డు సొరంగం ఏది? జవాబు: అతి పొడవైనది అటల్ టన్నెల్ (9.02 కి.మీ, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని రోహ్‌తంగ్ పాస్ వద్ద), 2020లో ప్రారంభమైంది. అయితే ఇటీవల ప్రారంభమైన సోన్‌మార్గ్ టన్నెల్ (జోజిలా సమీపంలో, జమ్మూ కాశ్మీర్) కూడా వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనది. 2. ప్రశ్న: అటల్ టన్నెల్ ఎక్కడ ఉంది, దీని ప్రత్యేకత ఏమిటి? జవాబు: హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని రోహ్‌తంగ్ పాస్ కింద నిర్మించారు. ఇది ప్రపంచంలోనే 10,000 అడుగుల ఎత్తులో నిర్మించిన అతి పొడవైన హైవే సొరంగం (9.02 కి.మీ). మనాలిని లేహ్‌తో అనుసంధానిస్తుంది, శీతాకాలంలో మంచు కారణంగా మూసుకుపోయే లాహౌల్-స్పితి లోయకు ఏడాది పొడవునా రాకపోకలు సాధ్యం చేస్తుంది. 3. ప్రశ్న: జోజిలా టన్నెల్ యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? జవాబు: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని జోజిలా పాస్ కింద నిర్మిస్తున్న ఈ సొరంగం, శ్రీనగర్-లేహ్ జాతీయ రహదారిపై ఉంది. పూర్తయితే ఇది ఆసియాలోనే అతి పొడవైన ద్విముఖ (బై-డైరెక్షనల్) సొరంగంగా నిలుస్తుంది, లడఖ్‌కు ఏడాది పొడవునా కనెక్టివిటీ కల్పిస్తుంది. 4. ప్రశ్న: భారతదేశంలో మొదటి అండర్ వాటర్ (నీటి అడుగున) మెట్రో టన్నెల్ ఏది? జవాబు: కోల్‌కతా మెట్రో యొక్క హుగ్లీ నది కింద నిర్మించిన సొరంగం (ఈస్ట్-వెస్ట్ మెట్రో కారిడార్ భాగం). ఇది భారతదేశపు మొదటి నదీగర్భ మెట్రో సొరంగం. 5. ప్రశ్న: పీర్ పంజాల్ టన్నెల్ (బనిహాల్ టన్నెల్) దేనికి ప్రసిద్ధి? జవాబు: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని పీర్ పంజాల్ శ్రేణి కింద నిర్మించిన ఈ రైల్వే సొరంగం (సుమారు 11 కి.మీ), నిర్మించే సమయంలో భారతదేశంలోనే అతి పొడవైన రైల్వే సొరంగంగా నిలిచింది. కశ్మీర్ లోయను జమ్మూతో రైలు మార్గం ద్వారా అనుసంధానిస్తుంది. 6. ప్రశ్న: చెనాబ్ వంతెనతో పాటు, ఉధంపూర్-శ్రీనగర్-బారాముల్లా రైల్ లింక్ (USBRL) ప్రాజెక్టులో భాగమైన ముఖ్యమైన సొరంగం ఏది? జవాబు: T-49 సొరంగం (భారతదేశపు అతి పొడవైన రవాణా సొరంగాల్లో ఒకటి), ఇది USBRL ప్రాజెక్టులో భాగం. ఈ మొత్తం ప్రాజెక్టు కశ్మీర్ లోయను దేశంలోని మిగతా రైలు నెట్‌వర్క్‌తో మొదటిసారి నేరుగా అనుసంధానించింది. 7. ప్రశ్న: సెలా టన్నెల్ దేనికి ప్రసిద్ధి, ఇది ఎక్కడ ఉంది? జవాబు: అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని సెలా పాస్ వద్ద నిర్మించారు (13,000 అడుగుల ఎత్తులో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన ద్విముఖ సొరంగంగా ప్రచారం పొందింది). తవాంగ్‌కు వ్యూహాత్మక, ఏడాది పొడవునా కనెక్టివిటీ కల్పిస్తుంది. 2024లో ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు. 8. ప్రశ్న: ముంబై కోస్టల్ రోడ్ ప్రాజెక్టులోని సొరంగం విశేషత ఏమిటి? జవాబు: ఇది భారతదేశపు మొదటి సముద్రగర్భ (అండర్-సీ) రోడ్ సొరంగం, ముంబైలోని మెరైన్ డ్రైవ్‌ను వర్లీ వరకు అనుసంధానిస్తుంది, గిర్గావ్ చౌపాటీ కింద నుండి వెళుతుంది. 9. ప్రశ్న: సొరంగాల నిర్మాణంలో “NATM” అంటే ఏమిటి? జవాబు: న్యూ ఆస్ట్రియన్ టన్నెలింగ్ మెథడ్ (New Austrian Tunnelling Method) — కొండలు, పర్వత ప్రాంతాల్లో సొరంగాలు తవ్వడానికి విస్తృతంగా వాడే ఆధునిక పద్ధతి. అటల్ టన్నెల్, జోజిలా టన్నెల్ వంటి ప్రాజెక్టుల్లో దీన్ని ఉపయోగించారు. 10. ప్రశ్న: సిల్క్యారా టన్నెల్ ఘటన (2023) దేనికి సంబంధించింది? జవాబు: ఉత్తరాఖండ్‌లోని చార్ధామ్ ప్రాజెక్టులో భాగమైన సిల్క్యారా-బర్కోట్ సొరంగం నిర్మాణ సమయంలో కూలిపోవడంతో 41 మంది కార్మికులు 17 రోజుల పాటు లోపల చిక్కుకుపోయారు. NDRF, ఇతర ఏజెన్సీల సమన్వయంతో “రాట్ హోల్ మైనింగ్” పద్ధతిని ఉపయోగించి వారిని విజయవంతంగా రక్షించారు — ఇది జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పెద్ద వార్తగా మారింది.

---

అలహాబాద్ హైకోర్టు ఆదేశాలపై సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించిన రాహుల్ గాంధీ: “రోవింగ్ ఎంక్వైరీ” అనుమతిపై అభ్యంతరం

తనపై వచ్చిన “అసమాన ఆస్తుల” ఆరోపణలపై సీబీఐ, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) సహా పలు కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థలు “ఫిషింగ్ ఎంక్వైరీ” నిర్వహించాలని ఆదేశిస్తూ అలహాబాద్ హైకోర్టు జారీ చేసిన మధ్యంతర ఆదేశాలను సవాలు చేస్తూ లోక్‌సభ విపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• హైకోర్టు లక్నో బెంచ్ మే, జులై నెలల్లో జారీ చేసిన వరుస ఆదేశాలను, రాజ్యాంగబద్ధ న్యాయస్థానం అనేక ప్రాథమిక న్యాయసూత్రాలకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించిన అరుదైన ఉదాహరణల్లో ఒకటిగా గాంధీ అభివర్ణించారు.
• ఇన్-ఛాంబర్ (గోప్యంగా) విచారణలు, పత్రాలు, పిటిషన్లను సీల్డ్ కవర్‌లో ఉంచడం వంటి రహస్య పద్ధతులతో ఈ విచారణ ప్రక్రియ అన్యాయంగా సాగిందని ఆయన ఫిర్యాదు చేశారు.
• తనను ఈ కేసులో ప్రతివాదిగా చేర్చకపోవడం, నోటీసు ఇవ్వకపోవడం, విచారణకు అవకాశం కల్పించకపోవడాన్ని రాహుల్ గాంధీ ప్రస్తావిస్తూ, “రోవింగ్ ఎంక్వైరీ”కి ఆదేశించే ముందు హైకోర్టు మూలాధార సాక్ష్యాలను పరిగణనలోకి తీసుకోలేదని, తగిన కారణాలు కూడా ఆదేశాల్లో పేర్కొనలేదని పేర్కొన్నారు.
• నిరాధార ఆరోపణల ఆధారంగా అదే “ఉద్దేశపూర్వక వ్యక్తి” తనపై పదేపదే కేసులు దాఖలు చేయడం, నిరంతర వేధింపు తరహా వ్యాజ్యాల (వెక్సేషియస్ లిటిగేషన్) క్రమాన్ని సూచిస్తోందని గాంధీ వాదించారు.
• హైకోర్టు ఆదేశాల వల్ల తనపై వచ్చిన ఫిర్యాదులు నిరంతర న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణలో ఉంచబడ్డాయని, ఫిర్యాదులపై పురోగతిని ఎప్పటికప్పుడు వెల్లడించాలని దర్యాప్తు సంస్థలను హైకోర్టు పదేపదే ఆదేశించిందని ఆయన తెలిపారు.

---

శాసనసభ ప్రత్యేక హక్కులపై ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం: అక్టోబర్ 6 నుండి విచారణ ప్రారంభం

శాసనసభల ప్రత్యేక హక్కులు (లెజిస్లేటివ్ ప్రివిలేజెస్), పౌరుల ప్రాథమిక వాక్ స్వాతంత్ర్య హక్కును అధిగమించగలవా అనే దీర్ఘకాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న పలు పిటిషన్లపై అక్టోబర్ 6 నుండి ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం విచారణ ప్రారంభిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది.

నేపథ్యం:

• 2003 ఏప్రిల్ నాటికి చెందిన ఒక కేసులో, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ ఆదేశం ఇచ్చింది. తమిళనాడు శాసనసభలో జరిగిన పరిణామాలను తప్పుదోవ పట్టించేలా వర్ణిస్తూ ‘ది హిందూ’ రాసిన సంపాదకీయంపై అప్పటి తమిళనాడు అసెంబ్లీ స్పీకర్, సభ మొత్తం ప్రత్యేక హక్కుల ఉల్లంఘనగా పేర్కొంటూ తీర్మానం చేసింది. దీంతో అసెంబ్లీ ‘ది హిందూ’ సీనియర్ జర్నలిస్టులను అరెస్టు చేయాలని ఆదేశించడంతో, ఎన్. రవి సహా జర్నలిస్టులు కోర్టును ఆశ్రయించి, తమపై ఎలాంటి బలవంతపు చర్య తీసుకోకుండా స్టే పొందారు.
• ఈ కేసు విచారణకు వచ్చినప్పుడు, సీనియర్ న్యాయవాది హరీష్ సాల్వే వార్తాపత్రిక తరఫున వాదిస్తూ, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(1)(a) కింద పత్రికా స్వేచ్ఛను అణచివేసేందుకు ఆర్టికల్ 194(3)ను ఉపయోగించడాన్ని వ్యతిరేకించారు.
• 2003 డిసెంబర్ 8న, న్యాయమూర్తులు వై.కె. సభర్వాల్, బి.ఎన్. కృష్ణన్‌లతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్, శాసనసభ ప్రత్యేక హక్కులు, వాక్ స్వేచ్ఛ మధ్య వివాదాన్ని అధికారికంగా పరిష్కరించేందుకు ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి నివేదించింది.
• ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం, 1959 నాటి పండిట్ ఎం.ఎస్.ఎం. శర్మ vs శ్రీ కృష్ణ శర్మ తీర్పు, 1964 నాటి ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్‌లలో వాక్ స్వేచ్ఛ, శాసనసభ ప్రత్యేక హక్కుల పరిధిపై పరస్పర విరుద్ధమైన అభిప్రాయాలు ఇచ్చినట్లు గుర్తించి, 2004 డిసెంబర్ 8న ఈ కేసును తిరిగి ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి నివేదించింది – అధికారికంగా చట్టాన్ని స్పష్టం చేసేందుకు.
• 2023 అక్టోబర్ 12న, అప్పటి CJI డి.వై. చంద్రచూడ్ నేతృత్వంలో కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఈ కేసులో పార్టీగా చేర్చాలని కోరుతూ పిటిషన్ దాఖలైంది – ఈ ధర్మాసనంలో ప్రస్తుత CJI సూర్యకాంత్ కూడా సభ్యుడిగా ఉన్నారు. అటార్నీ జనరల్ కూడా అభిప్రాయం తెలియజేయాలని కోర్టు కోరింది.
• ఈ కేసు 2024 ఫిబ్రవరి 2న విధానపరమైన అభ్యర్థనపై మళ్లీ విచారణకు వచ్చింది, అనంతరం 2026 ఆగస్టు 12న CJI సూర్యకాంత్ ముందుకు వచ్చింది.

కీలక న్యాయపరమైన అంశం: ఆర్టికల్ 194(3) (శాసనసభ ప్రత్యేక హక్కులు, రక్షణలు కల్పించే), ఆర్టికల్ 19(1)(a) (వాక్, భావప్రకటన స్వేచ్ఛ), ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) మధ్య పరస్పర సంబంధాన్ని ఈ ధర్మాసనం పరిశీలించనుంది.

---

అస్సాం-అరుణాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దులో ఉద్రిక్తత సడలింపు: ఆర్థిక దిగ్బంధనం తాత్కాలిక ఉపసంహరణ

అస్సాం-అరుణాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దులో నెలకొన్న ఉద్రిక్తత గురువారం రాత్రి సడలింది. అస్సాంలోని మిషింగ్ వర్గం అపెక్స్ విద్యార్థి సంస్థ అయిన తకమ్ మిషింగ్ పోరిన్ కేబాంగ్ (TMPK), అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌పై విధించిన “ఆర్థిక దిగ్బంధనాన్ని” నిలిపివేసింది. అయితే, ఆగస్టు 10న జరిగిన కాల్పుల ఘటనలో నిందితులుగా ఉన్న అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు చెందిన నలుగురు వ్యక్తులను అరెస్టు చేయాలని 48 గంటల అల్టిమేటం విధించింది.

బ్లాకేడ్ ప్రారంభం: అస్సాంలోని ధేమాజీ జిల్లా మింగ్‌మంగ్ బొడోటి ప్రాంతంలో జరిగిన కాల్పుల్లో అస్సాంకు చెందిన 11 మంది గాయపడగా, ఈ ఘటనకు నిరసనగా బుధవారం TMPK, ఇతర సంఘాలు దిగ్బంధనాన్ని ప్రారంభించాయి.

చర్చల తర్వాత ఉపసంహరణ: గురువారం అస్సాం ప్రభుత్వం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ పౌర సమాజ సంఘాలతో చర్చల అనంతరం, TMPK కీలక డిమాండ్లపై చర్యలు తీసుకుంటామన్న హామీలు లభించినట్లు తెలిపింది. సాధారణ ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను దృష్టిలో ఉంచుకుని దిగ్బంధనాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలని నిర్ణయించినట్లు పేర్కొంది.

శాంతిభద్రతల పునరుద్ధరణ: అంతకుముందు, రెండు రాష్ట్రాల ప్రజల మధ్య జరిగిన ఘర్షణను చల్లార్చేందుకు పోలీసులు గాలిలో బ్లాంక్ షాట్లు కాల్చి పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చారు. అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని లికాబలికి ఆనుకుని ఉన్న ప్రాంతం నుండి ఈ హింసాత్మక ఘటన నివేదికలు వచ్చాయి.

---

అంతర్జాతీయ వార్తలు

హౌతీల దాడుల భయంతో “చీకటి ప్రయాణాలు”: ఎర్రసముద్రం మీదుగా సౌదీ చమురు ఎగుమతులు అదృశ్యం

యెమెన్‌కు చెందిన ఇరాన్ అనుకూల హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడుల భయంతో, ఎర్రసముద్రం మీదుగా సాగుతున్న సౌదీ అరేబియా ముడి చమురు ఎగుమతులు క్రమంగా కనిపించకుండా పోతున్నాయి – ట్యాంకర్లు తమ ట్రాకింగ్ సిగ్నళ్లను ఆఫ్ చేసుకుని ప్రయాణిస్తున్నాయి. జులై 20న సౌదీ అరేబియాపై సముద్ర దిగ్బంధనం ప్రకటించిన హౌతీలు, అప్పటి నుండి సౌదీకి సంబంధించిన ట్యాంకర్లు, యాన్‌బూ చమురు కేంద్రాలు, జాజాన్ రిఫైనరీపై దాడులకు పాల్పడినట్లు ప్రకటించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• రాయిటర్స్ ఉటంకించిన షిప్పింగ్ విశ్లేషకుల ప్రకారం, యాన్‌బూ నుండి ఇటీవల జరిగిన అన్ని క్రూడ్ ఆయిల్ లోడింగ్‌లు నిరంతర ఆటోమేటిక్ ఐడెంటిఫికేషన్ సిస్టమ్ (AIS) సిగ్నల్ లేకుండానే “చీకటి ప్రయాణాలు”గా జరిగాయి.
• జులై 23 నుండి యాన్‌బూ నుండి లోడ్ అయిన అన్ని కార్గోలు నిరంతర AIS కవరేజ్ లేని నౌకలతోనే జరిగాయని, గత కొన్ని వారాలుగా సౌదీ పశ్చిమ తీరం లోడింగ్‌లలో దాదాపు 70% చీకటి ప్రయాణాలేనని Kpler సంస్థ విశ్లేషకురాలు న్వే ఖిన్ సో తెలిపారు.
• ఈ “డార్క్ వాయేజెస్” పెరుగుదల వల్ల, అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA), OPEC, వ్యాపారులు ప్రపంచ చమురు సరఫరాను అంచనా వేసేందుకు ఉపయోగించే షిప్-ట్రాకింగ్ డేటాలో గందరగోళం నెలకొంది. వేర్వేరు సంస్థలు పూర్తి విరుద్ధమైన అంచనాలు ఇస్తున్నాయి – ఆగస్టు 3తో మొదలైన వారంలో Vortexa సంస్థ యాన్‌బూ లోడింగ్‌లు రోజుకు 2.38 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు పడిపోయాయని (అంతకుముందు వారం 2.71 మిలియన్) అంచనా వేయగా, Kpler మరింత తీవ్రమైన పతనం (4.04 మిలియన్ నుండి 1.78 మిలియన్‌కు) చెప్పింది, అయితే AXSMarine దీనికి విరుద్ధంగా పెరుగుదల (సుమారు 420,000 నుండి 850,000 బ్యారెళ్లకు) నమోదైనట్లు తెలిపింది.
• ఈ అభ్యర్థనపై సౌదీ అరామ్‌కో స్పందించలేదు.
• గత రెండేళ్లుగా హౌతీల అడపాదడపా దాడుల వల్ల ఎర్రసముద్రం దక్షిణ కొన వద్ద ఉన్న బాబ్ ఎల్-మందేబ్ జలసంధి గుండా షిప్పింగ్ ట్రాఫిక్ ఇప్పటికే ప్రభావితమైంది. హౌతీలు తాజా దిగ్బంధనం ప్రకటించక ముందు రోజుకు సగటున 50 నౌకలు ఈ మార్గం గుండా వెళ్లగా, ఇప్పుడు అది రోజుకు సగటున 32కు పడిపోయింది.
• పెరుగుతున్న ప్రమాదాల కారణంగా సౌదీ అరేబియా తన చమురును సూయజ్ కాలువ లేదా ఈజిప్ట్ యొక్క SUMED పైప్‌లైన్ ద్వారా ఉత్తర దిశగా మళ్లిస్తోంది. ఎర్రసముద్రంలోని ఐన్ సొఖ్నాను మధ్యధరా సముద్ర తీరంలోని సిడి కెరీర్‌తో అనుసంధానించే ఈ పైప్‌లైన్ ద్వారా గత వారం సిడి కెరీర్ వద్ద క్రూడ్, కండెన్సేట్ లోడింగ్‌లు రికార్డు స్థాయిలో రోజుకు సగటున 2.17 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు చేరాయి – ఇది అంతకుముందు వారం కంటే 50% ఎక్కువ, అందులో దాదాపు 90% సౌదీ చమురే.

---

బ్రిటన్ ప్రధాని బర్న్‌హామ్ సలహాదారుగా భారత సంతతికి చెందిన గౌతమ్ రంగరాజన్ నియామకం

బ్రిటన్ ప్రధాన మంత్రి ఆండీ బర్న్‌హామ్, మాజీ సీనియర్ భారత దౌత్యవేత్త కుమారుడైన గౌతమ్ రంగరాజన్‌ను నిర్మాణం, ప్రక్రియ (స్ట్రక్చర్ అండ్ ప్రాసెస్)పై నిపుణుడైన సలహాదారుగా నియమించినట్లు, ఈ వారం తొలిలో డౌనింగ్ స్ట్రీట్ ప్రకటించింది. “కార్పొరేట్ వ్యూహం, పరివర్తన (ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్)లో గౌతమ్‌కు గణనీయమైన అనుభవం ఉంది” అని అధికారిక ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• గతంలో గ్రేటర్ మాంచెస్టర్ మేయర్‌గా పనిచేసిన బర్న్‌హామ్, UK ప్రభుత్వాన్ని భారీ స్థాయిలో పునర్నిర్మించాలని, లండన్, వైట్‌హాల్ బ్యూరోక్రసీ నుండి రాజకీయ అధికారాన్ని వికేంద్రీకరించి వివిధ ప్రాంతాలకు పంపిణీ చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశారు.
• మాంచెస్టర్‌లో “నంబర్ 10 నార్త్” అనే కొత్త హబ్ కార్యాలయాన్ని కూడా కొత్త ప్రధాని ప్రారంభించారు.
• రంగరాజన్ కొత్త పాత్ర, బర్న్‌హామ్ వాగ్దానాల మేరకు UK ప్రభుత్వాన్ని పునర్‌వ్యవస్థీకరించేందుకు దోహదపడే అవకాశం ఉంది.

నేపథ్యం, అనుభవం:

• BBCలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా అనుభవం కలిగిన రంగరాజన్, గ్రూప్ డైరెక్టర్, స్ట్రాటజీ అండ్ పర్ఫార్మెన్స్ సహా పలు హోదాల్లో పనిచేశారు. దశాబ్దానికిపైగా BBC డిజిటల్ పరివర్తనతో సహా దాని వ్యూహాన్ని పర్యవేక్షించారు.
• ఆయన గాయకుడు కూడా, గతంలో BBCలో మ్యూజిక్ ప్రొడ్యూసర్‌గా కూడా పనిచేశారు.
• ఆయన తండ్రి, దివంగత ఎల్.ఎన్. రంగరాజన్, కుంభకోణం మూలాలున్న సీనియర్ భారత దౌత్యవేత్త, నార్వే, గ్రీస్, సూడాన్, ట్యునీషియా, ఐస్‌లాండ్‌లకు భారత రాయబారిగా పనిచేశారు. ఆయన కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం అనువాదంతో సహా పలు గ్రంథాలు కూడా రచించారు.
• ఆయన తల్లి జాయిస్ మిల్‌వార్డ్, లాంకషైర్‌కు చెందిన సంగీత కళాకారిణి. ఆయన సోదరుడు విజయ్ రంగరాజన్, ప్రస్తుతం UK ఎలక్టోరల్ కమిషన్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా ఉన్నారు, గతంలో UK ఫారిన్, కామన్వెల్త్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫీస్ (FCDO)లో డైరెక్టర్‌గా సహా పలు హోదాల్లో పనిచేశారు.

---

“మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్”: పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియాతో రక్షణ ఒప్పందంపై టర్కీ ప్రణాళికలు

తుర్కియే (టర్కీ), సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్ – ఈ మూడు ప్రాంతీయ శక్తులు గత వారం సంతకం చేసిన సైనిక ఒప్పందం కింద సీనియర్ మంత్రులతో బృందాలను ఏర్పాటు చేయడం, సంయుక్త విన్యాసాలు నిర్వహించడం, రక్షణ పరిశ్రమ సహకారాన్ని మరింత లోతుగా విస్తరించడం చేయనున్నాయని తుర్కియే రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ గురువారం తెలిపింది. ఇరాన్ క్షిపణి దాడులు గల్ఫ్ చమురు ఎగుమతిదారులపై పడుతుండటంతో ఏర్పడిన ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో, అమెరికాకు మిత్రదేశాలైన ఈ మూడు సున్నీ ముస్లిం దేశాలు ఆగస్టు 7న “మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్”పై సంతకం చేశాయి. నాటో ఆర్టికల్ 5 సామూహిక రక్షణ నిబంధనను పోలిన రీతిలో, ఈ ఒప్పందంలోని ఏ ఒక్క సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగినా దాన్ని అన్ని సభ్య దేశాలపై దాడిగానే పరిగణిస్తామని ఈ మూడు దేశాలు స్పష్టం చేశాయి. భూతల, నౌకా, వైమానిక దళాలతో పాటు వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు, మానవరహిత వ్యవస్థలను కలిపి సంయుక్త సైనిక విన్యాసాలు నిర్వహించాలని, రక్షణ పరిశ్రమ సహకారాన్ని మరింత విస్తృతం చేయాలని కూడా ప్రణాళిక వేసినట్లు మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది.

---

ఆటలు

కామన్వెల్త్ ఫెన్సింగ్‌లో భారత్‌దే హవా: ఓవరాల్ ఛాంపియన్‌గా నిలిచిన భారత జట్టు

నైజీరియాలోని లాగోస్‌లో జరిగిన కామన్వెల్త్ ఫెన్సింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో బుధవారం నాలుగో రోజు భారత ఫెన్సర్లు అద్భుత ప్రదర్శన కనబరిచారు. పురుషుల సాబర్, మహిళల సాబర్, పురుషుల ఎపీ, మహిళల ఎపీ, మహిళల ఫాయిల్ విభాగాల్లో టీమ్ గోల్డ్ మెడల్స్‌తో పాటు, పురుషుల ఫాయిల్‌లో సిల్వర్ మెడల్ కూడా భారత్ ఖాతాలో చేరింది. మొత్తం 35 మెడల్స్ (13 స్వర్ణాలు, 8 రజతాలు సహా) సాధించిన భారత్‌ను ఓవరాల్ ఛాంపియన్‌గా ప్రకటించి, విల్కిన్సన్ సోర్డ్ ట్రోఫీని అందజేశారు.

---

కీమర్ చేతిలో ఓడిన ప్రజ్ఞానంద: సో చేతిలో కారుఆనా పరాజయం, పైచేయి సాధించిన అమెరికన్ మేటి

అమెరికాలోని సెయింట్ లూయిస్‌లో జరుగుతున్న సింక్‌ఫీల్డ్ కప్ మూడో రౌండ్‌లో జర్మన్ గ్రాండ్‌మాస్టర్ విన్సెంట్ కీమర్ చేతిలో ఫామ్‌లో ఉన్న భారత గ్రాండ్‌మాస్టర్ ఆర్. ప్రజ్ఞానంద ఓటమి పాలయ్యారు. బ్లాక్ పీసులతో ఆడిన 21 ఏళ్ల ప్రజ్ఞానంద, సూపర్ చెస్ క్లాసిక్ రొమేనియా ఛాంపియన్ కీమర్ చేతిలో ఓడిపోయి 1.5 పాయింట్లతో నాలుగో స్థానానికి పడిపోయారు. అమెరికన్ శామ్ సెవియన్‌తో డ్రా చేసి, జావొఖిర్ సిందారోవ్‌ను ఓడించి ప్రజ్ఞానంద మంచి ఫామ్‌తో మొదలుపెట్టారు. అంతకుముందు రౌండ్‌లో అమెరికన్ లెవాన్ అరోనియన్ చేతిలో ఓడిన కీమర్, ఈసారి ప్రజ్ఞానందపై ప్రారంభంలోనే సాధించిన ఆధిక్యాన్ని కొనసాగించి పూర్తి పాయింట్ సొంతం చేసుకున్నారు. మరోవైపు, ఆల్-అమెరికన్ పోరులో అమెరికన్ వెస్లీ సో, తన స్వదేశీయుడు ఫాబియానో కారుఆనాపై గెలిచి 2.5 పాయింట్లతో ఏకైక అగ్రస్థానానికి చేరుకున్నారు. ఫ్రెంచ్ GM మాక్సిమ్ వాషియర్-లగ్రావ్, సిందారోవ్‌తో డ్రా చేయగా, జోర్డెన్ వాన్ ఫోరెస్ట్ కూడా అరోనియన్‌తో డ్రా చేసి ఇద్దరూ 2 పాయింట్లతో సంయుక్తంగా రెండో స్థానంలో నిలిచారు. మహిళల విభాగంలో జరుగుతున్న కైర్న్స్ కప్‌లో, భారత GM దివ్య దేశ్‌ముఖ్ అలెగ్జాండ్రా కొస్టెన్యుక్‌పై గెలిచి మూడో స్థానానికి ఎగబాకారు. కోనేరు హంపి, కరిస్సా యిప్‌తో డ్రా చేయగా, ఆర్. వైశాలి కూడా స్టవ్రౌలా త్సొలకిదౌతో డ్రా చేసి పాయింట్లు పంచుకున్నారు.

---

శ్రీలంకతో తొలి టెస్టుకు ముగ్గురు ఎడమచేతి స్పిన్నర్లతో బరిలో దిగే అవకాశం: బౌలింగ్ కోచ్ మోర్కెల్

శనివారం నుండి శ్రీలంకతో జరగనున్న తొలి టెస్టుకు ముందు, గాలే ఇంటర్నేషనల్ స్టేడియంలో గురువారం భారత జట్టు కఠోర సాధన చేసింది. నెట్ సెషన్ అనంతరం మీడియాతో మాట్లాడిన భారత బౌలింగ్ కోచ్ మోర్నే మోర్కెల్, స్పిన్‌కు అనుకూలంగా ఉండే పిచ్‌పై సాంప్రదాయ ఎడమచేతి స్పిన్నర్లు రవీంద్ర జడేజా, మానవ్ సుతార్‌తో పాటు, రిస్ట్-స్పిన్ చేసే అసాధారణ ఎడమచేతి బౌలర్ కుల్దీప్ యాదవ్ – ఇలా ముగ్గురు ఎడమచేతి స్పిన్నర్లతో బరిలో దిగే అవకాశాన్ని కొట్టిపారేయలేదు. “కుల్దీప్ దూకుడైన బౌలర్. అతని అనుభవం, నైపుణ్యాన్ని విస్మరించలేం. ముగ్గురూ భిన్నమైనవారే, ఒకరు ఎక్కువగా టర్న్ చేస్తారు, మరొకరు కొంచెం ఎక్కువ కచ్చితత్వంతో బౌలింగ్ చేస్తారు. వీరికి మాకు 20 వికెట్లు తీసిపెట్టే నైపుణ్యం ఉంది” అని మోర్కెల్ తెలిపారు.

ఈ ఏడాది తొలిలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌తో ఒకే ఒక్క టెస్టు ఆడి గెలిచిన భారత్, రెడ్-బాల్ క్రికెట్‌లో అనుభవ లేమిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆటగాళ్లకు మెరుగైన సన్నాహాల కోసం 10 రోజుల ముందుగానే వచ్చినట్లు మోర్కెల్ చెప్పారు. “మేం ఎక్కువ రెడ్-బాల్ క్రికెట్ ఆడలేదు, తిరిగి ఆ ఫార్మాట్‌లోకి వెళ్లడం సవాలుతో కూడుకున్నది. ఈ కుర్రాళ్లు ఎలా నిలబడి ఒత్తిడి సృష్టిస్తారో చూడాలని ఆసక్తిగా ఉన్నాం” అని ఆయన అన్నారు.

దాదాపు 44 నెలల విరామం తర్వాత తన మొదటి విదేశీ టెస్టు ఆడనున్న కుల్దీప్ యాదవ్‌పై ప్రత్యేక దృష్టి నెలకొంది. పేస్ దాడిలో అనుభవలేమిపై అడిగిన ప్రశ్నకు, మోర్కెల్ ఆందోళన వ్యక్తం చేయలేదు: “వీరంతా చాలా దూరం వచ్చారు. ప్రసిద్ధ్ (కృష్ణ), (మహమ్మద్) సిరాజ్ స్వదేశంలో చాలా క్రికెట్ ఆడారు, అక్కడ కూడా బౌలింగ్‌కు కష్టతరమైన పరిస్థితులే ఉంటాయి.” వేడి, తేమ, మరియు కుకాబుర్రా బంతి కొంచెం మెత్తబడిన తర్వాత ఎదురయ్యే సవాళ్లే ప్రధాన ఛాలెంజ్‌లుగా ఉంటాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

పిచ్ గురించి అడిగిన ప్రశ్నకు, “ఇది మంచి ఉపరితలంలా కనిపిస్తోంది, టెస్ట్ కొనసాగుతున్న కొద్దీ ఏదో ఒకటి జరుగుతుంది. మేం అందుకు తగినట్లుగా సిద్ధమయ్యాం” అని మోర్కెల్ తెలిపారు. రివర్స్ స్వింగ్ కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు – ఉదయం కురిసిన భారీ వర్షం వల్ల మైదానం కొంచెం మెత్తబడి, బంతి రివర్స్ అవ్వడానికి కొంచెం ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చని వివరించారు. మొదటి ఇన్నింగ్స్‌లో ప్రదర్శనే ఫలితంపై పెద్ద ప్రభావం చూపుతుందని, మొదటి రెండు రోజులు బ్యాటింగ్ చేసే జట్టుకే అనుకూలంగా ఉంటాయని, టాస్ గెలిచినప్పుడు బ్యాటింగ్ ఎంచుకుంటే పెద్ద స్కోరు చేయాలని, బౌలింగ్ ఎంచుకుంటే సరైన లైన్-లెంగ్త్‌లో బంతిని వేయాలని మోర్కెల్ వ్యూహాన్ని వివరించారు.

---

భారత్‌ను గ్లోబల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దే దిశగా నీతి ఆయోగ్ రోడ్‌మ్యాప్: రసాయనాలు, టెక్స్‌టైల్స్, సోలార్, టెలికాంపై ప్రత్యేక దృష్టి భారతదేశ ప్రపంచ తయారీ (మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్) ఆకాంక్షలకు కీలకమైన రంగాలుగా రసాయనాలు, వస్త్రాలు, సోలార్ ఫోటోవోల్టాయిక్ తయారీ, టెలికాం-నెట్‌వర్కింగ్ ఉత్పత్తులను నీతి ఆయోగ్ తన మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ రోడ్‌మ్యాప్ మొదటి భాగంలో గుర్తించింది. “కీ సెక్టార్స్ టు పొజిషన్ ఇండియా యాజ్ ఎ గ్లోబల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్” పేరుతో వెలువడిన ఈ నివేదిక, మొత్తం 62 తయారీ రంగాలను అంచనా వేసి, భారత్ ప్రపంచ నాయకత్వాన్ని వాస్తవికంగా ఆశించగల 12 రంగాలను గుర్తించిన విస్తృత అధ్యయనంలో భాగం. 12 కీలక రంగాలు: ఎలక్ట్రానిక్స్, టెలికాం పరికరాలు, సోలార్ PV, ఫార్మాస్యూటికల్స్, రసాయనాలు, ఆటోమొబైల్స్, రక్షణ-డ్రోన్లు, స్టీల్, క్యాపిటల్ గూడ్స్, టెక్స్‌టైల్స్, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్, లెదర్-ఫుట్‌వేర్. దేశీయ సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయడం, వ్యాల్యూ చెయిన్‌లో పైస్థాయికి ఎదగడం, ఎగుమతి పోటీతత్వాన్ని మెరుగుపరచడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, భారత తయారీదారులను గ్లోబల్ ప్రొడక్షన్ నెట్‌వర్క్‌లలో మరింత లోతుగా అనుసంధానించడంపై ఈ నివేదిక దృష్టి పెట్టింది. మార్కెట్ పరిమాణం, వృద్ధి అంచనాలు, వ్యూహాత్మక అనుసంధానం, కార్యాచరణ-ఆర్థిక సాధ్యత, ముడిసరుకు ఆధారపడటం, భౌగోళిక రాజకీయ అంశాలు, గ్లోబల్ వ్యాల్యూ చెయిన్‌లో భారత్ స్థానం వంటి అంశాల ఆధారంగా రంగాలను మదింపు చేశారు. అగ్రగామి తయారీ దేశాలతో పోల్చి బెంచ్‌మార్క్ చేయడంతో పాటు, పరిశ్రమ వర్గాలతో సంప్రదింపుల ద్వారా వచ్చిన సలహాలను కూడా ఇందులో పొందుపరిచారు. రసాయనాలు: ప్రాథమిక ఉత్పత్తికి మించి డౌన్‌స్ట్రీమ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్‌ను విస్తరించడం, ఫీడ్‌స్టాక్ వినియోగాన్ని మెరుగుపరచడం ద్వారా భారత రసాయన పరిశ్రమకు మెరుగైన అవకాశాలు ఉన్నాయని నీతి ఆయోగ్ అభిప్రాయపడింది. దేశీయ తయారీని పెంచడం, పోటీతత్వ దృష్టితో పెట్టుబడులు పెట్టడం, స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలను (FTA) సద్వినియోగం చేసుకోవడం ద్వారా గ్లోబల్ కెమికల్ వ్యాల్యూ చెయిన్‌లలో భారత స్థానాన్ని బలోపేతం చేయవచ్చు. వస్త్రాలు (టెక్స్‌టైల్స్): భారత GDPలో సుమారు 2%, తయారీ GVAలో 11%, వస్తు ఎగుమతుల్లో 9% వాటా కలిగిన ఈ రంగం, 4.5 కోట్లకు పైగా ప్రజలకు జీవనోపాధి కల్పిస్తోంది. 2024-25లో భారత్ $37.7 బిలియన్ల టెక్స్‌టైల్ ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసింది, ప్రపంచ టెక్స్‌టైల్-అపెరల్ ఎగుమతుల్లో 4.1% వాటాతో ప్రపంచంలోనే ఆరో అతిపెద్ద ఎగుమతిదారుగా నిలిచింది. ముడిసరుకు లభ్యత, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత వినియోగం, నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచాలని, టెక్నికల్ టెక్స్‌టైల్స్, మ్యాన్-మేడ్ ఫైబర్స్, సుస్థిర ఉత్పత్తులు, ప్రీమియం భారతీయ నేతలపై దృష్టి పెట్టాలని నివేదిక సిఫారసు చేసింది. టెలికాం: 120 కోట్లకు పైగా టెలికాం సబ్‌స్క్రైబర్లతో భారత్ ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద టెలికాం మార్కెట్‌గా ఉంది. మరింత లోకలైజేషన్, బలమైన కాంపోనెంట్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్, సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలు, పారిశ్రామిక క్లస్టర్లు, మెరుగైన టెస్టింగ్-సర్టిఫికేషన్ సామర్థ్యాలను నీతి ఆయోగ్ సిఫారసు చేసింది. సోలార్: 2025 మార్చి నాటికి 106 గిగావాట్ల సోలార్ సామర్థ్యం కలిగిన భారత్, 2030 నాటికి 280 గిగావాట్ల లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే మరో 174 గిగావాట్లు అవసరం. దేశీయ PV మార్కెట్ 2022-23 నుండి 2029-30 మధ్య ఏటా 17-20% వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. మరింత పోటీతత్వ కలిగిన దేశీయ సోలార్ PV తయారీ వ్యవస్థను నిర్మించేందుకు అప్‌స్ట్రీమ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్, పరిశోధన-అభివృద్ధి, సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలు, క్లీన్-టెక్ క్లస్టర్లను బలోపేతం చేయాలని నివేదిక సూచించింది. ఈ అధ్యయనాన్ని మూడు భాగాలుగా విడుదల చేయనున్నారు. మొదటి భాగంలో రసాయనాలు, వస్త్రాలు, సోలార్ PV తయారీ, టెలికాం-నెట్‌వర్కింగ్ ఉత్పత్తులను చేర్చగా, మిగిలిన ఎనిమిది రంగాలను తదుపరి భాగాల్లో వెల్లడించనున్నారు.