GK మరియు డైలీ కరంట్ అఫైర్స్,29 అక్టోబర్ 2026

జనరల్ నాలెడ్జ్

భారత జాతీయోద్యమ చరిత్ర

1. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (Indian National Congress – INC)

ఆవిర్భావం

స్థాపన సంవత్సరం: 1885
స్థాపకుడు: అలన్ ఆక్టేవియన్ హ్యూమ్ (A.O. Hume)
మొదటి సమావేశం: బొంబాయి (ప్రస్తుత ముంబై)
మొదటి సమావేశం తేదీ: 28 డిసెంబర్ 1885
సమావేశం జరిగిన ప్రదేశం: గోకులదాస్ తేజ్‌పాల్ సంస్కృత కళాశాల
మొదటి అధ్యక్షుడు: డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ (W.C. Bonnerjee)
మొదటి సమావేశానికి హాజరైన ప్రతినిధులు: 72 మంది

రెండవ సమావేశం

సంవత్సరం: 1886
ప్రదేశం: కలకత్తా
అధ్యక్షుడు: దాదాభాయ్ నౌరోజీ
ప్రతినిధుల సంఖ్య: 436 మంది

కాంగ్రెస్‌కు సంబంధించిన ముఖ్యమైన విషయాలు

అంశం	వివరాలు
కాంగ్రెస్ స్థాపన	1885
మొదటి అధ్యక్షుడు	డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ
మొదటి ఆంగ్లేయ అధ్యక్షుడు	జార్జ్ యూల్ (1888)
మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు	అనీ బిసెంట్ (1917)
మొదటి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు	సరోజినీ నాయుడు (1925)
అతి పిన్న వయసులో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు	మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ (1923)
మొదటి ముస్లిం కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు	బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ (1887)
వందేమాతరం మొదటిసారి కాంగ్రెస్ సమావేశంలో ఆలపించిన సంవత్సరం	1896
జనగణమన మొదటిసారి కాంగ్రెస్ సమావేశంలో ఆలపించిన సంవత్సరం	1911
మహాత్మా గాంధీ అధ్యక్షత వహించిన ఏకైక కాంగ్రెస్ సమావేశం	బెల్గాం (1924)
సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్య తీర్మానం చేసిన సమావేశం	లాహోర్ (1929)
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సమయంలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు	ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ (1946)

2. మితవాదులు మరియు తీవ్రవాదుల ఆవిర్భావం

మితవాదులు (Moderates)

మితవాదులు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని వినతిపత్రాలు, తీర్మానాలు, చర్చలు వంటి రాజ్యాంగబద్ధ పద్ధతుల ద్వారా ఒప్పించి భారతీయులకు రాజకీయ హక్కులు సాధించాలని భావించారు.

మితవాదుల ప్రధాన లక్షణాలు:

బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంపై రాజ్యాంగబద్ధ పద్ధతుల్లో ఒత్తిడి తీసుకురావడం.
వినతిపత్రాలు, సమావేశాలు, తీర్మానాల ద్వారా డిమాండ్లు చేయడం.
పరిపాలనా సంస్కరణలు, ఉద్యోగ అవకాశాలు, రాజకీయ హక్కులను కోరడం.
బ్రిటిష్ న్యాయంపై కొంతకాలం విశ్వాసం ఉంచడం.

తీవ్రవాదులు (Extremists)

మితవాదుల నెమ్మదైన విధానాల పట్ల అసంతృప్తి చెందిన యువ నాయకులు తీవ్రవాద జాతీయవాద దృక్పథాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.

తీవ్రవాదుల ముఖ్య నాయకులు:

బాల గంగాధర్ తిలక్
బిపిన్ చంద్ర పాల్
లాలా లజపతి రాయ్
అరబిందో ఘోష్

వీరు సమష్టిగా లాల్–బాల్–పాల్ నాయకులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. అరబిందో ఘోష్ కూడా తీవ్రవాద ఉద్యమంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.

తీవ్రవాదుల ముఖ్యమైన ఆశయాలు

సంపూర్ణ స్వరాజ్యం లేదా స్వపరిపాలన సాధించడం.
స్వదేశీ వస్తువులను ప్రోత్సహించడం.
విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించడం.
జాతీయ విద్యను ప్రోత్సహించడం.
ప్రజలను సామూహిక ఉద్యమాల్లో భాగస్వాములను చేయడం.
ఆత్మవిశ్వాసం, స్వావలంబన, త్యాగభావాన్ని పెంపొందించడం.

బాల గంగాధర్ తిలక్ నినాదం:

“స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు, దానిని సాధించి తీరుతాను.”

3. బెంగాల్ విభజన (Partition of Bengal – 1905)

వైస్రాయ్: లార్డ్ కర్జన్
విభజన ప్రకటించిన తేదీ: 20 జూలై 1905
విభజన అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ: 16 అక్టోబర్ 1905

విభజనకు కారణాలు

బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం బెంగాల్‌ను విభజిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. అయితే జాతీయవాదుల అభిప్రాయం ప్రకారం, బెంగాలీ ప్రజల ఐక్యతను దెబ్బతీసి జాతీయోద్యమాన్ని బలహీనపరచడం కూడా ప్రధాన ఉద్దేశం.

విభజనలో ఏర్పడిన ప్రాంతాలు

తూర్పు బెంగాల్ మరియు అస్సాం
పశ్చిమ బెంగాల్‌తో పాటు బీహార్, ఒడిశా ప్రాంతాలు

ప్రజల ప్రతిస్పందన

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, బెంగాల్ జాతీయవాదులు విభజనను వ్యతిరేకించారు.
7 ఆగస్టు 1905న కలకత్తా టౌన్ హాల్‌లో స్వదేశీ, విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ ఉద్యమానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమావేశం జరిగింది.
16 అక్టోబర్ 1905న విభజన అమల్లోకి వచ్చింది.
ఆ రోజును జాతీయ సంతాప దినంగా పాటించారు.
ప్రజలు నిరసనగా హర్తాళ్లు, ఉపవాసాలు, ఇతర కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు.
రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ప్రజల్లో ఐక్యతను పెంపొందించేందుకు రాఖీ బంధన్ కార్యక్రమాన్ని ప్రోత్సహించారు.

ముఖ్యమైన తేదీలు:

తేదీ	సంఘటన
20 జూలై 1905	బెంగాల్ విభజన ప్రకటన
7 ఆగస్టు 1905	కలకత్తాలో స్వదేశీ, బహిష్కరణ ఉద్యమానికి సంబంధించిన ముఖ్య సమావేశం
16 అక్టోబర్ 1905	బెంగాల్ విభజన అమలు

4. స్వదేశీ ఉద్యమం (Swadeshi Movement – 1905)

బెంగాల్ విభజనకు వ్యతిరేకంగా స్వదేశీ ఉద్యమం బలమైన ప్రజా ఉద్యమంగా అభివృద్ధి చెందింది.

ప్రధాన లక్షణాలు

బ్రిటిష్ వస్తువులను బహిష్కరించడం.
భారతదేశంలో తయారైన వస్తువులను ఉపయోగించడం.
విదేశీ వస్త్రాలను దహనం చేయడం.
భారతీయ పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించడం.
జాతీయ విద్యాసంస్థల ఏర్పాటుకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.
బ్రిటిష్ ఆర్థిక ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడం.

ముఖ్యమైన అంశాలు

ప్రారంభానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన తేదీ: 7 ఆగస్టు 1905
ప్రధాన నేపథ్యం: బెంగాల్ విభజన
ప్రధాన లక్ష్యం: విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ, స్వదేశీ వస్తువుల ప్రోత్సాహం.

గుర్తుంచుకోండి: స్వదేశీ ఉద్యమం భారతీయ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి, జాతీయవాద భావాల వ్యాప్తికి దోహదపడింది.

5. తీవ్రవాద దశ (Extremist Phase: 1905–1908)

ఈ దశలో భారత జాతీయోద్యమం మరింత చురుకైన రూపాన్ని సంతరించుకుంది.

ముఖ్యాంశాలు

బాల గంగాధర్ తిలక్, బిపిన్ చంద్ర పాల్, లాలా లజపతి రాయ్, అరబిందో ఘోష్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
స్వరాజ్యం సాధించడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా నిలిచింది.
స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్యా కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
ప్రజలను ప్రత్యక్ష రాజకీయ ఉద్యమాల్లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహించారు.
స్వీయ త్యాగం, స్వావలంబన, సామూహిక పోరాటానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

6. సూరత్ విభజన (Surat Split – 1907)

మితవాదులు, తీవ్రవాదుల మధ్య సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు పెరగడంతో కాంగ్రెస్‌లో చీలిక ఏర్పడింది.

ముఖ్యమైన సంఘటనలు

1905 బెనారస్ సమావేశం: రెండు వర్గాల మధ్య విభేదాలు స్పష్టమయ్యాయి.
1906 కలకత్తా సమావేశం: స్వరాజ్యం, స్వదేశీ, బహిష్కరణ వంటి అంశాలపై విభేదాలు కొనసాగాయి.
1907 సూరత్ సమావేశం: మితవాదులు, తీవ్రవాదుల మధ్య విభేదాలు తీవ్రరూపం దాల్చి కాంగ్రెస్‌లో చీలిక ఏర్పడింది.

చీలికకు కారణాలు

ఉద్యమ పద్ధతులపై భిన్నాభిప్రాయాలు.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంతో వ్యవహరించే విధానంలో తేడాలు.
బహిష్కరణ, స్వదేశీ, జాతీయ విద్య వంటి కార్యక్రమాలపై విభేదాలు.

ఫలితం: కాంగ్రెస్‌లో ఐక్యత బలహీనపడింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ విభేదాలను తనకు అనుకూలంగా ఉపయోగించుకుంది.

7. ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు (Formation of Muslim League – 1906)

ముఖ్యమైన అంశాలు

ఏర్పడిన సంవత్సరం: 1906
ఏర్పడిన ప్రదేశం: ఢాకా
నేపథ్యం: అలీఘర్ ఉద్యమం, ముస్లిం రాజకీయ చైతన్యం.
ముఖ్యమైన నాయకుడు: నవాబ్ సలీముల్లా ఖాన్.
మొదటి అధ్యక్షుడు: ఆగా ఖాన్ III.
రాజకీయ సంస్థ: ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్.

ముఖ్యమైన సంఘటనలు

1906లో ఢాకాలో జరిగిన సమావేశంలో ముస్లింలకు ప్రత్యేక రాజకీయ సంస్థ ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచన బలపడింది.
ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటుకు నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
1907లో కరాచీలో లీగ్ రాజ్యాంగం రూపొందించబడింది.
1908 అమృత్‌సర్ సమావేశంలో ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల డిమాండ్‌కు ప్రాధాన్యం లభించింది.

8. మార్లే–మింటో సంస్కరణలు (Morley–Minto Reforms – 1909)

వీటిని భారతీయ మండళ్ల చట్టం, 1909 (Indian Councils Act, 1909) అని కూడా పిలుస్తారు.

మార్లే: భారత వ్యవహారాల కార్యదర్శి.
మింటో: భారత వైస్రాయ్.
ఈ సంస్కరణల ద్వారా ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
శాసన మండళ్లలో భారతీయుల ప్రాతినిధ్యానికి సంబంధించిన కొన్ని మార్పులు చేశారు.
భారతీయుల జాతీయవాద ఆకాంక్షలను పూర్తిగా తీర్చడంలో ఈ సంస్కరణలు విఫలమయ్యాయి.

9. కొమగటా మారూ సంఘటన (Komagata Maru Incident – 1914)

ముఖ్యాంశాలు

సంవత్సరం: 1914
ఓడ పేరు: కొమగటా మారూ
ప్రధాన వ్యక్తి: గుర్దిత్ సింగ్
భారతీయ వలసదారులను కెనడాకు తీసుకెళ్లిన ఈ ఓడలో 376 మంది ప్రయాణికులు ఉన్నారు.
కెనడాలో ప్రవేశానికి అనుమతి నిరాకరించడంతో ప్రయాణికులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు.
అనంతరం ఓడ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చింది.
కలకత్తా సమీపంలోని బడ్జ్ బడ్జ్ వద్ద ఘర్షణ జరిగింది.
ఈ సంఘటన భారతీయుల్లో బ్రిటిష్ పాలనపై వ్యతిరేకతను పెంచింది.

10. గదర్ ఉద్యమం (Ghadar Movement – 1915)

ముఖ్యాంశాలు

గదర్ పార్టీ స్థాపన: 1913
ప్రధాన కేంద్రం: శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, అమెరికా.
లక్ష్యం: బ్రిటిష్ పాలనను అంతం చేసి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించడం.
విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులు ఈ ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

ముఖ్య నాయకులు

లాలా హర్ దయాళ్
సోహన్ సింగ్ భక్నా
రష్ బిహారీ బోస్
కర్తార్ సింగ్ సరాభా

ముఖ్యమైన అంశాలు

గదర్ పత్రిక ద్వారా విప్లవ భావాలను ప్రచారం చేశారు.
బ్రిటిష్ భారత సైన్యంలో తిరుగుబాటుకు ప్రయత్నాలు జరిగాయి.
1915లో సాయుధ తిరుగుబాటు ప్రయత్నాలకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.

గమనిక: గదర్ పార్టీ ఏర్పడిన సంవత్సరం 1913; దాని ఆధ్వర్యంలోని విప్లవ ప్రయత్నాల్లో 1915 ముఖ్యమైన సంవత్సరం.

11. హోమ్ రూల్ ఉద్యమం (Home Rule Movement – 1916)

ముఖ్య నాయకులు

బాల గంగాధర్ తిలక్
అనీ బిసెంట్

ముఖ్యాంశాలు

భారతదేశానికి స్వపరిపాలన కల్పించాలనే లక్ష్యంతో ఉద్యమం సాగింది.
ఐర్లాండ్ హోమ్ రూల్ ఉద్యమం ఈ ఉద్యమానికి ప్రేరణనిచ్చింది.
బహిరంగ సభలు, ప్రసంగాలు, ప్రచార కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రజల్లో చైతన్యం కల్పించారు.
అనీ బిసెంట్‌ను 1917 జూన్‌లో అరెస్టు చేయడం దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలకు దారితీసింది.
ఆమెను 1917 సెప్టెంబరులో విడుదల చేశారు.
అనంతరం మాంటేగు ప్రకటన, సంస్కరణల పరిణామాలతో ఉద్యమం క్రమంగా బలహీనపడింది.

గుర్తుంచుకోండి:

తిలక్ హోమ్ రూల్ లీగ్ — 1916.
అనీ బిసెంట్ హోమ్ రూల్ ఉద్యమం — 1916.
అనీ బిసెంట్ — 1917లో కాంగ్రెస్ తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు.

12. లక్నో ఒప్పందం (Lucknow Pact – 1916)

ముఖ్యాంశాలు

సంవత్సరం: 1916
ప్రదేశం: లక్నో
పాల్గొన్న సంస్థలు: భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్.
రెండు సంస్థల మధ్య రాజకీయ సహకారానికి మార్గం ఏర్పడింది.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని రాజ్యాంగ సంస్కరణల కోసం ఒత్తిడి చేయాలనే ఉమ్మడి ప్రయత్నం జరిగింది.
భారతీయులకు మరింత రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని డిమాండ్ చేశారు.

13. ముఖ్యమైన సంవత్సరాలు

సంవత్సరం	సంఘటన	గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశం
1885	భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన	A.O. హ్యూమ్
1885	కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశం	బొంబాయి – W.C. బెనర్జీ
1886	కాంగ్రెస్ రెండవ సమావేశం	కలకత్తా – దాదాభాయ్ నౌరోజీ
1887	కాంగ్రెస్ సమావేశం	బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ అధ్యక్షుడు
1888	కాంగ్రెస్ సమావేశం	జార్జ్ యూల్ తొలి ఆంగ్లేయ అధ్యక్షుడు
1896	కాంగ్రెస్ సమావేశం	వందేమాతరం ఆలాపన
1905	బెంగాల్ విభజన	లార్డ్ కర్జన్
1905	స్వదేశీ ఉద్యమం	విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ
1906	ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు	ఢాకా
1907	సూరత్ విభజన	మితవాదులు–తీవ్రవాదుల చీలిక
1909	మార్లే–మింటో సంస్కరణలు	ప్రత్యేక ముస్లిం నియోజకవర్గాలు
1911	జనగణమన ఆలాపన	కాంగ్రెస్ కలకత్తా సమావేశం
1914	కొమగటా మారూ సంఘటన	గుర్దిత్ సింగ్
1915	గదర్ ఉద్యమ విప్లవ ప్రయత్నాలు	బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు ప్రయత్నం
1916	హోమ్ రూల్ ఉద్యమం	తిలక్, అనీ బిసెంట్
1916	లక్నో ఒప్పందం	కాంగ్రెస్–ముస్లిం లీగ్ సహకారం
1917	కాంగ్రెస్ సమావేశం	అనీ బిసెంట్ తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు
1924	బెల్గాం కాంగ్రెస్ సమావేశం	గాంధీజీ అధ్యక్షత
1925	కాన్పూర్ కాంగ్రెస్ సమావేశం	సరోజినీ నాయుడు తొలి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు
1929	లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశం	సంపూర్ణ స్వరాజ్య లక్ష్యం
1946	కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు	ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ

ముఖ్యమైన 50 ప్రశ్నలు – సమాధానాలు, వివరణలు

ఉపయోగపడే పరీక్షలు: APPSC, TSPSC, గ్రూప్-1, గ్రూప్-2, గ్రూప్-3, గ్రూప్-4, SSC, రైల్వే, బ్యాంకింగ్, పోలీస్ కానిస్టేబుల్, SI మరియు ఇతర ప్రభుత్వ ఉద్యోగ పరీక్షలు.

ఈ ప్రశ్నలు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన, మితవాదులు–తీవ్రవాదులు, బెంగాల్ విభజన, స్వదేశీ ఉద్యమం, ముస్లిం లీగ్, హోమ్ రూల్ ఉద్యమం, లక్నో ఒప్పందం వంటి ముఖ్యమైన అంశాలపై రూపొందించబడ్డాయి.

ప్రశ్న 1. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?

A) 1881
B) 1883
C) 1885
D) 1887

సరైన సమాధానం: C) 1885

వివరణ: భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 1885లో స్థాపించబడింది. భారతీయుల్లో జాతీయ చైతన్యాన్ని పెంపొందించడం, రాజకీయ హక్కుల కోసం ఉమ్మడి వేదికను ఏర్పాటు చేయడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశాలు.

ప్రశ్న 2. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపనలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన వ్యక్తి ఎవరు?

A) లార్డ్ కర్జన్
B) ఏ.ఓ. హ్యూమ్
C) లార్డ్ మింటో
D) విలియం వెడర్‌బర్న్

సరైన సమాధానం: B) ఏ.ఓ. హ్యూమ్

వివరణ: అలన్ ఆక్టేవియన్ హ్యూమ్ (A.O. Hume) బ్రిటిష్ సివిల్ సర్వీసులో పనిచేసిన అధికారి. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఏర్పాటులో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.

ప్రశ్న 3. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశం ఎక్కడ జరిగింది?

A) కలకత్తా
B) మద్రాస్
C) ఢిల్లీ
D) బొంబాయి

సరైన సమాధానం: D) బొంబాయి

వివరణ: కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశం 1885 డిసెంబర్ 28న బొంబాయిలోని గోకులదాస్ తేజ్‌పాల్ సంస్కృత కళాశాలలో ప్రారంభమైంది.

ప్రశ్న 4. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి అధ్యక్షుడు ఎవరు?

A) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
B) డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ
C) జార్జ్ యూల్
D) బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ

సరైన సమాధానం: B) డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ

వివరణ: ఉమేశ్ చంద్ర బెనర్జీ (W.C. Bonnerjee) కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆ సమావేశానికి 72 మంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు.

ప్రశ్న 5. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రెండవ సమావేశం ఏ నగరంలో జరిగింది?

A) బొంబాయి
B) మద్రాస్
C) కలకత్తా
D) లక్నో

సరైన సమాధానం: C) కలకత్తా

వివరణ: 1886లో కలకత్తాలో జరిగిన కాంగ్రెస్ రెండవ సమావేశానికి దాదాభాయ్ నౌరోజీ అధ్యక్షత వహించారు.

ప్రశ్న 6. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు ఎవరు?

A) సరోజినీ నాయుడు
B) విజయలక్ష్మి పండిట్
C) అనీ బిసెంట్
D) అరుణా ఆసఫ్ అలీ

సరైన సమాధానం: C) అనీ బిసెంట్

వివరణ: అనీ బిసెంట్ 1917లో కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆమె కాంగ్రెస్ తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు.

ప్రశ్న 7. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు ఎవరు?

A) అనీ బిసెంట్
B) సరోజినీ నాయుడు
C) కస్తూర్బా గాంధీ
D) సుచేతా కృపలానీ

సరైన సమాధానం: B) సరోజినీ నాయుడు

వివరణ: సరోజినీ నాయుడు 1925లో కాన్పూర్‌లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆమె కాంగ్రెస్ తొలి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు.

ప్రశ్న 8. కాంగ్రెస్ సమావేశంలో వందేమాతరం మొదటిసారి ఏ సంవత్సరంలో ఆలపించబడింది?

A) 1885
B) 1892
C) 1896
D) 1905

సరైన సమాధానం: C) 1896

వివరణ: 1896లో కలకత్తాలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వందేమాతరం గీతాన్ని ఆలపించారు.

ప్రశ్న 9. కాంగ్రెస్ సమావేశంలో జనగణమన మొదటిసారి ఏ సంవత్సరంలో ఆలపించబడింది?

A) 1905
B) 1911
C) 1916
D) 1920

సరైన సమాధానం: B) 1911

వివరణ: 1911లో కలకత్తాలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో జనగణమన మొదటిసారి ఆలపించబడింది.

ప్రశ్న 10. మహాత్మా గాంధీ అధ్యక్షత వహించిన ఏకైక భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశం ఏది?

A) లాహోర్ సమావేశం
B) సూరత్ సమావేశం
C) బెల్గాం సమావేశం
D) లక్నో సమావేశం

సరైన సమాధానం: C) బెల్గాం సమావేశం

వివరణ: 1924లో బెల్గాంలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశానికి మహాత్మా గాంధీ అధ్యక్షత వహించారు. కాంగ్రెస్ చరిత్రలో ఆయన అధ్యక్షత వహించిన ఏకైక సమావేశం ఇదే.

మితవాదులు, తీవ్రవాదులు

ప్రశ్న 11. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో మితవాదుల ప్రధాన పోరాట పద్ధతి ఏది?

A) సాయుధ తిరుగుబాటు
B) వినతిపత్రాలు, తీర్మానాలు
C) సైనిక పోరాటం
D) విదేశీ పాలకులపై యుద్ధం

సరైన సమాధానం: B) వినతిపత్రాలు, తీర్మానాలు

వివరణ: మితవాదులు రాజ్యాంగబద్ధమైన పద్ధతులు, చర్చలు, వినతిపత్రాలు, తీర్మానాల ద్వారా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించాలని భావించారు.

ప్రశ్న 12. కింది వారిలో తీవ్రవాద జాతీయవాద నాయకుడు కానివారు ఎవరు?

A) బాల గంగాధర్ తిలక్
B) బిపిన్ చంద్ర పాల్
C) లాలా లజపతి రాయ్
D) గోపాలకృష్ణ గోఖలే

సరైన సమాధానం: D) గోపాలకృష్ణ గోఖలే

వివరణ: గోపాలకృష్ణ గోఖలే ప్రముఖ మితవాద నాయకుడు. మిగిలిన ముగ్గురు తీవ్రవాద జాతీయవాద ఉద్యమంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.

ప్రశ్న 13. లాల్–బాల్–పాల్ అనే పదబంధంలో ‘లాల్’ ఎవరిని సూచిస్తుంది?

A) లాలా హర్ దయాళ్
B) లాలా లజపతి రాయ్
C) లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి
D) లాలా అమర్‌నాథ్

సరైన సమాధానం: B) లాలా లజపతి రాయ్

వివరణ: లాల్–బాల్–పాల్ అనేది లాలా లజపతి రాయ్, బాల గంగాధర్ తిలక్, బిపిన్ చంద్ర పాల్‌లను సూచిస్తుంది.

ప్రశ్న 14. “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు, దానిని సాధించి తీరుతాను” అనే నినాదాన్ని ఎవరు ప్రసిద్ధి చేశారు?

A) మహాత్మా గాంధీ
B) సుభాష్ చంద్రబోస్
C) బాల గంగాధర్ తిలక్
D) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

సరైన సమాధానం: C) బాల గంగాధర్ తిలక్

వివరణ: బాల గంగాధర్ తిలక్ స్వరాజ్య సాధన కోసం ప్రజల్లో జాతీయవాద భావాలను బలంగా ప్రచారం చేశారు.

ప్రశ్న 15. కాంగ్రెస్‌లో మితవాదులు, తీవ్రవాదుల మధ్య చీలిక ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1905
B) 1906
C) 1907
D) 1909

సరైన సమాధానం: C) 1907

వివరణ: 1907లో సూరత్ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో మితవాదులు, తీవ్రవాదుల మధ్య విభేదాలు తీవ్రమై కాంగ్రెస్‌లో చీలిక ఏర్పడింది.

ప్రశ్న 16. తీవ్రవాదులు ప్రధానంగా దేనిని ప్రోత్సహించారు?

A) విదేశీ వస్తువుల వినియోగం
B) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సంపూర్ణ మద్దతు
C) స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య
D) రాజకీయ ఉద్యమాల నుంచి ప్రజలను దూరంగా ఉంచడం

సరైన సమాధానం: C) స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య

వివరణ: తీవ్రవాదులు ప్రజల భాగస్వామ్యంతో స్వరాజ్యాన్ని సాధించాలని భావించారు. స్వదేశీ, విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య వారి ముఖ్యమైన ఉద్యమ పద్ధతులు.

బెంగాల్ విభజన, స్వదేశీ ఉద్యమం

ప్రశ్న 17. బెంగాల్ విభజన ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1903
B) 1905
C) 1907
D) 1911

సరైన సమాధానం: B) 1905

వివరణ: లార్డ్ కర్జన్ పాలనలో 1905లో బెంగాల్ విభజన జరిగింది. ఇది భారత జాతీయోద్యమంలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.

ప్రశ్న 18. బెంగాల్ విభజన సమయంలో భారత వైస్రాయ్ ఎవరు?

A) లార్డ్ రిప్పన్
B) లార్డ్ మింటో
C) లార్డ్ కర్జన్
D) లార్డ్ ఇర్విన్

సరైన సమాధానం: C) లార్డ్ కర్జన్

వివరణ: లార్డ్ కర్జన్ 1899 నుంచి 1905 వరకు భారత వైస్రాయ్‌గా పనిచేశారు. ఆయన పాలనలోనే బెంగాల్ విభజన అమల్లోకి వచ్చింది.

ప్రశ్న 19. బెంగాల్ విభజన అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ ఏది?

A) 7 ఆగస్టు 1905
B) 20 జూలై 1905
C) 16 అక్టోబర్ 1905
D) 26 జనవరి 1906

సరైన సమాధానం: C) 16 అక్టోబర్ 1905

వివరణ: బెంగాల్ విభజన 1905 జూలైలో ప్రకటించబడింది. 16 అక్టోబర్ 1905న అది అమల్లోకి వచ్చింది.

ప్రశ్న 20. స్వదేశీ ఉద్యమానికి ప్రధాన నేపథ్యం ఏమిటి?

A) రౌలట్ చట్టం
B) బెంగాల్ విభజన
C) సైమన్ కమిషన్
D) జలియన్‌వాలాబాగ్ ఘటన

సరైన సమాధానం: B) బెంగాల్ విభజన

వివరణ: బెంగాల్ విభజనకు వ్యతిరేకంగా స్వదేశీ ఉద్యమం బలపడింది. విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించి భారతీయ ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

ప్రశ్న 21. స్వదేశీ ఉద్యమం ప్రధానంగా దేనిని ప్రోత్సహించింది?

A) విదేశీ పరిశ్రమలు
B) బ్రిటిష్ వస్తువుల దిగుమతులు
C) భారతీయ ఉత్పత్తులు, పరిశ్రమలు
D) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు మాత్రమే

సరైన సమాధానం: C) భారతీయ ఉత్పత్తులు, పరిశ్రమలు

వివరణ: స్వదేశీ ఉద్యమం భారతీయ ఉత్పత్తులను వినియోగించాలని, విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించాలని పిలుపునిచ్చింది. ఇది భారతీయ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి ప్రోత్సాహాన్నిచ్చింది.

ప్రశ్న 22. బెంగాల్ విభజన వ్యతిరేక ఉద్యమంలో రాఖీ బంధన్ ద్వారా ఐక్యతను ప్రోత్సహించిన ప్రముఖ కవి ఎవరు?

A) బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ
B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
C) సరోజినీ నాయుడు
D) సుబ్రహ్మణ్య భారతి

సరైన సమాధానం: B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్

వివరణ: రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ హిందూ–ముస్లిం ఐక్యతను ప్రోత్సహించడానికి రాఖీ బంధన్ కార్యక్రమానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

ముస్లిం లీగ్, మార్లే–మింటో సంస్కరణలు

ప్రశ్న 23. ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?

A) 1885
B) 1905
C) 1906
D) 1909

సరైన సమాధానం: C) 1906

వివరణ: ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ 1906లో ఢాకాలో స్థాపించబడింది.

ప్రశ్న 24. ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటుకు సంబంధించిన సమావేశం ఎక్కడ జరిగింది?

A) లాహోర్
B) ఢాకా
C) కరాచీ
D) అలహాబాద్

సరైన సమాధానం: B) ఢాకా

వివరణ: 1906లో ఢాకాలో జరిగిన సమావేశంలో ముస్లింలకు ప్రత్యేక రాజకీయ సంస్థ ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచన కార్యరూపం దాల్చింది.

ప్రశ్న 25. మార్లే–మింటో సంస్కరణలు ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి?

A) 1892
B) 1905
C) 1909
D) 1919

సరైన సమాధానం: C) 1909

వివరణ: భారతీయ మండళ్ల చట్టం, 1909ను మార్లే–మింటో సంస్కరణలు అని పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 26. మార్లే–మింటో సంస్కరణల ద్వారా ఏ ముఖ్యమైన విధానం ప్రవేశపెట్టబడింది?

A) సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం
B) ప్రత్యేక ముస్లిం నియోజకవర్గాలు
C) భారతదేశ విభజన
D) ఉప్పు పన్ను రద్దు

సరైన సమాధానం: B) ప్రత్యేక ముస్లిం నియోజకవర్గాలు

వివరణ: 1909 సంస్కరణల ద్వారా ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల విధానం ప్రవేశపెట్టబడింది. భారత రాజ్యాంగ చరిత్రలో ఇది ముఖ్యమైన పరిణామం.

విప్లవోద్యమాలు, హోమ్ రూల్ ఉద్యమం

ప్రశ్న 27. గదర్ పార్టీ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?

A) 1905
B) 1907
C) 1913
D) 1916

సరైన సమాధానం: C) 1913

వివరణ: గదర్ పార్టీ 1913లో అమెరికాలోని శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఏర్పడింది. విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల్లో విప్లవ జాతీయవాదాన్ని వ్యాప్తి చేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

ప్రశ్న 28. గదర్ పార్టీ ప్రధాన కార్యాచరణ కేంద్రం ఎక్కడ ఉంది?

A) లండన్
B) శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో
C) ఢిల్లీ
D) టోక్యో

సరైన సమాధానం: B) శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో

వివరణ: గదర్ పార్టీ కార్యకలాపాలకు అమెరికాలోని శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ముఖ్య కేంద్రంగా నిలిచింది.

ప్రశ్న 29. కింది వారిలో గదర్ ఉద్యమానికి సంబంధించిన నాయకుడు ఎవరు?

A) లాలా హర్ దయాళ్
B) గోపాలకృష్ణ గోఖలే
C) లార్డ్ కర్జన్
D) డబ్ల్యూ.సి. బెనర్జీ

సరైన సమాధానం: A) లాలా హర్ దయాళ్

వివరణ: లాలా హర్ దయాళ్ గదర్ ఉద్యమంలో ప్రముఖ నాయకుడు. సోహన్ సింగ్ భక్నా, కర్తార్ సింగ్ సరాభా కూడా ఈ ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

ప్రశ్న 30. కొమగటా మారూ సంఘటన ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1909
B) 1911
C) 1914
D) 1919

సరైన సమాధానం: C) 1914

వివరణ: 1914లో గుర్దిత్ సింగ్ ఆధ్వర్యంలో కొమగటా మారూ ఓడలో భారతీయులు కెనడాకు వెళ్లారు. వారికి ప్రవేశం నిరాకరించబడటంతో ఈ సంఘటన భారతీయుల్లో బ్రిటిష్ పాలనపై వ్యతిరేకతను పెంచింది.

ప్రశ్న 31. హోమ్ రూల్ ఉద్యమంతో సంబంధం ఉన్న ప్రముఖ నాయకులు ఎవరు?

A) గాంధీ, నెహ్రూ
B) తిలక్, అనీ బిసెంట్
C) పటేల్, రాజేంద్ర ప్రసాద్
D) భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు

సరైన సమాధానం: B) తిలక్, అనీ బిసెంట్

వివరణ: 1916లో బాల గంగాధర్ తిలక్, అనీ బిసెంట్ వేర్వేరు హోమ్ రూల్ లీగ్‌ల ద్వారా స్వపరిపాలన కోసం ఉద్యమించారు.

ప్రశ్న 32. హోమ్ రూల్ ఉద్యమం ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

A) బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య విస్తరణ
B) భారతదేశానికి స్వపరిపాలన సాధించడం
C) విదేశీ వాణిజ్యాన్ని పెంచడం
D) భారతీయులను రాజకీయాలకు దూరంగా ఉంచడం

సరైన సమాధానం: B) భారతదేశానికి స్వపరిపాలన సాధించడం

వివరణ: హోమ్ రూల్ ఉద్యమం భారతదేశానికి స్వపరిపాలన కల్పించాలని కోరింది. ఇది స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాన్ని ప్రజల్లో మరింత విస్తరించడానికి దోహదపడింది.

లక్నో ఒప్పందం, కాంగ్రెస్ సమావేశాలు

ప్రశ్న 33. లక్నో ఒప్పందం ఏ సంవత్సరంలో కుదిరింది?

A) 1905
B) 1907
C) 1916
D) 1920

సరైన సమాధానం: C) 1916

వివరణ: 1916లో కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ మధ్య లక్నో ఒప్పందం కుదిరింది. రెండు సంస్థలు రాజ్యాంగ సంస్కరణల కోసం కలిసి పనిచేయడానికి అంగీకరించాయి.

ప్రశ్న 34. లక్నో ఒప్పందంలో పాల్గొన్న రెండు ప్రధాన సంస్థలు ఏవి?

A) కాంగ్రెస్, గదర్ పార్టీ
B) కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్
C) ముస్లిం లీగ్, హోమ్ రూల్ లీగ్ మాత్రమే
D) కాంగ్రెస్, జస్టిస్ పార్టీ

సరైన సమాధానం: B) కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్

వివరణ: లక్నో ఒప్పందం కాంగ్రెస్–ముస్లిం లీగ్ సహకారానికి ముఖ్యమైన ఉదాహరణ.

ప్రశ్న 35. సంపూర్ణ స్వరాజ్య లక్ష్యాన్ని కాంగ్రెస్ ఏ సమావేశంలో ప్రకటించింది?

A) బొంబాయి సమావేశం, 1885
B) సూరత్ సమావేశం, 1907
C) లాహోర్ సమావేశం, 1929
D) బెల్గాం సమావేశం, 1924

సరైన సమాధానం: C) లాహోర్ సమావేశం, 1929

వివరణ: 1929 లాహోర్ సమావేశానికి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షత వహించారు. ఈ సమావేశంలో సంపూర్ణ స్వరాజ్య లక్ష్యానికి కాంగ్రెస్ అధికారికంగా ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.

ప్రశ్న 36. 1929 లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షుడు ఎవరు?

A) మహాత్మా గాంధీ
B) సుభాష్ చంద్రబోస్
C) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
D) వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్

సరైన సమాధానం: C) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

వివరణ: జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షతన జరిగిన లాహోర్ సమావేశం భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.

ప్రశ్న 37. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సమయంలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు ఎవరు?

A) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
B) సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్
C) ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ
D) రాజేంద్ర ప్రసాద్

సరైన సమాధానం: C) ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ

వివరణ: 1946లో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన ఆచార్య జె.బి. కృపలానీ, 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సమయంలో కూడా ఆ పదవిలో ఉన్నారు.

మిశ్రమ ప్రశ్నలు – పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అంశాలు

ప్రశ్న 38. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలన కారణంగా సంపద విదేశాలకు తరలిపోతోందని వివరించిన ప్రముఖ జాతీయవాది ఎవరు?

A) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
B) బాల గంగాధర్ తిలక్
C) బిపిన్ చంద్ర పాల్
D) అనీ బిసెంట్

సరైన సమాధానం: A) దాదాభాయ్ నౌరోజీ

వివరణ: దాదాభాయ్ నౌరోజీ తన సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం (Drain of Wealth Theory) ద్వారా బ్రిటిష్ పాలన భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై చూపిన ప్రతికూల ప్రభావాలను వివరించారు.

ప్రశ్న 39. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి ముస్లిం అధ్యక్షుడు ఎవరు?

A) మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్
B) బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ
C) ఆగా ఖాన్
D) మహమ్మద్ అలీ జిన్నా

సరైన సమాధానం: B) బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ

వివరణ: బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ 1887లో మద్రాస్‌లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు.

ప్రశ్న 40. 1888లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన ఆంగ్లేయుడు ఎవరు?

A) ఏ.ఓ. హ్యూమ్
B) జార్జ్ యూల్
C) లార్డ్ రిప్పన్
D) విలియం వెడర్‌బర్న్

సరైన సమాధానం: B) జార్జ్ యూల్

వివరణ: జార్జ్ యూల్ 1888లో అలహాబాద్‌లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆయన కాంగ్రెస్ తొలి ఆంగ్లేయ అధ్యక్షుడు.

ప్రశ్న 41. కింది జంటల్లో సరైనది ఏది?

A) బెంగాల్ విభజన — 1911
B) సూరత్ విభజన — 1907
C) ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు — 1916
D) లక్నో ఒప్పందం — 1909

సరైన సమాధానం: B) సూరత్ విభజన — 1907

వివరణ: సూరత్ విభజన 1907లో జరిగింది. మిగిలిన వాటిలో సరైన సంవత్సరాలు వరుసగా బెంగాల్ విభజనకు 1905, ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటుకు 1906, లక్నో ఒప్పందానికి 1916.

ప్రశ్న 42. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 1925 సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించిన సరోజినీ నాయుడు ఏ నగరంలో అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికయ్యారు?

A) లాహోర్
B) కాన్పూర్
C) కలకత్తా
D) బొంబాయి

సరైన సమాధానం: B) కాన్పూర్

వివరణ: 1925 కాన్పూర్ కాంగ్రెస్ సమావేశానికి సరోజినీ నాయుడు అధ్యక్షత వహించారు. ఆమె కాంగ్రెస్ తొలి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు.

ప్రశ్న 43. కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి.

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన
బెంగాల్ విభజన
ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు
సూరత్ విభజన

A) 1–2–3–4
B) 1–3–2–4
C) 2–1–3–4
D) 3–1–4–2

సరైన సమాధానం: A) 1–2–3–4

వివరణ: సరైన కాలక్రమం:

కాంగ్రెస్ స్థాపన — 1885
ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు — 1906
బెంగాల్ విభజన — 1905
సూరత్ విభజన — 1907

ప్రశ్న 44. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశానికి ఎంతమంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు?

A) 52
B) 62
C) 72
D) 82

సరైన సమాధానం: C) 72

వివరణ: 1885లో బొంబాయిలో జరిగిన కాంగ్రెస్ తొలి సమావేశానికి 72 మంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు.

ప్రశ్న 45. 1905లో బెంగాల్ విభజన వ్యతిరేక ఉద్యమంలో ప్రజలు విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

A) భారతీయ పరిశ్రమలను బలహీనపరచడం
B) బ్రిటిష్ ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు మద్దతు ఇవ్వడం
C) బ్రిటిష్ పాలనపై ఆర్థిక ఒత్తిడి తీసుకురావడం
D) భారతీయ ఉత్పత్తుల వినియోగాన్ని తగ్గించడం

సరైన సమాధానం: C) బ్రిటిష్ పాలనపై ఆర్థిక ఒత్తిడి తీసుకురావడం

వివరణ: విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించడం ద్వారా బ్రిటిష్ వ్యాపార ప్రయోజనాలను దెబ్బతీసి, భారతీయ పరిశ్రమలకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలని స్వదేశీ ఉద్యమ నాయకులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

ప్రశ్న 46. ముస్లిం లీగ్ తొలి అధ్యక్షుడిగా సాధారణంగా గుర్తించబడే నాయకుడు ఎవరు?

A) నవాబ్ సలీముల్లా ఖాన్
B) ఆగా ఖాన్ III
C) మహమ్మద్ అలీ జిన్నా
D) లియాఖత్ అలీ ఖాన్

సరైన సమాధానం: B) ఆగా ఖాన్ III

వివరణ: ఆగా ఖాన్ III ముస్లిం లీగ్ తొలి శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా సాధారణంగా గుర్తించబడతారు. నవాబ్ సలీముల్లా ఖాన్ సంస్థ ఏర్పాటులో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.

ప్రశ్న 47. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఏ లక్ష్యంతో ఏర్పడింది?

A) భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనను విస్తరించడం
B) భారతీయులకు రాజకీయ వేదిక కల్పించి వారి సమస్యలను ప్రస్తావించడం
C) భారతదేశంలో కొత్త రాజవంశాన్ని స్థాపించడం
D) విదేశీ వాణిజ్యాన్ని మాత్రమే ప్రోత్సహించడం

సరైన సమాధానం: B) భారతీయులకు రాజకీయ వేదిక కల్పించి వారి సమస్యలను ప్రస్తావించడం

వివరణ: కాంగ్రెస్ భారతీయుల రాజకీయ అభిప్రాయాలు, డిమాండ్లను వ్యక్తపరచడానికి ఒక ఉమ్మడి వేదికగా అభివృద్ధి చెందింది. తరువాత అది భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.

ప్రశ్న 48. కింది వాటిలో హోమ్ రూల్ ఉద్యమంతో సంబంధం లేని అంశం ఏది?

A) స్వపరిపాలన సాధన
B) అనీ బిసెంట్ పాత్ర
C) బాల గంగాధర్ తిలక్ పాత్ర
D) బెంగాల్ విభజనను అమలు చేయడం

సరైన సమాధానం: D) బెంగాల్ విభజనను అమలు చేయడం

వివరణ: హోమ్ రూల్ ఉద్యమం స్వపరిపాలన కోసం సాగింది. బెంగాల్ విభజన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1905లో అమలు చేసిన చర్య.

ప్రశ్న 49. భారత జాతీయోద్యమంలో మితవాదులు, తీవ్రవాదుల మధ్య ప్రధాన తేడా ఏమిటి?

A) ఇద్దరూ ఒకే పద్ధతులను మాత్రమే అనుసరించారు
B) మితవాదులు రాజ్యాంగబద్ధ పద్ధతులను, తీవ్రవాదులు మరింత చురుకైన ప్రజా ఉద్యమాలను ప్రోత్సహించారు
C) తీవ్రవాదులు స్వదేశీ వస్తువులను వ్యతిరేకించారు
D) మితవాదులు భారతీయుల రాజకీయ హక్కులను వ్యతిరేకించారు

సరైన సమాధానం: B) మితవాదులు రాజ్యాంగబద్ధ పద్ధతులను, తీవ్రవాదులు మరింత చురుకైన ప్రజా ఉద్యమాలను ప్రోత్సహించారు

వివరణ: ఇద్దరి లక్ష్యాలు, వ్యూహాలు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంతో వ్యవహరించే పద్ధతుల్లో తేడాలు ఉన్నాయి. ఈ భేదాలు 1907 సూరత్ సమావేశంలో తీవ్రరూపం దాల్చాయి.

ప్రశ్న 50. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్రలో 1916 సంవత్సరం ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

A) భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపించబడింది
B) బెంగాల్ విభజన జరిగింది
C) హోమ్ రూల్ ఉద్యమం, లక్నో ఒప్పందం ముఖ్యమైన పరిణామాలుగా చోటుచేసుకున్నాయి
D) సూరత్ విభజన జరిగింది

సరైన సమాధానం: C) హోమ్ రూల్ ఉద్యమం, లక్నో ఒప్పందం ముఖ్యమైన పరిణామాలుగా చోటుచేసుకున్నాయి

వివరణ: 1916లో హోమ్ రూల్ ఉద్యమం బలపడింది. అదే సంవత్సరంలో కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ మధ్య లక్నో ఒప్పందం కుదిరింది.

కరంట్ అఫైర్స్

కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం: ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ పంచాయత్ యోజన (PM-VG SY)

కేంద్ర ప్రభుత్వం గ్రామ పంచాయతీల అభివృద్ధి, ప్రణాళికా రూపకల్పన, పాలనా సామర్థ్యాలను పెంపొందించేందుకు ₹7,395.55 కోట్లతో ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ పంచాయత్ యోజన (PM-VGSY) పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

పథకం పేరు: ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ పంచాయత్ యోజన (PM-VGSY).
మొత్తం వ్యయం: ₹7,395.55 కోట్లు.
అమలు కాలం: 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు (ఐదేళ్లు).
కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా: ₹4,869.48 కోట్లు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వాటా: ₹2,526.07 కోట్లు.
లబ్ధిదారులు: దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 2.55 లక్షల గ్రామ పంచాయతీలు.
శిక్షణ: గ్రామ పంచాయతీల ప్రజాప్రతినిధులు, పంచాయతీ కార్యదర్శులు, ఇతర సిబ్బందికి శిక్షణ అందిస్తారు.

పథకం ప్రధాన లక్ష్యాలు

గ్రామ పంచాయతీల పాలనా సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం.
గ్రామాల అభివృద్ధి ప్రణాళికలను మెరుగుపరచడం.
డిజిటల్ సాంకేతికత ద్వారా ప్రభుత్వ పథకాల సమాచారాన్ని సమీకరించడం.
గ్రామాల్లో అందుబాటులో ఉన్న వనరులను సమర్థవంతంగా వినియోగించడం.
వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచడం.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు ప్రభుత్వ పథకాలపై అవగాహన కల్పించడం.

ప్రత్యేకత

ఈ పథకం ద్వారా గ్రామ పంచాయతీలకు డిజిటల్ వేదికను అందించి, ప్రభుత్వ పథకాలు, లబ్ధిదారులు, గ్రామీణ ఆస్తులు, అందుబాటులో ఉన్న వనరులకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఒకే చోట సమీకరించనున్నారు.

ప్రపంచ బ్యాంకు – కమోడిటీ ధరల పెరుగుదల:

ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనాల ప్రకారం, మధ్యప్రాచ్య యుద్ధం, ఇంధన సరఫరాలో అంతరాయాలు, రవాణా సమస్యల కారణంగా 2026లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా కమోడిటీ ధరలు 23% పెరగవచ్చు. ఇంధన ధరలు 32%, లోహాల ధరలు 25% పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేసింది.

జనజాతీయ గౌరవ్ దివస్ 2026:

గిరిజన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు భగవాన్ బిర్సా ముండా జయంతి సందర్భంగా నవంబర్ 15న జనజాతీయ గౌరవ్ దివస్ నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా నవంబర్ 1 నుంచి 15 వరకు దేశవ్యాప్తంగా జనజాతీయ గౌరవ్ పక్షోత్సవాలు నిర్వహించనున్నారు. గిరిజనుల సంక్షేమ పథకాలపై అవగాహన కల్పించడం, వారి అభివృద్ధికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలను అమలు చేయడం ప్రధాన లక్ష్యాలు.

GST రిజిస్ట్రేషన్ నిబంధనలు:

కేంద్ర పరోక్ష పన్నులు, కస్టమ్స్ బోర్డు (CBIC) GST రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియకు సంబంధించి కొత్త మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. ఆధార్ ధృవీకరణ విజయవంతమైన దరఖాస్తులను సాధారణంగా 7 పని దినాల్లో ప్రాసెస్ చేయాలి. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో 30 రోజుల వరకు సమయం పట్టవచ్చు. అర్హత కలిగిన చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారులకు సరళీకృత విధానం కింద 3 పని దినాల్లో రిజిస్ట్రేషన్ కల్పించే నిబంధన కూడా ఉంది.

భారత నౌకాదళం – INS సృష్టి:

భారత నౌకాదళం కోసం రూపొందించిన తదుపరి తరం ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ నౌక **సృష్టి (Srishti)**ను 2026 అక్టోబర్ 27న గోవా షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్‌లో ప్రారంభించారు. ఈ నౌక సముద్ర నిఘా, శోధన–రక్షణ, సముద్ర ఆస్తుల రక్షణ, విపత్తుల సమయంలో సహాయం, సముద్రపు దొంగతనాల నిరోధం వంటి కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడుతుంది. ఇది స్వదేశీ నౌకా నిర్మాణానికి మరో ముందడుగు.

జియో ప్లాట్‌ఫామ్స్ – అత్యధిక వాటాదారులు కలిగిన లిస్టెడ్ కంపెనీ:

స్టాక్ మార్కెట్‌లో లిస్టింగ్ అనంతరం జియో ప్లాట్‌ఫామ్స్‌కు సుమారు 79.6 లక్షల మంది వాటాదారులు ఉన్నట్లు నివేదిక తెలిపింది. దీంతో భారతదేశంలో అత్యధిక వాటాదారులు కలిగిన లిస్టెడ్ కంపెనీగా నిలిచింది. IPOకు ముందు కంపెనీకి 104 మంది వాటాదారులు మాత్రమే ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ – స్టడీ మెటీరీయల్ అప్డేట్

ఉద్యోగ వాహిని – know job notifications