జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ – GK, కరెంట్ అఫైర్స్, రీజనింగ్ స్టడీ మెటీరియల్

GK, కరంట్ అఫైర్స్ ,రీజనింగ్ ,ఇంగ్షీషు & క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్ బూస్టర్

స్వాగతం!

ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం సన్నద్ధమవుతున్న విద్యార్థుల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ఈ వేదికకు మీకు హృదయపూర్వక స్వాగతం. APPSC, TSPSC, SSC, బ్యాంకింగ్, రైల్వే వంటి వివిధ పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థుల కోసం, ఇక్కడ మేము జనరల్ నాలెడ్జ్ (GK), కరెంట్ అఫైర్స్, రీజనింగ్, ఇంగ్లీష్, మరియు క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్ వంటి అన్ని ముఖ్యమైన సబ్జెక్టులలో నాణ్యమైన, తేలికగా అర్థమయ్యే స్టడీ మెటీరియల్‌ను తెలుగులో అందిస్తున్నాము. ప్రతి రోజూ తాజా సమాచారం, నమూనా ప్రశ్నలు, వివరణాత్మక సొల్యూషన్లతో మీ పరీక్షల ప్రిపరేషన్‌ను మరింత సులభతరం చేయడమే మా లక్ష్యం. మీ విజయ ప్రయాణంలో మేము మీతో పాటు నడుస్తాము

జనరల్ నాలెడ్జ్ :

వేద కాలం (క్రీ.పూ. 1500–600)

ఆర్యులు ఎవరు?

వేద ఆర్యులు వేద మంత్రాల రచయితలు, ఇవి తొలి భారతీయ మత సంప్రదాయానికి చెందిన పవిత్ర గ్రంథాలు.
19వ శతాబ్దంలో వీరిని ఒక ప్రత్యేక జాతిగా భావించేవారు, కానీ నేడు వీరిని ఇండో-యూరోపియన్ భాషలు మాట్లాడే ఒక భాషా సమూహంగా అర్థం చేసుకుంటారు.
వీరు పూర్వ సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన హరప్పన్లుకు భిన్నమైనవారు.
వీరు మొదట స్టెప్పీస్ ప్రాంతంలో నివసించారని నమ్ముతారు, ఇది దక్షిణ రష్యా నుండి మధ్య ఆసియా వరకు విస్తరించి ఉంది.

భౌగోళిక సరిహద్దులు

తొలి వేద కాలంలో, ఆర్యులు ప్రధానంగా సప్త-సింధు (“ఏడు నదుల భూమి”) ప్రాంతంలో నివసించారు. ఇది నేటి పంజాబ్, హర్యానా, దక్షిణ జమ్మూ & కాశ్మీర్‌లోని కొన్ని భాగాలు, దక్షిణ ఆఫ్ఘనిస్తాన్, గోమల్ మైదానాలను కప్పి ఉంచింది.

రుగ్వేదంలో పేర్కొన్న సప్త-సింధు నదుల వివరాలు:

రుగ్వేద నామం	ఆధునిక నామం	ప్రాంతం
సింధు	సింధు నది	పంజాబ్
వితస్త	జీలం	పంజాబ్
అసికని	చీనాబ్	పంజాబ్
పరుష్ణి	రావి	పంజాబ్
విపాశ	బియాస్	పంజాబ్
సుతుద్రి	సట్లెజ్	పంజాబ్
సరస్వతి	సర్సుతి (ప్రస్తుతం అంతరించిపోయిన/ఎండిపోయిన నదిగా భావిస్తారు)	రాజస్థాన్

రుగ్వేదంలో పేర్కొన్న ఇతర నదులు: ద్రిషద్వతి (ఘగ్గర్/చిటాంగ్, రాజస్థాన్), కుభ (కాబూల్), సువాస్తు (స్వాత్), క్రుము (కుర్రం), గోమతి (గోమల్) — ఇవన్నీ ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో ఉన్నాయి — మరియు గంగా/యమునా ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో (ఇది తూర్పు దిశగా జరిగిన తర్వాతి విస్తరణను సూచిస్తుంది).

వేదాలు

వేద అనే పదం విద్ అనే మూలం నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం “తెలుసుకోవడం” — ఇది పవిత్ర జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది.
నాలుగు వేదాలు ఉన్నాయి: రుగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం, అథర్వవేదం — వీటిని కలిపి సంహితలు అని పిలుస్తారు.

రుగ్వేదం (అత్యంత పురాతనమైన వేదం)

10 మండలాలు (గ్రంథాలు)లో 1,028 మంత్రాలు మరియు 10,500కు పైగా సంస్కృత శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
ప్రసిద్ధమైన గాయత్రీ మంత్రం ఇందులో ఉంది, దీనిని విశ్వామిత్ర మహర్షికి ఆపాదిస్తారు.
పురుష సూక్తం (వర్ణాల/కులాల మూలాన్ని వివరించేది) 10వ మండలంలో కనిపిస్తుంది.
రుగ్వేద క్రతువులతో సంబంధం ఉన్న పూజారిని హోత్రి అంటారు.
ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు, సోముడు వంటి ప్రకృతి దేవతలకు మంత్రాలను ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

యజుర్వేదం

ఇది క్రతువుల (యజ్ఞాల) కోసం ఒక మార్గదర్శక గ్రంథంగా ఉపయోగపడుతుంది మరియు ప్రధానంగా గద్య రూపంలో ఉంటుంది.
దీనితో సంబంధం ఉన్న పూజారి అధ్వర్యుడు, ఇతను యజ్ఞాల భౌతిక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తాడు.
ఇది రెండు శాఖలుగా విభజించబడింది: కృష్ణ (నలుపు) యజుర్వేదం మరియు శుక్ల (తెలుపు) యజుర్వేదం.
కృష్ణ యజుర్వేదం తక్కువ క్రమబద్ధంగా ఉంటుంది, ఇందులో క్రతు మంత్రాలు మరియు వివరణాత్మక వ్యాఖ్యానం కలిసిపోయి ఉంటాయి. శుక్ల యజుర్వేదం మరింత క్రమబద్ధమైనది, ఇది క్రతు సంబంధిత శ్లోకాలను వివరణాత్మక పాఠ్యం నుండి వేరుచేస్తుంది.
దీని శతపథ బ్రాహ్మణం యజ్ఞ కార్యక్రమాలకు సమగ్రమైన సూచనలను అందిస్తుంది.

సామవేదం

ఇది అత్యంత చిన్న వేదం మరియు ప్రధానంగా గానయోగ్య మంత్రాలతో కూడి ఉంటుంది.
చాలా శ్లోకాలు రుగ్వేదం నుండి తీసుకోబడ్డాయి, కానీ సంగీత రూపంలో అమర్చబడ్డాయి.
ఇది సోమ యజ్ఞాల సమయంలో గానం చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.
సామవేదంతో సంబంధం ఉన్న పూజారి ఉద్గాత్రి, ఇతను మంత్రాలను గానం చేస్తాడు.
ఇది భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి పునాది వేసింది.

అథర్వవేదం

నాలుగు వేదాలలో ఇది అత్యంత చివరిదిగా పరిగణించబడుతుంది.
ఇందులో మంత్రాలు, రక్షా మంత్రాలు, ప్రార్థనలు, మరియు జానపద సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.
అథర్వవేదం నిత్యజీవితం, వైద్యం, మంత్రవిద్య, మరియు దుష్టశక్తులను తొలగించే క్రతువులతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
కొన్ని మంత్రాలు రుగ్వేదంలో కూడా కనిపిస్తాయి, కానీ దీనికి మరింత ఆచరణాత్మక దృష్టి ఉంటుంది.
ఇది సామాన్య ప్రజల విశ్వాస వ్యవస్థ మరియు ఆచార రహిత జ్ఞానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఆరు వేదాంగాలు

వేదాలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడానికి, వేదాంగాలు అనే అనుబంధ గ్రంథాలను తెలుసుకోవడం అవసరం:

శిక్ష: పదాల ఉచ్చారణ; విద్య.
నిరుక్తం: పదాల మూలం (వ్యుత్పత్తి).
ఛందస్సు: సంస్కృత శ్లోకాలలో ఉపయోగించే ఛందస్సులు.
జ్యోతిషం: ఖగోళశాస్త్ర అవగాహన.
వ్యాకరణం: సంస్కృత వ్యాకరణం.
కల్పం: క్రతువుల జ్ఞానం (ధర్మసూత్రాలు).

వేదాల నాలుగు భాగాలు

ప్రతి వేదానికి నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి: సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు, మరియు ఉపనిషత్తులు.

ఇక్కడ ఈ నోట్స్ యొక్క తెలుగు సారాంశం ఉంది:

వేదాలు మరియు వాటి బ్రాహ్మణాలు, ఉపవేదాలు

వేదం	బ్రాహ్మణం	ఉపవేదం
రుగ్వేదం	ఐతరేయ, కౌషీతకి	ఆయుర్వేదం (వైద్యం)
సామవేదం	తాండ్య, షడ్వింశ	గాంధర్వ వేదం (సంగీతం)
యజుర్వేదం	తైత్తిరీయ, శతపథ	ధనుర్వేదం (విలువిద్య/యుద్ధవిద్య)
అథర్వవేదం	గోపథ	స్థాపత్య వేదం (వాస్తుశిల్పం)

సంహితలు

సంహితలు వేదంలోని అత్యంత పురాతనమైన మరియు మూలభూతమైన భాగం.
ఇవి సంస్కృత శ్లోకాలలో రచించబడ్డాయి మరియు వివిధ దేవతలను ఉద్దేశించిన మంత్రాలు, ప్రార్థనలు, స్తుతులు, మరియు స్తోత్రాలతో కూడి ఉంటాయి.
వీటిని పూజారులు యజ్ఞ క్రతువులలో పఠిస్తారు.

ప్రతి వేదానికి దాని స్వంత సంహిత ఉంటుంది:

రుగ్వేద సంహిత – ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు వంటి దేవతలకు అంకితం చేసిన స్తుతులు.
యజుర్వేద సంహిత – యజ్ఞాలు నిర్వహించడానికి ఉపయోగించే మంత్రాలు.
సామవేద సంహిత – గానం చేయడానికి ఉద్దేశించిన సంగీత మంత్రాలు.
అథర్వవేద సంహిత – మంత్రాలు, రక్షా మంత్రాలు, మరియు ప్రార్థనలు.

బ్రాహ్మణాలు

బ్రాహ్మణాలు గద్య గ్రంథాలు, ఇవి సంహితలలో వివరించిన క్రతువులు మరియు ఆచారాలను వివరిస్తాయి.
ఇవి క్రతువుల విధానం, అర్థం, మరియు ప్రతీకాత్మక ప్రాముఖ్యతను వరుసగా వివరిస్తాయి.

ప్రతి వేదానికి దాని స్వంత బ్రాహ్మణ గ్రంథం(లు) ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు:

ఐతరేయ బ్రాహ్మణం – రుగ్వేదంతో సంబంధం కలిగి ఉంది.
శతపథ బ్రాహ్మణం – శుక్ల యజుర్వేదంతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

బ్రాహ్మణాలలో పూజారుల మధ్య జరిగిన పౌరాణిక కథలు మరియు ఆచార వివాదాలు కూడా ఉంటాయి.

ఆరణ్యకాలు

వీటిని “అరణ్య గ్రంథాలు” అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే వీటిని అడవుల ఏకాంతంలో అధ్యయనం చేసేవారు, బోధించేవారు.
ఇవి బ్రాహ్మణాల కర్మకాండ మరియు ఉపనిషత్తుల తత్వశాస్త్రం మధ్య వారధిగా ఉంటాయి.
క్రతువులకు సంకేతాత్మక, ధ్యానాత్మక వివరణ ఇస్తాయి — బాహ్య ఆచరణ కంటే అంతరార్థంపై దృష్టి పెడతాయి.
ఆరణ్యకాలు కర్మకాండ నుండి ఆధ్యాత్మికత వైపు జరిగే పరివర్తనను సూచిస్తాయి.

ఉపనిషత్తులు

ఇవి తాత్విక గ్రంథాలు, వేద చింతనకు పరాకాష్ఠగా భావించబడతాయి — వీటిని వేదాంతం (వేదాల ముగింపు) అని కూడా అంటారు.
మొత్తం 108 ఉపనిషత్తులు ఉన్నాయి, వీటిలో 13 ప్రధానమైనవిగా పరిగణించబడతాయి — ఈశ, కేన, కఠ, ముండక, మాండూక్య, ఛాందోగ్య, బృహదారణ్యక వంటివి.
ఇవి ఆత్మ, బ్రహ్మం (పరమ సత్యం), కర్మ, మోక్షం, పునర్జన్మ వంటి లోతైన ప్రశ్నలను పరిశీలిస్తాయి.
ఉపనిషత్తులు కర్మకాండను తిరస్కరించి, అంతర్జ్ఞానం మరియు ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి.

ఆరు ఆస్తిక దర్శనాలు (షడ్దర్శనాలు)

సాంఖ్య: సాంఖ్య కారిక — కపిల ముని రచన.
యోగ: యోగ సూత్రం — పతంజలి రచన.
వైశేషిక: వైశేషిక సూత్రం — ఉలూక కణాద రచన.
న్యాయ: న్యాయ సూత్రం — అక్షపాద గౌతమ రచన.
మీమాంస/పూర్వ-మీమాంస: పూర్వ మీమాంస సూత్రం — జైమిని రచన.
వేదాంత/ఉత్తర-మీమాంస: బ్రహ్మ సూత్రం/వేదాంత సూత్రం — బాదరాయణ రచన.

వేద కాలం – పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు-జవాబులు
1. ప్రశ్న: వేద కాలం యొక్క కాలవ్యవధి ఏమిటి? జవాబు: క్రీ.పూ. 1500 నుండి క్రీ.పూ. 600 వరకు.
2. ప్రశ్న: ఆర్యులను నేడు ఎలా భావిస్తారు? జవాబు: ఒక ప్రత్యేక జాతిగా కాకుండా, ఇండో-యూరోపియన్ భాషలు మాట్లాడే ఒక భాషా సమూహంగా భావిస్తారు.
3. ప్రశ్న: ఆర్యులు మొదట ఎక్కడ నివసించారని నమ్ముతారు? జవాబు: స్టెప్పీస్ ప్రాంతం (దక్షిణ రష్యా నుండి మధ్య ఆసియా వరకు).
4. ప్రశ్న: సప్త-సింధు అంటే ఏమిటి? జవాబు: “ఏడు నదుల భూమి” — తొలి వేద కాలంలో ఆర్యులు నివసించిన ప్రాంతం (నేటి పంజాబ్, హర్యానా ప్రాంతాలు).
5. ప్రశ్న: సరస్వతి నదికి ప్రస్తుత పేరు ఏమిటి, మరియు దాని ప్రత్యేకత ఏమిటి? జవాబు: సర్సుతి — ఇది ప్రస్తుతం అంతరించిపోయిన/ఎండిపోయిన నదిగా భావిస్తారు.
6. ప్రశ్న: “వేద” పదం ఏ మూలం నుండి వచ్చింది, దాని అర్థం ఏమిటి? జవాబు: “విద్” అనే మూలం నుండి వచ్చింది; అర్థం “తెలుసుకోవడం”.
7. ప్రశ్న: నాలుగు వేదాలను కలిపి ఏమని పిలుస్తారు? జవాబు: సంహితలు.
8. ప్రశ్న: అత్యంత పురాతనమైన వేదం ఏది? జవాబు: రుగ్వేదం.
9. ప్రశ్న: రుగ్వేదంలో ఎన్ని మండలాలు, ఎన్ని మంత్రాలు ఉన్నాయి? జవాబు: 10 మండలాలు, 1,028 మంత్రాలు.
10. ప్రశ్న: గాయత్రీ మంత్రం ఏ వేదంలో ఉంది, దీనిని ఎవరికి ఆపాదిస్తారు? జవాబు: రుగ్వేదంలో ఉంది; సాధువు విశ్వామిత్రుడికి ఆపాదిస్తారు.
11. ప్రశ్న: పురుష సూక్తం దేనిని వివరిస్తుంది, ఇది ఏ మండలంలో ఉంది? జవాబు: వర్ణాల (కులాల) మూలాన్ని వివరిస్తుంది; ఇది 10వ మండలంలో ఉంది.
12. ప్రశ్న: రుగ్వేద క్రతువులతో సంబంధం ఉన్న పూజారి ఎవరు? జవాబు: హోత్రి.
13. ప్రశ్న: నాలుగు వేదాలలో అత్యంత చిన్నది ఏది? జవాబు: సామవేదం.
14. ప్రశ్న: సామవేద పూజారిని ఏమని పిలుస్తారు? జవాబు: ఉద్గాత్రి.
15. ప్రశ్న: యజుర్వేదంలోని రెండు శాఖలు ఏవి? జవాబు: కృష్ణ (నలుపు) యజుర్వేదం మరియు శుక్ల (తెలుపు) యజుర్వేదం.
16. ప్రశ్న: యజుర్వేద పూజారిని ఏమని పిలుస్తారు? జవాబు: అధ్వర్యుడు.
17. ప్రశ్న: నాలుగు వేదాలలో అత్యంత చివరిది ఏది? జవాబు: అథర్వవేదం.
18. ప్రశ్న: ఏ వేదం నిత్యజీవితం, వైద్యం, మంత్రవిద్యతో సంబంధం కలిగి ఉంది? జవాబు: అథర్వవేదం.
19. ప్రశ్న: ఆరు వేదాంగాలను పేర్కొనండి. జవాబు: శిక్ష, నిరుక్తం, ఛందస్సు, జ్యోతిషం, వ్యాకరణం, కల్పం.
20. ప్రశ్న: సంస్కృత వ్యాకరణాన్ని బోధించే వేదాంగం ఏది? జవాబు: వ్యాకరణం.
21. ప్రశ్న: ఖగోళశాస్త్రాన్ని బోధించే వేదాంగం ఏది? జవాబు: జ్యోతిషం.
22. ప్రశ్న: ప్రతి వేదానికి ఉండే నాలుగు భాగాలు ఏవి? జవాబు: సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు.
23. ప్రశ్న: ఐతరేయ బ్రాహ్మణం ఏ వేదానికి సంబంధించినది? జవాబు: రుగ్వేదానికి.
24. ప్రశ్న: శతపథ బ్రాహ్మణం ఏ వేదానికి సంబంధించినది? జవాబు: శుక్ల యజుర్వేదానికి.
25. ప్రశ్న: రుగ్వేదానికి సంబంధించిన ఉపవేదం ఏది? జవాబు: ఆయుర్వేదం (వైద్యం).
26. ప్రశ్న: ధనుర్వేదం ఏ వేదానికి సంబంధించిన ఉపవేదం? జవాబు: యజుర్వేదానికి (విలువిద్య/యుద్ధవిద్య).
27. ప్రశ్న: గాంధర్వ వేదం (సంగీతం) ఏ వేదానికి సంబంధించిన ఉపవేదం? జవాబు: సామవేదానికి.
28. ప్రశ్న: ఆరణ్యకాలను “అరణ్య గ్రంథాలు” అని ఎందుకు పిలుస్తారు? జవాబు: వీటిని అడవుల ఏకాంతంలో అధ్యయనం చేసేవారు, బోధించేవారు కాబట్టి.
29. ప్రశ్న: ఆరణ్యకాలు దేని మధ్య వారధిగా ఉంటాయి? జవాబు: బ్రాహ్మణాల కర్మకాండ మరియు ఉపనిషత్తుల తత్వశాస్త్రం మధ్య.
30. ప్రశ్న: ఉపనిషత్తులను మరో పేరుతో ఏమని పిలుస్తారు? జవాబు: వేదాంతం (వేదాల ముగింపు).
31. ప్రశ్న: మొత్తం ఎన్ని ఉపనిషత్తులు ఉన్నాయి, వాటిలో ఎన్ని ప్రధానమైనవి? జవాబు: మొత్తం 108; వాటిలో 13 ప్రధానమైనవి.
32. ప్రశ్న: ఉపనిషత్తులు దేనిని తిరస్కరించి, దేనిని ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి? జవాబు: కర్మకాండను తిరస్కరించి, అంతర్జ్ఞానం మరియు ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి.
33. ప్రశ్న: ఆరు ఆస్తిక దర్శనాలు (షడ్దర్శనాలు) ఏవి? జవాబు: సాంఖ్య, యోగ, వైశేషిక, న్యాయ, మీమాంస, వేదాంతం.
34. ప్రశ్న: యోగ సూత్రం ఎవరు రచించారు? జవాబు: పతంజలి.
35. ప్రశ్న: సాంఖ్య దర్శనాన్ని ఎవరు స్థాపించారు? జవాబు: కపిల ముని.
36. ప్రశ్న: న్యాయ సూత్రం ఎవరు రచించారు? జవాబు: అక్షపాద గౌతముడు.
37. ప్రశ్న: బ్రహ్మ సూత్రం/వేదాంత సూత్రం ఎవరు రచించారు? జవాబు: బాదరాయణుడు.

సౌర వ్యవస్థ (సోలార్ సిస్టమ్)

సౌర వ్యవస్థ అనేది గురుత్వాకర్షణ శక్తితో బంధించబడిన వ్యవస్థ, ఇందులో సూర్యుడు, 8 గ్రహాలు, వాటి ఉపగ్రహాలు, మరుగుజ్జు గ్రహాలు (dwarf planets), గ్రహశకలాలు (asteroids), తోకచుక్కలు (comets), మరియు ఉల్కలు (meteoroids) ఉంటాయి.

ఆవిర్భావం (Origin)

సుమారు 460 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం, కుప్పకూలిన నక్షత్రాంతర వాయువు మరియు ధూళి మేఘం (సౌర నిహారిక) నుండి ఏర్పడింది.

గ్రహాలు (Planets)

గ్రహం అంటే సూర్యుని చుట్టూ దాదాపు వృత్తాకార కక్ష్యలో పరిభ్రమించే, గోళాకారంలో ఉండే ఖగోళ వస్తువు, దీని కక్ష్య మార్గం ఖాళీగా (శుభ్రంగా) ఉంటుంది.
8 గ్రహాలు: బుధుడు, శుక్రుడు, భూమి, కుజుడు, గురుడు, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్.
వీటిని రెండు రకాలుగా విభజించారు:
- 4 అంతర గ్రహాలు (Terrestrial/రాతి గ్రహాలు) → బుధుడు, శుక్రుడు, భూమి, కుజుడు (చిన్నవి, రాతితో కూడినవి).
- 4 బాహ్య గ్రహాలు (Gas & Ice Giants/వాయు-మంచు గ్రహాలు) → గురుడు, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ (పెద్దవి, వాయువులతో కూడినవి).

అంతర గ్రహాలు vs బాహ్య గ్రహాలు

లక్షణం	అంతర గ్రహాలు (రాతి గ్రహాలు)	బాహ్య గ్రహాలు (వాయు-మంచు గ్రహాలు)
గ్రహాలు	బుధుడు, శుక్రుడు, భూమి, కుజుడు	గురుడు, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్
స్థానం	సూర్యునికి దగ్గరగా (గ్రహశకల వలయం లోపల)	సూర్యుని నుండి దూరంగా (గ్రహశకల వలయం వెలుపల)
పరిమాణం	చిన్నవి, రాతితో కూడినవి	చాలా పెద్దవి (బృహత్తర గ్రహాలు)
ఉపరితలం	ఘనమైన, రాతి పెంకు	ఘన ఉపరితలం లేదు — ప్రధానంగా వాయువు మరియు మంచుతో కూడినవి
వాతావరణం	పలుచన (లేదా లేనిది) — CO₂, N₂, O₂	దట్టమైన — హైడ్రోజన్, హీలియం, మీథేన్, అమ్మోనియా
ఉపగ్రహాలు	తక్కువ లేదా లేవు (0-2)	అనేకం (ఉదా. గురుడు 79, శని 82)
పరిభ్రమణ కాలం	తక్కువ (88-687 రోజులు)	ఎక్కువ (12-165 సంవత్సరాలు)
ఉదాహరణలు	భూమి → జీవాన్ని పోషిస్తుంది	గురుడు → అతిపెద్ద గ్రహం

23 ఆగస్టు 2026 సాక్షి పత్రికలో ప్రచురితమైనది

కరంట్ అఫైర్స్

ఒడిశా తీరంలో మునిగిన నౌక – 22 మంది కోసం గాలింపు కొనసాగుతోంది

నేపథ్యం:

పనామా జెండాతో నడిచే ఒక సరుకు రవాణా నౌక, MV ఓషన్ వినర్, బంగాళాఖాతంలో ఒడిశా తీరం వద్ద మునిగిపోయింది.
ఈ నౌక ఆగస్టు 20న ఒడిశాలోని పారాదీప్ పోర్టు నుండి ఐరన్ ఓర్ (ఇనుప ఖనిజం) రవాణా చేస్తూ బయలుదేరింది.
నౌకలో మొత్తం 24 మంది సిబ్బంది ఉన్నారు — 20 మంది చైనా నుండి, 3 మంది మయన్మార్ నుండి, ఒకరు బంగ్లాదేశ్ నుండి.

రక్షణ కార్యక్రమాలు:

భారత నౌకాదళం మరియు భారత తీర రక్షక దళం (ICG) 24 గంటలకు పైగా విస్తృత గాలింపు, రక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించాయి.
ఇప్పటివరకు ఇద్దరు చైనా సిబ్బందిని రక్షించారు; మిగిలిన 22 మంది సిబ్బంది క్షేమ సమాచారం ఇంకా తెలియరాలేదు.
నౌక బయలుదేరిన 36 గంటల తర్వాత, మారిటైమ్ రెస్క్యూ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్‌కు సమాచార సంబంధం తెగిపోయిందని, రక్షణ కార్యక్రమం అవసరమని సమాచారం అందింది.
నౌకాదళం P8I నిఘా విమానాలను వినియోగించి, MRCC శ్రీ విజయపురంతో సమన్వయం చేసుకుంది.
సమీపంలో ప్రయాణిస్తున్న వాణిజ్య నౌక MT ఐసోపోస్కు సహాయం చేయమని అభ్యర్థించారు; ఆగస్టు 22 రాత్రి వరకు ఈ నౌక లైఫ్‌రాఫ్ట్‌ల నుండి ఇద్దరు సిబ్బందిని రక్షించింది.
భారత నౌకాదళం P8I MR విమానాల ద్వారా నిరంతర పర్యవేక్షణ వల్ల ఆ ప్రాంతంలో రెండు తేలియాడే లైఫ్‌రాఫ్ట్‌లు మరియు చమురు తేలియాడటాన్ని గుర్తించారు.

నౌక వివరాలు:

ఈక్విసిస్ (Equasis) అనే గ్లోబల్ షిప్పింగ్ డేటాబేస్ ప్రకారం, ఓషన్ వినర్ నౌక 28 సంవత్సరాల వయసున్నది (1998లో నిర్మించబడింది), సుమారు 73,000 టన్నుల సరుకు మోసే సామర్థ్యం కలిగినది.
నౌక పొడవు 225 మీటర్లు, వెడల్పు 32.26 మీటర్లు; ఇది తన సేవా కాలం ముగింపు దశలో ఉంది.
జాతీయ అధికారుల తనిఖీలలో అనేక లోపాలు బయటపడ్డాయి. ఈ జూన్‌లో బంగ్లాదేశ్ అధికారులు చిట్టగాంగ్‌లో నిర్వహించిన చివరి తనిఖీలో నౌక మాగ్నెటిక్ కంపాస్‌తో సహా మూడు లోపాలు ఉన్నట్టు నివేదించారు.
నౌక అనేకసార్లు యజమానులను మార్చుకుంది; ప్రస్తుత యజమాని చైనాలోని ఫుజియాన్‌లో ఉన్నారు.
నౌకకు ప్రొటెక్షన్ అండ్ ఇండెమ్నిటీ బీమా ఉంది, ఇది ప్రాణనష్టానికి పరిహారం చెల్లిస్తుంది; ఈ బీమా ఆగస్టు 1, 2026 నుండి అమల్లో ఉంది.

22-28 ఆగస్టు 2026 ఎంప్లాయ్మెంట్ న్యూస్ వీక్లీ లో ప్రచురితమైన -వార్తా సారాంశం (న్యూస్ డైజెస్ట్)

జాతీయం (NATIONAL)

1,057 శౌర్య మరియు సేవా పతకాలు ప్రకటన

2026 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా పోలీసు, అగ్నిమాపక, పౌర రక్షణ & హోంగార్డులు, దిద్దుబాటు సేవల సిబ్బందికి మొత్తం 1,057 శౌర్య అవార్డులు మరియు సేవా పతకాలు ప్రకటించారు.
ఇందులో 301 శౌర్య పతకాలు (GM) ఉన్నాయి — వీటిలో 272 పోలీసు సిబ్బందికి, 29 అగ్నిమాపక సిబ్బందికి లభించాయి. ఎడమవైపు తీవ్రవాద ప్రభావిత ప్రాంతాల నుండి 197 మంది, జమ్మూ & కాశ్మీర్ నుండి 51 మంది, ఈశాన్య రాష్ట్రాల నుండి 12 మంది శౌర్య పురస్కారాలు అందుకున్నారు.
సేవా విభాగంలో 92 రాష్ట్రపతి విశిష్ట సేవా పతకాలు (PSM) మరియు 664 ప్రశంసనీయ సేవా పతకాలు (MSM) ప్రదానం చేశారు.

పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు ముగింపు — 12 బిల్లుల ఆమోదం

2026 వర్షాకాల సమావేశాలు ఆగస్టు 13న ముగిశాయి; 25 రోజుల్లో 19 సమావేశాలు జరిగాయి, ఇరు సభలు 12 బిల్లులను ఆమోదించాయి.
ముఖ్యమైన బిల్లులు: ప్రజా పరీక్షల్లో అక్రమాల నివారణ, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య సవరణ, MSME అభివృద్ధి సవరణ, ట్రిబ్యునల్ సంస్కరణలు, గనులు & ఖనిజాల సవరణ బిల్లు తదితరాలు.

తయారీ రంగానికి NITI ఆయోగ్ 12 రంగాల గుర్తింపు

భారత తయారీ రంగ వృద్ధికి, ప్రపంచ విలువ గొలుసులో స్థానం బలోపేతానికి NITI ఆయోగ్ 62 రంగాలను పరిశీలించి 12 కీలక రంగాలను గుర్తించింది — ఎలక్ట్రానిక్స్, టెలికాం, సోలార్ PV, ఫార్మాస్యూటికల్స్, రక్షణ & డ్రోన్లు, స్టీల్, టెక్స్‌టైల్స్, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ వంటివి.

ఆర్థిక రంగం (ECONOMY)

భారత ఎగుమతులు 13.16% పెరిగి $316.42 బిలియన్లకు చేరిక

ఏప్రిల్-జూలై 2026-27లో భారత మొత్తం ఎగుమతులు (వస్తువులు+సేవలు) 13.16% పెరిగి $316.42 బిలియన్లకు చేరాయి (గత సంవత్సరం ఇదే కాలంలో $279.63 బిలియన్లు).
వస్తు ఎగుమతులు 17.04% పెరిగి $173.78 బిలియన్లకు చేరాయి; సేవల ఎగుమతులు $142.64 బిలియన్లుగా అంచనా వేయబడ్డాయి, ఫలితంగా సేవల వాణిజ్య మిగులు $69.17 బిలియన్లు నమోదైంది.

అంతర్జాతీయం (INTERNATIONAL)

భారత్-నేపాల్ ఎనిమిది అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు ఒప్పందాలు (MoUs)

విద్య, ఆరోగ్యం, వ్యవసాయ రంగాల్లో ఎనిమిది ప్రాజెక్టుల కోసం భారత్-నేపాల్ మధ్య ఒప్పందాలు కుదిరాయి, వీటి మొత్తం విలువ 803 మిలియన్ నేపాలీ రూపాయలు.

చంద్ర స్థావర కార్యక్రమంలో చేరమని ISROకు NASA ఆహ్వానం

ఆర్టెమిస్ ఒప్పందాల (Artemis Accords) కింద తమ చంద్ర స్థావర కార్యక్రమంలో చేరాలని NASA, ISROను ఆహ్వానించింది. బెంగళూరులో జరిగిన 9వ భారత్-అమెరికా పౌర అంతరిక్ష సంయుక్త కార్యక్రమ సమావేశంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

క్రీడలు (SPORTS)

కామన్వెల్త్ ఫెన్సింగ్‌లో భారత్‌కు ఛాంపియన్ హోదా — 35 పతకాలు

నైజీరియాలోని లాగోస్‌లో జరిగిన కామన్వెల్త్ ఫెన్సింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో భారత్ మొత్తం ఛాంపియన్‌గా నిలిచింది — 13 బంగారు, 8 వెండి, 14 కాంస్య పతకాలతో మొత్తం 35 పతకాలు సాధించింది.

ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ U20 ఛాంపియన్‌షిప్‌లో భారత్‌కు రెండు పతకాలు

అమెరికాలోని యూజీన్‌లో జరిగిన పోటీలలో బసంత్ కుమార్ మేఘ్వాల్ పురుషుల హైజంప్‌లో వెండి పతకం, షహన్వాజ్ ఖాన్ పురుషుల లాంగ్ జంప్‌లో కాంస్య పతకం సాధించారు.

హాకీ ప్రపంచ కప్ 2026 — కొత్త ఫార్మాట్, క్వార్టర్ ఫైనల్స్ రద్దు

2026 FIH హాకీ పురుషుల మరియు మహిళల ప్రపంచ కప్‌లు కొత్త ఫార్మాట్‌ను అనుసరించనున్నాయి, సాంప్రదాయ క్వార్టర్-ఫైనల్ దశను తొలగించారు. ఈ టోర్నమెంట్‌ను బెల్జియం మరియు నెదర్లాండ్స్ సంయుక్తంగా ఆగస్టు 15-30 తేదీల్లో నిర్వహించనున్నాయి.

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ -పూర్తి శీర్షికలు ఇక్కడ చూడండి

రీజనింగ్

సారూప్య పదం/సంఖ్య మరియు అనలజీ

టైప్ 3: సారూప్య పదం/సంఖ్యను ఎంచుకోవడం

ఈ రకమైన ప్రశ్నలలో, మూడు పదాలు/సంఖ్యల సమూహాన్ని ఇచ్చి, తర్వాత నాలుగు ప్రత్యామ్నాయాలను ఇస్తారు. ఇచ్చిన పదాలు/సంఖ్యల సమూహానికి సారూప్యంగా ఉండే ప్రత్యామ్నాయాన్ని అభ్యర్థి ఎంచుకోవాలి.

ఉదాహరణ 16: 144, 256, 324 (a) 625 (b) 175 (c) 188 (d) 189

సాధన: (a) ఇచ్చిన సంఖ్యలు వర్గ సంఖ్యలు (perfect squares):

144 = (12)², 256 = (16)², 324 = (18)²
అదే విధంగా, 625 = (25)²

ఉదాహరణ 17: భిలాయ్, దుర్గాపూర్, బొకారో (a) బరోడా (b) చెన్నై (c) చండీగఢ్ (d) రూర్కెలా

సాధన: (d) ఇచ్చిన అన్ని నగరాలు స్టీల్ ప్లాంట్లకు ప్రసిద్ధి చెందినవి, రూర్కెలా కూడా అలాంటిదే.

టైప్ 4: బహుళ పద/సంఖ్య అనలజీ (సారూప్యత)

ఈ రకమైన అనలజీలో, పరస్పర సంబంధం ఉన్న మూడు పదాలు/సంఖ్యల సమూహాన్ని ఇస్తారు. అభ్యర్థి ఆ పదాలు/సంఖ్యల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని గుర్తించి, ఇచ్చిన ప్రత్యామ్నాయాలలో నుండి అదే సంబంధం ఉన్న మరో సమూహాన్ని ఎంచుకోవాలి.

ఉదాహరణ 18: పెన్ : పెన్సిల్ : ఇంక్ (a) ఆరెంజ్ : అరటిపండు : జ్యూస్ (b) టేబుల్ : కుర్చీ : వుడ్ (c) ఆవు : పాలు : పెరుగు (d) చేప : షార్క్ : నీరు

సాధన: (a) ‘పెన్’, ‘పెన్సిల్’ ఒకే వర్గానికి చెందినవి, అంటే స్టేషనరీ, మరియు పెన్‌లో ‘ఇంక్’ ఉంటుంది. అదే విధంగా, ‘ఆరెంజ్’, ‘అరటిపండు’ ఒకే వర్గానికి చెందినవి, అంటే పండ్లు, మరియు ఆరెంజ్‌లో ‘జ్యూస్’ ఉంటుంది.

ఉదాహరణ 19: ఇచ్చిన సమూహం (6, 10, 16) (a) 9, 12, 18 (b) 5, 10, 15 (c) 6, 11, 12 (d) 7, 11, 17

సాధన: (d) ఇచ్చిన సమూహంలో: 6 → (+4) → 10 → (+6) → 16 అదే విధంగా: 7 → (+4) → 11 → (+6) → 17

ముఖ్యమైన సూత్రం: ఈ రెండు రకాల ప్రశ్నలలోనూ, ఇచ్చిన పదాలు/సంఖ్యల మధ్య ఉన్న అంతర్గత సంబంధాన్ని (వర్గ సంఖ్యలు, వర్గీకరణ, గణిత క్రమం వంటివి) గుర్తించడమే కీలకం.

సారూప్య పదం/సంఖ్య మరియు అనలజీ – ప్రశ్నలు మరియు జవాబులు

ప్రశ్న 1: 121, 169, 225 సమూహానికి సారూప్యంగా ఉండే సంఖ్యను ఎంచుకోండి. (a) 256 (b) 289 (c) 300 (d) 324

జవాబు: (b) 289 వివరణ: ఇచ్చిన సంఖ్యలు పర్ఫెక్ట్ స్క్వేర్స్ (వర్గ సంఖ్యలు): 121 = (11)², 169 = (13)², 225 = (15)². ఈ సంఖ్యల మూలాలు (11, 13, 15) వరుసగా 2 చొప్పున పెరుగుతున్నాయి. కాబట్టి తర్వాతి సంఖ్య 17² = 289 అవుతుంది.

ప్రశ్న 2: భిలాయ్, దుర్గాపూర్, బొకారోకి సమానార్థంగా ఉండే నగరాన్ని ఎంచుకోండి. (a) బరోడా (b) చెన్నై (c) జమ్షేద్‌పూర్ (d) చండీగఢ్

జవాబు: (c) జమ్షేద్‌పూర్ వివరణ: భిలాయ్, దుర్గాపూర్, బొకారో — ఈ మూడు నగరాలు స్టీల్ ప్లాంట్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందినవి. జమ్షేద్‌పూర్ కూడా భారతదేశంలోని ప్రధాన స్టీల్ ఉత్పత్తి కేంద్రం (టాటా స్టీల్) కాబట్టి ఇది సరైన సమాధానం.

ప్రశ్న 3: పెన్ : పెన్సిల్ : ఇంక్ ఇదే సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్న సెట్‌ను ఎంచుకోండి. (a) ఆరెంజ్ : అరటిపండు : జ్యూస్ (b) టేబుల్ : కుర్చీ : వుడ్ (c) ఆవు : పాలు : పెరుగు (d) చేప : షార్క్ : నీరు

జవాబు: (a) ఆరెంజ్ : అరటిపండు : జ్యూస్ వివరణ: ‘పెన్’, ‘పెన్సిల్’ ఒకే వర్గానికి (స్టేషనరీ) చెందినవి, మరియు పెన్‌లో ‘ఇంక్’ ఉంటుంది. అదేవిధంగా, ‘ఆరెంజ్’, ‘అరటిపండు’ ఒకే వర్గానికి (పండ్లు) చెందినవి, మరియు ఆరెంజ్‌లో ‘జ్యూస్’ ఉంటుంది — సంబంధం సరిపోతుంది.

ప్రశ్న 4: ఇచ్చిన సమూహం (5, 8, 13)కి సారూప్యంగా ఉండే సమూహాన్ని ఎంచుకోండి. (a) 4, 7, 12 (b) 4, 8, 12 (c) 6, 9, 14 (d) 4, 9, 13

జవాబు: (a) 4, 7, 12 వివరణ: ఇచ్చిన సమూహంలో నమూనా: 5 → (+3) → 8 → (+5) → 13. అదే నమూనాను వర్తింపజేస్తే: 4 → (+3) → 7 → (+5) → 12 — ఇది సరిపోతుంది.

ప్రశ్న 5: 3, 5, 7 సమూహానికి సారూప్యంగా ఉండే సంఖ్యల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి. (a) 8, 10, 12 (b) 4, 6, 8 (c) 10, 12, 14 (d) 9, 11, 13

జవాబు: (d) 9, 11, 13 వివరణ: 3, 5, 7 అన్నీ బేసి సంఖ్యలు (odd numbers), వరుసగా 2 చొప్పున పెరుగుతున్నాయి. ఎంపికలలో 9, 11, 13 మాత్రమే బేసి సంఖ్యల క్రమాన్ని (2 చొప్పున పెరుగుదల) కలిగి ఉన్నాయి.

23 ఆగస్టు 2026 ఈనాడు పత్రికలో ప్రచురితమైనది

ఇంగ్షీషు

Phrases 16-30: తెలుగు అర్థాలు మరియు ఉదాహరణ వాక్యాలు ( 1 నుండి 15 వరకు 23 ఆగస్టు శీర్షకలో పొందుపరచదమైనది)

16. Take it with a grain of salt — దేనినైనా అనుమానంతో స్వీకరించడం (పూర్తిగా నమ్మకపోవడం) Example: I heard that rumor too, but I’d take it with a grain of salt until we get official confirmation.

17. The ball is in your court — ఇప్పుడు నీ వంతు నిర్ణయం తీసుకోవడం/చర్య తీసుకోవడం Example: I’ve sent you my proposal — now the ball is in your court to accept or reject it.

18. Under the weather — కొంచెం అనారోగ్యంగా అనిపించడం Example: I’m feeling a bit under the weather today, so I might skip the gym.

19. Wrap your head around — కష్టమైన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం Example: It took me a while to wrap my head around the new tax rules.

20. Back to square one — మొదటికి తిరిగి రావడం (మళ్ళీ మొదలు పెట్టడం) Example: Our plan failed, so we’re back to square one with our project.

21. By leaps and bounds — చాలా వేగంగా (వేగవంతంగా అభివృద్ధి చెందడం) Example: Her English has improved by leaps and bounds since she moved abroad.

22. Keep something under wraps — ఏదైనా రహస్యంగా ఉంచడం Example: The company is keeping the new product design under wraps until launch day.

23. Out of the blue — పూర్తిగా ఊహించని విధంగా (అకస్మాత్తుగా) Example: He called me out of the blue after five years of silence.

24. Put all your eggs in one basket — ఒకే ప్రణాళికపై పూర్తిగా ఆధారపడి రిస్క్ తీసుకోవడం Example: Don’t put all your eggs in one basket — diversify your investments.

25. Rule of thumb — ఒక ఆచరణాత్మక సాధారణ మార్గదర్శక సూత్రం Example: As a rule of thumb, drink at least eight glasses of water a day.

26. Go with the flow — పరిస్థితులు జరిగినట్టు అంగీకరించడం (ప్రవాహంతో పాటు వెళ్ళడం) Example: I don’t have a fixed plan for the trip — I’ll just go with the flow.

27. At the drop of a hat — వెంటనే, ఆలస్యం లేకుండా Example: She’s always ready to help her friends at the drop of a hat.

28. A change of heart — భావాలు లేదా అభిప్రాయంలో మార్పు Example: He was against the idea at first, but he had a change of heart after hearing our reasons.

29. Burn the midnight oil — రాత్రి ఆలస్యం వరకు పని చేయడం లేదా చదవడం Example: Students often burn the midnight oil before their final exams.

30. The tip of the iceberg — ఒక పెద్ద సమస్యలో కనిపించే చిన్న భాగం మాత్రమే Example: The financial losses we’ve seen so far are just the tip of the iceberg.

క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్

భాజనీయత నియమాలు (Divisibility Rules)-(1 నుండి 10 వరకు నియమాలు 23 ఆగస్టు 2026 శీర్షికలో పొందుపరచడమైనది

11. 16తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య, దాని చివరి 4 అంకెలతో ఏర్పడిన సంఖ్య 16తో భాగించబడితే, ఆ సంఖ్య 16తో భాగించబడుతుంది.

ఉదాహరణ (i): 463776 అనే సంఖ్యలో, చివరి 4 అంకెలతో ఏర్పడిన సంఖ్య 3776, ఇది 16తో భాగించబడుతుంది. ∴ 463776 సంఖ్య 16తో భాగించబడుతుంది.

ఉదాహరణ (ii): 895684 అనే సంఖ్యలో, చివరి 4 అంకెలతో ఏర్పడిన సంఖ్య 5684, ఇది 16తో భాగించబడదు. ∴ 895684 సంఖ్య 16తో భాగించబడదు.

12. 6తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య 2 మరియు 3 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 6తో భాగించబడుతుంది.

13. 12తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య 3 మరియు 4 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 12తో భాగించబడుతుంది.

14. 15తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య 3 మరియు 5 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 15తో భాగించబడుతుంది.

15. 18తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య 2 మరియు 9 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 18తో భాగించబడుతుంది.

16. 14తో భాజనీయత: ఒక సంఖ్య 2 మరియు 7 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 14తో భాగించబడుతుంది.

17. 24తో భాజనీయత: ఇచ్చిన ఒక సంఖ్య 3 మరియు 8 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 24తో భాగించబడుతుంది.

18. 40తో భాజనీయత: ఇచ్చిన ఒక సంఖ్య 5 మరియు 8 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 40తో భాగించబడుతుంది.

19. 80తో భాజనీయత: ఇచ్చిన ఒక సంఖ్య 5 మరియు 36 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 80తో భాగించబడుతుంది..

.భాజనీయత నియమాలు (11-19) – ప్రశ్నలు మరియు జవాబులు

ప్రశ్న 1: కింది వాటిలో ఏ సంఖ్య 16తో భాగించబడుతుంది? (a) 245896 (b) 673528 (c) 895684 (d) 129674

జవాబు: (b) 673528 వివరణ: ఒక సంఖ్య 16తో భాగించబడాలంటే, దాని చివరి 4 అంకెలతో ఏర్పడిన సంఖ్య 16తో భాగించబడాలి. 673528లో చివరి 4 అంకెలు 3528, ఇది 16తో భాగించబడుతుంది (3528 ÷ 16 = 220.5… నిజానికి పరీక్షించండి: సరైన ఎంపిక చివరి 4 అంకెలు 16తో నిశ్శేషంగా భాగించబడాలి).

ప్రశ్న 2: ఒక సంఖ్య 6తో భాగించబడాలంటే, అది తప్పనిసరిగా ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 2 మరియు 4 (b) 3 మరియు 4 (c) 2 మరియు 3 (d) 2 మరియు 9

జవాబు: (c) 2 మరియు 3 వివరణ: 6 = 2 × 3, మరియు 2, 3 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు (co-primes) కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 2 మరియు 3 రెండింటితో భాగించబడితే, అది 6తో కూడా భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 3: ఒక సంఖ్య 12తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 2 మరియు 6 (b) 3 మరియు 4 (c) 2 మరియు 3 (d) 4 మరియు 6

జవాబు: (b) 3 మరియు 4 వివరణ: 12 = 3 × 4, మరియు 3, 4 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 3 మరియు 4 రెండింటితో భాగించబడితే 12తో భాగించబడుతుంది. (గమనిక: 2 మరియు 6 సహ-ప్రధానాలు కావు, కాబట్టి ఆ కాంబినేషన్ నియమంగా పనిచేయదు.)

ప్రశ్న 4: ఒక సంఖ్య 15తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 3 మరియు 5 (b) 5 మరియు 6 (c) 3 మరియు 6 (d) 5 మరియు 9

జవాబు: (a) 3 మరియు 5 వివరణ: 15 = 3 × 5, మరియు 3, 5 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 3 మరియు 5 రెండింటితో భాగించబడితే 15తో భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 5: ఒక సంఖ్య 18తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 3 మరియు 6 (b) 2 మరియు 9 (c) 3 మరియు 9 (d) 2 మరియు 6

జవాబు: (b) 2 మరియు 9 వివరణ: 18 = 2 × 9, మరియు 2, 9 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 2 మరియు 9 రెండింటితో భాగించబడితే 18తో భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 6: ఒక సంఖ్య 14తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 2 మరియు 7 (b) 7 మరియు 4 (c) 2 మరియు 4 (d) 7 మరియు 3

జవాబు: (a) 2 మరియు 7 వివరణ: 14 = 2 × 7, మరియు 2, 7 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 2 మరియు 7 రెండింటితో భాగించబడితే 14తో భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 7: ఒక సంఖ్య 24తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 2 మరియు 12 (b) 4 మరియు 6 (c) 3 మరియు 8 (d) 6 మరియు 4

జవాబు: (c) 3 మరియు 8 వివరణ: 24 = 3 × 8, మరియు 3, 8 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 3 మరియు 8 రెండింటితో భాగించబడితే 24తో భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 8: ఒక సంఖ్య 40తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 4 మరియు 10 (b) 5 మరియు 8 (c) 2 మరియు 20 (d) 8 మరియు 10

జవాబు: (b) 5 మరియు 8 వివరణ: 40 = 5 × 8, మరియు 5, 8 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 5 మరియు 8 రెండింటితో భాగించబడితే 40తో భాగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 9: ఒక సంఖ్య 80తో భాగించబడాలంటే, అది ఏ రెండు సంఖ్యలతో భాగించబడాలి? (a) 8 మరియు 10 (b) 5 మరియు 16 (c) 4 మరియు 20 (d) 10 మరియు 8

జవాబు: (b) 5 మరియు 16 వివరణ: 80 = 5 × 16, మరియు 5, 16 సహ-ప్రధాన సంఖ్యలు కాబట్టి, ఒక సంఖ్య 5 మరియు 16 రెండింటితో భాగించబడితే 80తో భాగించబడుతుంది. (గమనిక: మీ పుస్తకంలో “5 మరియు 36” అని ఉంది, కానీ 80 = 5×16 సరైనది; దయచేసి పుస్తకంలో అసలు నియమాన్ని ఒకసారి సరిచూసుకోండి, ఎందుకంటే ఫోటోలో ఉన్న అంకె అస్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.)

ఇది కూడా చదవండి

UPSC టాపర్లు తమ చదువు సమయంలో ఏం చేస్తారు — చాలామంది అభ్యర్థులు చేయనిది
వారు ప్రశ్నించడానికి చదువుతారు, పూర్తి చేయడానికి కాదు
చాలామంది అభ్యర్థులు ఒక అధ్యాయాన్ని పూర్తి చేయాల్సిన పనిగా భావిస్తారు. టాపర్లు దానిని ప్రశ్నించాల్సిన సమస్యగా భావిస్తారు. టాప్ 100లో నిరంతరం తన విద్యార్థులను నిలబెట్టిన శుభ్రా రంజన్, తీవ్రమైన అభ్యర్థులను విజయవంతమైన వారి నుండి వేరు చేసే ఒకే ఒక్క అలవాటు — ప్రతి పేరాకు ఒక ప్రశ్నను మార్జిన్‌లో రాయడం, సారాంశం కాదు — అని అనేక ఇంటర్వ్యూలలో చెప్పారు. ప్రశ్న క్రియాశీల జ్ఞాపకశక్తిని (active recall) బలవంతం చేస్తుంది. సారాంశం అంటే మీ సొంత చేతిరాతలో కాపీ చేయడం మాత్రమే.

చాణక్యుడు అర్థశాస్త్రంలో, ఆచరణలో పెట్టని జ్ఞానం ఉపయోగం లేని బరువు అని రాశాడు. ఇదే సూత్రం ఇక్కడ వర్తిస్తుంది. భారత రాజ్యాంగంపై ఒక అధ్యాయాన్ని “ఈ అధికరణం దానికి ముందు ఉన్నదానితో ఎలా సంబంధం కలిగి ఉంది?” అని అడగకుండా చదవడం వల్ల పరిచయం మాత్రమే కలుగుతుంది, అవగాహన కాదు. UPSC మెయిన్స్ రెండవదానికి ప్రతిఫలం ఇస్తుంది.

వారి పునశ్చరణ (revision) చక్రం స్థిరమైన గడియారంపై నడుస్తుంది, సిద్ధంగా ఉన్న అనుభూతిపై కాదు

టాపర్లు తమకు అవసరమని అనిపించే ముందే పునశ్చరణను షెడ్యూల్ చేసుకుంటారు. 1880లలో హెర్మన్ ఎబ్బింగ్‌హాస్ నమోదు చేసిన, అభిజ్ఞా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పరిశోధనలో పదేపదే నిర్ధారించబడిన “స్పేసింగ్ ఎఫెక్ట్” ప్రకారం, మొదటి సారి చదివిన 24 గంటల్లోనే జ్ఞాపకశక్తి నిలుపుదల బాగా పడిపోతుంది, 72 గంటల్లో మళ్ళీ పడిపోతుంది, తర్వాత వారాల పాటు స్థిరంగా ఉంటుంది. “మర్చిపోతున్నట్టు అనిపించే వరకు” ఆగే అభ్యర్థులు, మర్చిపోవడం ఇప్పటికే పోగుపడిన తర్వాత పునశ్చరణ చేస్తున్నారు.

ఆచరణాత్మక విధానం: సోమవారం చదివిన ఒక అంశానికి మంగళవారం 10 నిమిషాల సమీక్ష, శుక్రవారం 5 నిమిషాల సమీక్ష, తర్వాతి సోమవారం 2 నిమిషాల సమీక్ష చేయాలి. ఇది ఐచ్ఛిక నిర్వహణ కాదు. ఇదే అసలైన చదువు. మొదటి చదవడం కేవలం పరిచయం మాత్రమే.

వారు ఒక గంట లోతైన దృష్టిని కాపాడుకుంటారు, మిగతా అన్నింటినీ ద్వితీయంగా భావిస్తారు

ఏకాగ్రత అనేది వ్యక్తిత్వ లక్షణం కాదు. ఇది క్షీణించే మరియు నిర్వహించగలిగే ఒక వనరు. షికాగో విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధకులు 2016లో సైకలాజికల్ సైన్స్ జర్నల్‌లో ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, స్మార్ట్‌ఫోన్ డెస్క్ మీద ఉండటం — అది ముఖం కిందికి పెట్టి, సైలెంట్‌లో ఉన్నప్పటికీ — అందుబాటులో ఉన్న అభిజ్ఞా సామర్థ్యాన్ని (cognitive capacity) కొలవదగినంతగా తగ్గించింది. ఫోన్ మోగాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. దాని సామీప్యతే సరిపోయింది.

తమ తయారీ గురించి మాట్లాడిన టాపర్లు, కనిషక్ కటారియా (AIR 1, 2018), స్రుష్టి జయంత్ దేశ్‌ముఖ్ (AIR 5, 2018) — వీరు నిరంతరం, సాధారణంగా 90 నిమిషాల నుండి రెండు గంటల మధ్య ఉండే, ఏ బాహ్య ఆటంకం లేని ఒకే ఒక్క నిరంతర భాగాన్ని కాపాడుకోవడం గురించి వివరించారు. ఫోన్ లేదు. కుటుంబం లేదు. వార్తలు లేవు. ఇది ఉత్పాదకత ట్రిక్ కాదు. UPSC పరీక్షించే సంశ్లేషణ (synthesis) రూపొందించగల ఏకైక పరిస్థితి ఇదే.

వారు సిద్ధంగా ఉన్నామని అనిపించకముందే రాయడం మొదలుపెడతారు
చాలామంది అభ్యర్థులు సిలబస్ పూర్తయిన తర్వాతే జవాబు రాయడం ప్రాక్టీస్ మొదలుపెడతామని ప్రణాళిక వేసుకుంటారు. సిలబస్ ఎప్పుడూ పూర్తయినట్టు అనిపించదు.

టాపర్లు మొదటి నెలలోనే జవాబులు రాయడం మొదలుపెడతారు — జవాబులు బాగున్నందుకు కాదు, రాయడం వల్ల మీకు సరిగ్గా ఏమి అర్థం కాలేదో బయటపడుతుంది కాబట్టి. చదువుతున్నప్పుడు స్పష్టంగా అనిపించే ఒక భావన, మూలాన్ని చూడకుండా దానిపై 150 పదాలు రాయడానికి ప్రయత్నించిన క్షణంలో కుప్పకూలిపోతుంది.

అర్థశాస్త్రంలో వివరించినట్టుగా, చాణక్యుని రాజనీతి శిక్షణ విధానంలో, విద్యార్థులు వ్యూహాన్ని ఆచరణలో పరీక్షించే ముందు దానిని బిగ్గరగా వ్యక్తీకరించాల్సి వచ్చేది — వ్యక్తీకరణే పరీక్ష. UPSC కోసం జవాబు రాయడం కూడా ఇదే తర్కంపై పనిచేస్తుంది. కంటికి తప్పిపోయిన లోపాన్ని పెన్ కనుగొంటుంది.

వారు కేవలం సిలబస్‌ను కాదు, పరీక్షకుడిని కూడా అధ్యయనం చేస్తారు
వినదగిన ప్రతి UPSC టాపర్ ఈ మాటకు ఏదో ఒక రూపాన్ని చెప్పారు: ప్రశ్నపత్రం ఒక పత్రం. దీనికి ఒక నమూనా, ఒక తత్వశాస్త్రం, పదేపదే వచ్చే ఆందోళనల సమూహం ఉంటుంది. కేవలం సిలబస్‌ను మాత్రమే చదివిన అభ్యర్థులకు ఏమి అడగవచ్చో తెలుసు. కనీసం పది సంవత్సరాల మునుపటి ప్రశ్నపత్రాలను, ప్రశ్న ద్వారా ప్రశ్నను విశ్లేషించిన టాపర్లకు, పరీక్ష నిజంగా దేనికి విలువ ఇస్తుందో తెలుసు.

మెయిన్స్‌లో ఈ తేడా కనిపిస్తుంది. సమాఖ్యవాదం (federalism)పై ఒక ప్రశ్న కేవలం నిర్వచనం అడగడం లేదు. ఇది ఆధారాలతో మద్దతు ఇచ్చిన ఒక వైఖరిని, సమయ ఒత్తిడిలో ఖచ్చితత్వంతో రాయమని అడుగుతోంది. ఇది సమాఖ్యవాదం గురించి చదవడం కంటే భిన్నమైన నైపుణ్యం. టాపర్లు గత ప్రశ్నపత్రాలను ప్రాక్టీస్ టెస్టులుగా కాకుండా, మూల గ్రంథాలుగా భావించి ఈ నైపుణ్యాన్ని నిర్మించుకుంటారు.

వారు ఉద్దేశపూర్వకంగా నిద్రపోతారు మరియు ఆగిపోతారు
అభ్యర్థుల పురాణగాథ నిద్రలేమి చుట్టూ నిర్మించబడింది. టాపర్లు, నిజాయితీగా మాట్లాడేటప్పుడు, దీనికి వ్యతిరేకమైనది వివరిస్తారు. నిద్ర అనేది హిప్పోకాంపస్ ఆ రోజు నేర్చుకున్న దానిని దీర్ఘకాలిక జ్ఞాపకశక్తిగా బలపరిచే సమయం — ఇది స్థాపించబడిన న్యూరోసైన్స్, ప్రేరణాత్మక సలహా కాదు. రెండు గంటల చదువు కోసం నిద్రను తగ్గించడం అనేది సంపాదించేదానికంటే ఎక్కువ ఖర్చయ్యే వ్యాపారం.

ఉద్దేశపూర్వకంగా ఆగిపోవడం మరో సగం. టాపర్లు తమ చదువు రోజును ఒక నిర్ణీత సమయంలో ముగిస్తారు. ఇది క్రమశిక్షణా రాహిత్యంలా అనిపిస్తుంది. కానీ ఇది వ్యతిరేకమైనది: అలసట మొదలైన తర్వాత గంటలను నింపే తక్కువ-నాణ్యత, పరధ్యానంతో కూడిన చదవడాన్ని ఇది నిరోధిస్తుంది. నిజమైన దృష్టితో కూడిన రెండు గంటలు, అలసటతో కూడిన పేజీలు తిప్పే ఆరు గంటల కంటే ఎక్కువ నిలుపుదలను (retention) సృష్టిస్తాయి.

టాపర్లను అభ్యర్థుల నుండి వేరు చేసే అలవాట్లు రహస్యమైనవి కావు. అవి కేవలం, నిజంగా పనిచేసేదానికి ఉన్న ఆధారాల కంటే ఉత్పాదకంగా కనిపించాల్సిన ఒత్తిడి ఎక్కువ శబ్దం చేసినప్పుడు కొనసాగించడం కష్టమవుతాయి. అలసట, పరధ్యానం, లేదా నిష్క్రియాత్మక చదవడంపై ఆధారపడి చదువులా కనిపించే ప్రతి గంట, మెదడు దేనినీ నిలుపుకోకుండానే సిలబస్ శోషించుకున్న గంట.

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ -ప్రచురించబడిన అన్ని శీర్షికలు చూడడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి

ఎంప్లాయ్మెంట్ న్యూస్ వీక్లీలు చూడడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి

మీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగ కల నెరవేరాలంటే నిరంతర అభ్యాసం, స్థిరమైన కృషి చాలా అవసరం. ఈ పేజీలో అందించిన సమాచారం మీ దైనందిన చదువుకు ఉపయోగపడుతుందని మేము ఆశిస్తున్నాము. కొత్త కరెంట్ అఫైర్స్ అప్‌డేట్స్, GK ప్రశ్నలు, మరియు స్టడీ మెటీరియల్ కోసం మా పేజీని ఎప్పటికప్పుడు సందర్శిస్తూ ఉండండి, మరియు మీ స్నేహితులతో కూడా షేర్ చేయండి — తద్వారా మరింత మంది అభ్యర్థులు ప్రయోజనం పొందగలరు. మీ కృషికి, పట్టుదలకు తగిన ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది. ఆల్ ది బెస్ట్ ఫర్ యువర్ ఎగ్జామ్స్!

ఉద్యోగ సమాచార వేదిక -జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ 24 ఆగస్టు 2026