GK మరియు డైలీ కరంట్ అఫైర్స్,31 అక్టోబర్ 2026

జనరల్ నాలెడ్జ్

భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం (1915–1922)

ముఖ్యమైన సంఘటనలు

1. మహాత్మా గాంధీ భారతదేశానికి రాక (1915)

• మహాత్మా గాంధీ 1915లో దక్షిణాఫ్రికా నుంచి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు.
• 1915, 1916 సంవత్సరాల్లో భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పర్యటించి ప్రజల సమస్యలను అర్థం చేసుకున్నారు.
• ప్రజలకు చేరువ కావడం, వారి సమస్యలను తెలుసుకోవడం ఆయన ప్రధాన లక్ష్యాలు.
• 1915 మే నెలలో అహ్మదాబాద్‌లోని సబర్మతి ఆశ్రమం స్థాపనతో గాంధీజీ నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుట్టారు.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• గాంధీజీ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన సంవత్సరం: 1915
• సబర్మతి ఆశ్రమం ఉన్న ప్రాంతం: అహ్మదాబాద్, గుజరాత్
• గాంధీజీ భారతదేశంలో ప్రారంభించిన తొలి సత్యాగ్రహ ఉద్యమాలు స్థానిక ప్రజా సమస్యల ఆధారంగా సాగాయి.

2. చంపారన్ సత్యాగ్రహం (1917)

• సంవత్సరం: 1917
• ప్రాంతం: చంపారన్, బీహార్
• ప్రధాన సమస్య: నీలిమందు సాగు చేసే రైతులపై యూరోపియన్ తోటల యజమానుల దోపిడీ.
• రైతులు తమ భూముల్లో కొంత భాగంలో నీలిమందు సాగు చేయాలని బలవంతం చేయబడేవారు. ఈ విధానాన్ని తీన్‌కఠియా పద్ధతి (Tinkathia System) అంటారు.
• రైతు రాజ్‌కుమార్ శుక్లా గాంధీజీని చంపారన్‌కు ఆహ్వానించారు.
• రాజేంద్ర ప్రసాద్, నరహరి పారిఖ్, జె.బి. కృపలానీ, మహదేవ్ దేశాయ్ తదితరులు ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.
• గాంధీజీ తీన్‌కఠియా పద్ధతిని రద్దు చేయాలని, రైతులకు పరిహారం చెల్లించాలని డిమాండ్ చేశారు.
• ఇది భారతదేశంలో గాంధీజీకి తొలి విజయవంతమైన సత్యాగ్రహ ఉద్యమంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• చంపారన్ సత్యాగ్రహం – 1917
• రాష్ట్రం – బీహార్
• ప్రధాన సమస్య – నీలిమందు రైతుల సమస్య
• ప్రధాన నాయకుడు – మహాత్మా గాంధీ
• తీన్‌కఠియా పద్ధతికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమం.

3. అహ్మదాబాద్ మిల్లు కార్మికుల సమ్మె (1918)

• సంవత్సరం: 1918
• ప్రాంతం: అహ్మదాబాద్, గుజరాత్
• మిల్లు యజమానులు, కార్మికుల మధ్య వేతనాల విషయంలో వివాదం ఏర్పడింది.
• కార్మికులు 50% వేతన పెంపును కోరగా, యజమానులు 20% పెంపునకు మాత్రమే అంగీకరించారు.
• గాంధీజీ కార్మికులకు మద్దతుగా నిలిచారు.
• అనసూయా సారాభాయ్, ఆమె సోదరుడు అంబాలాల్ సారాభాయ్ ఈ వివాదంలో ముఖ్య పాత్ర పోషించారు.
• గాంధీజీ నిరసనలో భాగంగా నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు.
• చివరకు కార్మికులకు 35% వేతన పెంపు లభించింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• అహ్మదాబాద్ మిల్లు సమ్మె – 1918
• ప్రధాన సమస్య – వేతనాల పెంపు
• కార్మికుల డిమాండ్ – 50%
• చివరకు లభించిన వేతన పెంపు – 35%
• గాంధీజీ ఉపయోగించిన నిరసన పద్ధతి – నిరాహార దీక్ష.

4. ఖేడా సత్యాగ్రహం (1918)

• సంవత్సరం: 1918
• ప్రాంతం: ఖేడా, గుజరాత్
• కరువు, పంటల నష్టం కారణంగా రైతులు తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నారు.
• చంపారన్ ప్రాంతంలోని పరిస్థితులు, ఇతర ప్రాంతాల్లో కరువు సమస్యల నేపథ్యంలో రైతుల కష్టాలు మరింత పెరిగాయి.
• ఖేడా ప్రాంతంలో పంటలు దెబ్బతిన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వం భూమిశిస్తు వసూలు చేయాలని పట్టుబట్టింది.
• రైతులు పన్నులు చెల్లించలేమని ప్రకటించారు.
• ఈ ఉద్యమానికి సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్ నాయకత్వం వహించారు.
• నరహరి పారిఖ్, మోహన్‌లాల్ పాండ్యా, రవిశంకర్ వ్యాస్ తదితరులు పాల్గొన్నారు.
• గాంధీజీ ఈ ఉద్యమానికి మార్గదర్శకత్వం వహించారు.
• చివరకు ప్రభుత్వం పన్నుల వసూళ్ల విషయంలో ఉపశమనం కల్పించింది.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• ఖేడా సత్యాగ్రహం – 1918
• రాష్ట్రం – గుజరాత్
• ప్రధాన సమస్య – పంట నష్టం జరిగినప్పటికీ భూమిశిస్తు వసూలు చేయడం
• ముఖ్య నాయకుడు – సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్
• గాంధీజీ పాత్ర – ఉద్యమానికి మార్గదర్శకత్వం.

5. రౌలట్ చట్టం (1919)

• మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత భారతదేశంలో ఆర్థిక సమస్యలు, ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం, ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరిగాయి.
• భారతీయ పరిశ్రమలపై యుద్ధానంతర పరిస్థితుల ప్రభావం పడింది.
• బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రజలపై నియంత్రణను కొనసాగించేందుకు కఠిన చర్యలు చేపట్టింది.
• 1918లో సర్ సిడ్నీ రౌలట్ అధ్యక్షతన దేశద్రోహ కార్యకలాపాల విచారణ కోసం ఒక కమిటీ ఏర్పాటైంది.
• ఈ కమిటీ సిఫార్సుల ఆధారంగా 1919లో రౌలట్ చట్టం ఆమోదించబడింది.
• ఈ చట్టం ప్రకారం అనుమానితులను విచారణ లేకుండా నిర్బంధించే అధికారం ప్రభుత్వానికి లభించింది.
• గాంధీజీ ఈ చట్టాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు.
• 1919 ఏప్రిల్ 6న రౌలట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా దేశవ్యాప్త సత్యాగ్రహానికి పిలుపునిచ్చారు.
• 1919 ఏప్రిల్ 8న గాంధీజీని అరెస్టు చేశారు. దీంతో ఢిల్లీ, అహ్మదాబాద్, పంజాబ్ వంటి ప్రాంతాల్లో ఆందోళనలు తీవ్రమయ్యాయి.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• రౌలట్ చట్టం – 1919
• రౌలట్ కమిటీ అధ్యక్షుడు – సర్ సిడ్నీ రౌలట్
• చట్టం ప్రధాన లక్షణం – విచారణ లేకుండా నిర్బంధించే అధికారం
• సత్యాగ్రహ ప్రారంభ తేదీ – 6 ఏప్రిల్ 1919
• గాంధీజీ అరెస్టు – 8 ఏప్రిల్ 1919.

6. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ (1919)

• తేదీ: 13 ఏప్రిల్ 1919
• ప్రాంతం: జలియన్‌వాలాబాగ్, అమృత్‌సర్, పంజాబ్
• రౌలట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా పంజాబ్‌లో ప్రజా ఆందోళనలు తీవ్రమయ్యాయి.
• పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్ కఠిన విధానాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
• ఏప్రిల్ 9న డాక్టర్ సత్యపాల్, డాక్టర్ సైఫుద్దీన్ కిచ్లూ అరెస్టు చేయబడ్డారు.
• ఈ అరెస్టులకు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ అణచివేతకు నిరసనగా ప్రజలు జలియన్‌వాలాబాగ్‌లో సమావేశమయ్యారు.
• జనరల్ రెజినాల్డ్ డయ్యర్ సైనికులతో అక్కడికి వచ్చి నిరాయుధ ప్రజలపై కాల్పులు జరిపించాడు.
• అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 379 మంది మరణించారు. వాస్తవ మరణాల సంఖ్య మరింత ఎక్కువగా ఉండవచ్చని భావిస్తారు.
• ఈ ఘటన భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్రలో కీలక మలుపుగా నిలిచింది.
• రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తనకు ప్రదానం చేసిన నైట్‌హుడ్ బిరుదును నిరసనగా త్యజించారు.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ – 13 ఏప్రిల్ 1919
• స్థలం – అమృత్‌సర్, పంజాబ్
• కాల్పులకు ఆదేశించిన అధికారి – జనరల్ డయ్యర్
• పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ – మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్
• నైట్‌హుడ్‌ను త్యజించిన వ్యక్తి – రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్.

గుర్తుంచుకోండి: జనరల్ డయ్యర్ కాల్పులకు ఆదేశించాడు. మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్ అప్పటి పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్.

7. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం (1920–1922)

• గాంధీజీ నాయకత్వంలో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం 1920లో ప్రారంభమైంది.
• బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ సంస్థలు, విద్యాసంస్థలు, న్యాయస్థానాలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించడం ఈ ఉద్యమంలోని ప్రధాన కార్యక్రమాలు.
• విదేశీ వస్త్రాల బహిష్కరణ, ఖాదీ వినియోగం, చరఖా ద్వారా నూలు వడకడం ప్రోత్సహించబడ్డాయి.
• 1921లో ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ భారత పర్యటన సందర్భంగా అనేక ప్రాంతాల్లో నిరసనలు జరిగాయి.
• ఈ ఉద్యమం ప్రజలను పెద్ద సంఖ్యలో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భాగస్వాములను చేసింది.
• అయితే, 1922 ఫిబ్రవరి 5న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని గోరఖ్‌పూర్ జిల్లాలో చౌరీచౌరా ఘటన చోటుచేసుకుంది.
• ఆగ్రహించిన గుంపు పోలీస్ స్టేషన్‌కు నిప్పు పెట్టడంతో 22 మంది పోలీసులు మరణించారు.
• అహింసా సూత్రానికి విరుద్ధంగా హింస చోటుచేసుకోవడంతో గాంధీజీ 1922 ఫిబ్రవరి 11న సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని నిలిపివేశారు.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభం – 1920
• నాయకుడు – మహాత్మా గాంధీ
• ఉద్యమ విరమణ – 11 ఫిబ్రవరి 1922
• ఉద్యమ విరమణకు కారణమైన ఘటన – చౌరీచౌరా ఘటన
• చౌరీచౌరా ఘటన తేదీ – 5 ఫిబ్రవరి 1922
• చౌరీచౌరా ప్రాంతం – గోరఖ్‌పూర్ జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్.

---

భాగం – 2: పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు – సమాధానాలు

A. గాంధీజీ తొలి ఉద్యమాలు

ప్రశ్న 1. మహాత్మా గాంధీ దక్షిణాఫ్రికా నుంచి భారతదేశానికి ఎప్పుడు తిరిగి వచ్చారు?

A) 1913
B) 1915
C) 1917
D) 1919

సమాధానం: B) 1915

వివరణ: గాంధీజీ 1915లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, దేశంలోని పరిస్థితులను అధ్యయనం చేశారు.

---

ప్రశ్న 2. గాంధీజీ సబర్మతి ఆశ్రమాన్ని ఏ నగరంలో స్థాపించారు?

A) ముంబై
B) పుణే
C) అహ్మదాబాద్
D) కలకత్తా

సమాధానం: C) అహ్మదాబాద్

వివరణ: సబర్మతి ఆశ్రమం గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్‌లో ఉంది.

---

ప్రశ్న 3. భారతదేశంలో గాంధీజీకి తొలి విజయవంతమైన సత్యాగ్రహ ఉద్యమం ఏది?

A) ఖేడా సత్యాగ్రహం
B) చంపారన్ సత్యాగ్రహం
C) బార్డోలీ సత్యాగ్రహం
D) ఉప్పు సత్యాగ్రహం

సమాధానం: B) చంపారన్ సత్యాగ్రహం

వివరణ: 1917లో బీహార్‌లోని చంపారన్‌లో నీలిమందు రైతుల సమస్యలపై గాంధీజీ సత్యాగ్రహం చేపట్టారు.

---

ప్రశ్న 4. చంపారన్ సత్యాగ్రహం ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1915
B) 1916
C) 1917
D) 1918

సమాధానం: C) 1917

వివరణ: చంపారన్ సత్యాగ్రహం గాంధీజీ భారతదేశంలో చేపట్టిన తొలి ప్రధాన సత్యాగ్రహంగా గుర్తింపు పొందింది.

---

ప్రశ్న 5. చంపారన్ సత్యాగ్రహం ప్రధానంగా ఏ సమస్యకు వ్యతిరేకంగా జరిగింది?

A) ఉప్పు పన్ను
B) నీలిమందు రైతులపై దోపిడీ
C) అటవీ చట్టాలు
D) కార్మికుల వేతనాలు

సమాధానం: B) నీలిమందు రైతులపై దోపిడీ

వివరణ: యూరోపియన్ తోటల యజమానులు రైతులను నీలిమందు సాగు చేయాలని బలవంతం చేయడాన్ని గాంధీజీ వ్యతిరేకించారు.

---

ప్రశ్న 6. చంపారన్‌లో రైతులను నీలిమందు సాగుకు బలవంతం చేసిన విధానాన్ని ఏమంటారు?

A) ర్యోత్వారీ పద్ధతి
B) మహల్వారీ పద్ధతి
C) తీన్‌కఠియా పద్ధతి
D) జమీందారీ పద్ధతి

సమాధానం: C) తీన్‌కఠియా పద్ధతి

వివరణ: ఈ విధానంలో రైతులు తమ భూమిలో కొంత భాగంలో నీలిమందు సాగు చేయాల్సి వచ్చేది.

---

ప్రశ్న 7. గాంధీజీని చంపారన్‌కు ఆహ్వానించిన రైతు ఎవరు?

A) రాజేంద్ర ప్రసాద్
B) రాజ్‌కుమార్ శుక్లా
C) సర్దార్ పటేల్
D) జె.బి. కృపలానీ

సమాధానం: B) రాజ్‌కుమార్ శుక్లా

వివరణ: రాజ్‌కుమార్ శుక్లా చంపారన్ రైతుల సమస్యలను గాంధీజీ దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.

---

B. అహ్మదాబాద్ మిల్లు సమ్మె, ఖేడా సత్యాగ్రహం

ప్రశ్న 8. అహ్మదాబాద్ మిల్లు కార్మికుల సమ్మె ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1916
B) 1917
C) 1918
D) 1919

సమాధానం: C) 1918

వివరణ: వేతనాల పెంపు వివాదం కారణంగా అహ్మదాబాద్‌లో మిల్లు కార్మికులు సమ్మె చేపట్టారు.

---

ప్రశ్న 9. అహ్మదాబాద్ మిల్లు కార్మికులకు చివరకు ఎంత శాతం వేతన పెంపు లభించింది?

A) 20%
B) 25%
C) 35%
D) 50%

సమాధానం: C) 35%

వివరణ: కార్మికులు 50% పెంపు కోరగా, చివరకు 35% పెంపు లభించింది.

---

ప్రశ్న 10. అహ్మదాబాద్ మిల్లు కార్మికుల సమ్మెలో గాంధీజీ ఉపయోగించిన నిరసన పద్ధతి ఏది?

A) సాయుధ పోరాటం
B) నిరాహార దీక్ష
C) విదేశీ ప్రయాణం
D) పన్నుల పెంపు

సమాధానం: B) నిరాహార దీక్ష

వివరణ: కార్మికుల సమస్య పరిష్కారం కోసం గాంధీజీ నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు.

---

ప్రశ్న 11. ఖేడా సత్యాగ్రహం ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

A) 1915
B) 1917
C) 1918
D) 1920

సమాధానం: C) 1918

వివరణ: పంటలు దెబ్బతిన్నప్పటికీ భూమిశిస్తు వసూలు చేయాలనే ప్రభుత్వ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా ఈ ఉద్యమం జరిగింది.

---

ప్రశ్న 12. ఖేడా సత్యాగ్రహంలో ముఖ్య నాయకుడిగా ఎదిగిన వ్యక్తి ఎవరు?

A) బాలగంగాధర తిలక్
B) సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్
C) సుభాష్ చంద్రబోస్
D) లాలా లజపతిరాయ్

సమాధానం: B) సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్

వివరణ: ఖేడా రైతుల పన్నుల నిరాకరణ ఉద్యమంలో పటేల్ కీలక పాత్ర పోషించారు.

---

C. రౌలట్ చట్టం, జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ

ప్రశ్న 13. రౌలట్ చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

A) 1917
B) 1918
C) 1919
D) 1920

సమాధానం: C) 1919

వివరణ: ఈ చట్టం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి అనుమానితులను విచారణ లేకుండా నిర్బంధించే అధికారాన్ని కల్పించింది.

---

ప్రశ్న 14. రౌలట్ కమిటీకి అధ్యక్షత వహించిన వ్యక్తి ఎవరు?

A) లార్డ్ కర్జన్
B) సర్ సిడ్నీ రౌలట్
C) జనరల్ డయ్యర్
D) లార్డ్ ఇర్విన్

సమాధానం: B) సర్ సిడ్నీ రౌలట్

వివరణ: రౌలట్ కమిటీ సిఫార్సుల ఆధారంగా రౌలట్ చట్టాన్ని రూపొందించారు.

---

ప్రశ్న 15. రౌలట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా గాంధీజీ దేశవ్యాప్త సత్యాగ్రహానికి పిలుపునిచ్చిన తేదీ ఏది?

A) 13 ఏప్రిల్ 1919
B) 6 ఏప్రిల్ 1919
C) 15 ఆగస్టు 1919
D) 26 జనవరి 1920

సమాధానం: B) 6 ఏప్రిల్ 1919

వివరణ: రౌలట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా 1919 ఏప్రిల్ 6న దేశవ్యాప్తంగా సత్యాగ్రహం నిర్వహించారు.

---

ప్రశ్న 16. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ ఎప్పుడు జరిగింది?

A) 6 ఏప్రిల్ 1919
B) 8 ఏప్రిల్ 1919
C) 13 ఏప్రిల్ 1919
D) 15 ఆగస్టు 1919

సమాధానం: C) 13 ఏప్రిల్ 1919

వివరణ: పంజాబ్‌లోని అమృత్‌సర్‌లో 1919 ఏప్రిల్ 13న ఈ దుర్ఘటన జరిగింది.

---

ప్రశ్న 17. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండకు ఆదేశించిన బ్రిటిష్ సైనిక అధికారి ఎవరు?

A) మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్
B) జనరల్ రెజినాల్డ్ డయ్యర్
C) లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్
D) లార్డ్ కర్జన్

సమాధానం: B) జనరల్ రెజినాల్డ్ డయ్యర్

వివరణ: నిరాయుధ ప్రజలపై కాల్పులకు జనరల్ డయ్యర్ ఆదేశించాడు.

---

ప్రశ్న 18. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ జరిగినప్పుడు పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ ఎవరు?

A) మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్
B) జనరల్ డయ్యర్
C) లార్డ్ ఇర్విన్
D) లార్డ్ చెమ్స్‌ఫర్డ్

సమాధానం: A) మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్

వివరణ: మైఖేల్ ఓ’డ్వయర్ అప్పటి పంజాబ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్. జనరల్ డయ్యర్ కాల్పులకు ఆదేశించిన సైనిక అధికారి.

---

ప్రశ్న 19. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండకు నిరసనగా నైట్‌హుడ్ బిరుదును త్యజించిన వ్యక్తి ఎవరు?

A) బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ
B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
C) సరోజినీ నాయుడు
D) మహాత్మా గాంధీ

సమాధానం: B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్

వివరణ: 1919లో జరిగిన మారణకాండకు నిరసనగా రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ తన నైట్‌హుడ్ బిరుదును త్యజించారు.

---

D. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం, చౌరీచౌరా ఘటన

ప్రశ్న 20. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

A) 1917
B) 1918
C) 1920
D) 1922

సమాధానం: C) 1920

వివరణ: గాంధీజీ నాయకత్వంలో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం 1920లో ప్రారంభమైంది.

---

ప్రశ్న 21. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో ప్రధానంగా అనుసరించిన పద్ధతి ఏది?

A) సాయుధ తిరుగుబాటు
B) బ్రిటిష్ సంస్థలు, వస్తువుల బహిష్కరణ
C) విదేశీ దేశాలకు వలస వెళ్లడం
D) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇవ్వడం

సమాధానం: B) బ్రిటిష్ సంస్థలు, వస్తువుల బహిష్కరణ

వివరణ: విదేశీ వస్త్రాలు, ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థలు, న్యాయస్థానాలు తదితరాలను బహిష్కరించడం ఈ ఉద్యమంలో భాగం.

---

ప్రశ్న 22. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని గాంధీజీ ఎందుకు నిలిపివేశారు?

A) సైమన్ కమిషన్ రాక
B) చౌరీచౌరా హింసాత్మక ఘటన
C) బెంగాల్ విభజన
D) క్రిప్స్ మిషన్

సమాధానం: B) చౌరీచౌరా హింసాత్మక ఘటన

వివరణ: ఉద్యమంలో హింస చోటుచేసుకోవడంతో గాంధీజీ అహింసా సూత్రానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ ఉద్యమాన్ని నిలిపివేశారు.

---

ప్రశ్న 23. చౌరీచౌరా ఘటన ఎప్పుడు జరిగింది?

A) 13 ఏప్రిల్ 1919
B) 1 ఆగస్టు 1920
C) 5 ఫిబ్రవరి 1922
D) 11 ఫిబ్రవరి 1922

సమాధానం: C) 5 ఫిబ్రవరి 1922

వివరణ: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని గోరఖ్‌పూర్ జిల్లాలో ఈ హింసాత్మక ఘటన జరిగింది.

---

ప్రశ్న 24. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని గాంధీజీ ఎప్పుడు నిలిపివేశారు?

A) 5 ఫిబ్రవరి 1922
B) 11 ఫిబ్రవరి 1922
C) 12 మార్చి 1930
D) 8 ఆగస్టు 1942

సమాధానం: B) 11 ఫిబ్రవరి 1922

వివరణ: చౌరీచౌరా ఘటన తరువాత 1922 ఫిబ్రవరి 11న ఉద్యమాన్ని నిలిపివేస్తున్నట్లు గాంధీజీ ప్రకటించారు.

---

భాగం – 3: పరీక్షలకు ఉపయోగపడే అదనపు ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 25. గాంధీజీ భారతదేశంలో ప్రారంభించిన తొలి ప్రధాన సత్యాగ్రహ ఉద్యమాల సరైన కాలక్రమం ఏది?

A) ఖేడా → చంపారన్ → అహ్మదాబాద్
B) చంపారన్ → అహ్మదాబాద్ → ఖేడా
C) అహ్మదాబాద్ → ఖేడా → చంపారన్
D) ఖేడా → అహ్మదాబాద్ → చంపారన్

సమాధానం: B) చంపారన్ → అహ్మదాబాద్ → ఖేడా

వివరణ:

• చంపారన్ సత్యాగ్రహం – 1917
• అహ్మదాబాద్ మిల్లు సమ్మె – 1918
• ఖేడా సత్యాగ్రహం – 1918

ప్రశ్న 26. కింది జతల్లో తప్పుగా జతచేయబడినది ఏది?

A) చంపారన్ – నీలిమందు రైతుల సమస్య
B) అహ్మదాబాద్ – కార్మికుల వేతన సమస్య
C) ఖేడా – భూమిశిస్తు సమస్య
D) రౌలట్ చట్టం – ఉప్పు పన్ను సమస్య

సమాధానం: D) రౌలట్ చట్టం – ఉప్పు పన్ను సమస్య

వివరణ: రౌలట్ చట్టం విచారణ లేకుండా నిర్బంధించే అధికారానికి సంబంధించినది. ఉప్పు పన్నుకు వ్యతిరేకంగా గాంధీజీ 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేపట్టారు.

ప్రశ్న 27. కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి.

1. రౌలట్ చట్టం
2. చంపారన్ సత్యాగ్రహం
3. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ
4. ఖేడా సత్యాగ్రహం

A) 2 → 4 → 1 → 3
B) 1 → 2 → 3 → 4
C) 4 → 2 → 1 → 3
D) 2 → 1 → 4 → 3

సమాధానం: A) 2 → 4 → 1 → 3

వివరణ:

• చంపారన్ – 1917
• ఖేడా – 1918
• రౌలట్ చట్టం – 1919
• జలియన్‌వాలాబాగ్ – 13 ఏప్రిల్ 1919

ప్రశ్న 28. జలియన్‌వాలాబాగ్ మారణకాండ సమయంలో బ్రిటిష్ భారతదేశ వైస్రాయ్ ఎవరు?

A) లార్డ్ కర్జన్
B) లార్డ్ చెమ్స్‌ఫర్డ్
C) లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్
D) లార్డ్ ఇర్విన్

సమాధానం: B) లార్డ్ చెమ్స్‌ఫర్డ్

వివరణ: 1916–1921 మధ్య లార్డ్ చెమ్స్‌ఫర్డ్ భారత వైస్రాయ్‌గా పనిచేశారు.

ప్రశ్న 29. చౌరీచౌరా ఘటనలో ప్రధానంగా ఏది జరిగింది?

A) రైల్వే స్టేషన్‌పై దాడి
B) పోలీస్ స్టేషన్‌కు నిప్పు పెట్టడం
C) బ్రిటిష్ పార్లమెంటుపై దాడి
D) ఉప్పు గోదాముల ఆక్రమణ

సమాధానం: B) పోలీస్ స్టేషన్‌కు నిప్పు పెట్టడం

వివరణ: ఆగ్రహించిన గుంపు పోలీస్ స్టేషన్‌కు నిప్పు పెట్టడంతో 22 మంది పోలీసులు మరణించారు.

ప్రశ్న 30. గాంధీజీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో ప్రధానంగా ఏ సూత్రానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు?

A) హింస
B) అహింస
C) సైనిక తిరుగుబాటు
D) రహస్య కుట్రలు

సమాధానం: B) అహింస

వివరణ: అహింస, సత్యాగ్రహం గాంధీజీ ఉద్యమ పద్ధతుల్లో ప్రధానమైనవి.

---

కరంట్ అఫైర్స్

సుప్రీంకోర్టు ఫారం-7 దుర్వినియోగంపై ఈసీ నుంచి నివేదిక కోరింది

ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపునకు సంబంధించిన ఫారం-7 దరఖాస్తుల దుర్వినియోగంపై వచ్చిన ఆరోపణల నేపథ్యంలో, భారత సుప్రీంకోర్టు ఎన్నికల సంఘం (ECI) నుంచి నివేదిక కోరింది. నిబంధనలకు విరుద్ధంగా సమర్పించిన కొన్ని ఫారం-7 దరఖాస్తులను గుర్తించి తిరస్కరించినట్లు, సంబంధిత అధికారులు సరిదిద్దే చర్యలు తీసుకున్నట్లు ఎన్నికల సంఘం కోర్టుకు తెలిపింది. విచారణ లేకుండా ఏ ఓటరు పేరును తొలగించలేదని కూడా స్పష్టం చేసింది. ఈ వ్యవహారంపై మరిన్ని వివరాలను పరిశీలించి, అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని కోర్టు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరింది.

ఫారం-6 అంటే ఏమిటి?

ఫారం-6 (Form 6) అనేది ఓటర్ల జాబితాలో కొత్తగా పేరు నమోదు చేసుకోవడానికి ఉపయోగించే దరఖాస్తు.

• ఉద్దేశం: అర్హులైన వ్యక్తులు ఓటరుగా నమోదు కావడం.
• ఎవరు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు? సాధారణంగా 18 సంవత్సరాలు నిండిన, సంబంధిత నియోజకవర్గంలో సాధారణ నివాసిగా ఉండే అర్హత కలిగిన భారతీయ పౌరులు.
• ఎప్పుడు ఉపయోగిస్తారు? కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు కావడానికి లేదా అర్హత పొందినప్పుడు ఓటర్ల జాబితాలో పేరు చేర్చుకోవడానికి.
• ఎక్కడ దరఖాస్తు చేయాలి? భారత ఎన్నికల సంఘం అధికారిక ఓటర్ల సేవల పోర్టల్ ద్వారా లేదా సంబంధిత ఎన్నికల అధికారుల వద్ద.

ఫారం-7 అంటే ఏమిటి?

ఫారం-7 (Form 7) అనేది ఓటర్ల జాబితాలోని పేరు తొలగింపునకు లేదా ఇప్పటికే ఉన్న నమోదుపై అభ్యంతరం తెలియజేయడానికి ఉపయోగించే దరఖాస్తు.

• ఉద్దేశం: నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఓటరు పేరు తొలగించడానికి అభ్యర్థన చేయడం లేదా నమోదుపై అభ్యంతరం తెలియజేయడం.
• ఎప్పుడు ఉపయోగిస్తారు? ఓటరు మరణించినప్పుడు, సంబంధిత చట్టపరమైన నిబంధనల ప్రకారం అర్హత కోల్పోయినప్పుడు లేదా ఒకే వ్యక్తి పేరు అనవసరంగా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు నమోదైనప్పుడు వంటి సందర్భాల్లో.
• ఎవరు దరఖాస్తు చేయవచ్చు? ఎన్నికల నిబంధనల ప్రకారం అర్హత కలిగిన వ్యక్తులు.
• ముఖ్యమైన విషయం: ఫారం-7 సమర్పించినంత మాత్రాన ఓటరు పేరు ఆటోమేటిక్‌గా తొలగించబడదు. సంబంధిత ఎన్నికల అధికారి వర్తించే నిబంధనల ప్రకారం దరఖాస్తును పరిశీలించి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.

ఫారం-6, ఫారం-7 మధ్య తేడా

అంశం	ఫారం-6	ఫారం-7
ప్రధాన ఉద్దేశం	ఓటరు పేరు నమోదు	ఓటరు పేరు తొలగింపునకు అభ్యర్థన లేదా అభ్యంతరం
ఉపయోగం	కొత్త ఓటరుగా నమోదు	నమోదును తొలగించాల్సిన అవసరం ఉందని అభ్యర్థించడం
ముఖ్యమైన ప్రక్రియ	అర్హత పరిశీలన	అభ్యంతరం, ఆధారాలు, సంబంధిత నిబంధనల పరిశీలన
ఫలితం	అర్హత నిర్ధారణ తరువాత పేరు చేర్చవచ్చు	పరిశీలన తరువాత నిబంధనల ప్రకారం నిర్ణయం తీసుకుంటారు

అధికారిక సమాచారం కోసం: భారత ఎన్నికల సంఘం ఓటర్ల సేవల పోర్టల్‌ను సందర్శించండి: Voters’ Services Portal

---

అసంఘటిత, గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం సామాజిక భద్రతా బోర్డులు ఏర్పాటు

కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, గిగ్ కార్మికులు, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల సంక్షేమం కోసం రెండు జాతీయ స్థాయి సామాజిక భద్రతా బోర్డులను ఏర్పాటు చేసింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ.
• బోర్డుల సంఖ్య: 2.
• మొదటి బోర్డు: అసంఘటిత రంగ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు.
• రెండవ బోర్డు: గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు.
• కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రి: మన్‌సుఖ్ మాండవీయ.
• ప్రధాన లక్ష్యం: కార్మికులకు సామాజిక భద్రత, సంక్షేమ పథకాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, బీమా, ఇతర ప్రయోజనాలు అందించే విధానాలపై సిఫార్సులు చేయడం.
• బోర్డుల విధులు: కార్మికుల సంక్షేమ పథకాల అమలును సమీక్షించడం, నిధుల వినియోగాన్ని పరిశీలించడం, వివిధ రంగాల కార్మికుల సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు సూచనలు చేయడం.
• ప్రాతినిధ్యం: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, కార్మిక సంఘాలు, యజమానులు, సంబంధిత సంస్థల ప్రతినిధులకు బోర్డుల్లో స్థానం కల్పిస్తారు.

గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులు అంటే ఎవరు?

• గిగ్ కార్మికులు: శాశ్వత ఉద్యోగానికి బదులుగా తాత్కాలికంగా లేదా పని ఆధారంగా సేవలు అందించి ఆదాయం పొందేవారు.
• ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులు: డిజిటల్ యాప్‌లు లేదా ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫామ్‌ల ద్వారా పని పొందేవారు. ఉదాహరణకు, ఆహార పంపిణీ సిబ్బంది, యాప్ ఆధారిత రవాణా సేవల డ్రైవర్లు.

పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన ప్రశ్న

ప్రశ్న: అసంఘటిత, గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల సంక్షేమం కోసం బోర్డులను ఏర్పాటు చేసిన కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ ఏది?

సమాధానం: కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ.

గుర్తుంచుకోండి: ఈ బోర్డుల ప్రధాన ఉద్దేశం కార్మికులకు సామాజిక భద్రత, సంక్షేమ ప్రయోజనాలను మెరుగుపరచడం.

---

🚀 ఇస్రో విజయవంతంగా ప్రయోగించిన NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహం

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఇస్రో (ISRO), GSLV-F18 రాకెట్ ద్వారా NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా ప్రయోగించి నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. ఈ ప్రయోగం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి జరిగింది.

NVS-03 ఉపగ్రహ ప్రయోగ తేదీ: 30 అక్టోబర్ 2026 (శుక్రవారం).

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, GSLV-F18 రాకెట్ ద్వారా NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని 30 అక్టోబర్ 2026న రాత్రి 11:51 గంటలకు భారత కాలమానం (IST) ప్రకారం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి ప్రయోగించారు. ఉపగ్రహం నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి విజయవంతంగా చేరినట్లు ఇస్రో ధృవీకరించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

• ఉపగ్రహం పేరు: NVS-03
• ప్రయోగ వాహక నౌక: GSLV-F18
• ప్రయోగ కేంద్రం: సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం, శ్రీహరికోట
• సంస్థ: భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO)
• ఉపగ్రహ బరువు: సుమారు 2,250 కిలోలు
• అంచనా సేవా కాలం: 12 సంవత్సరాలు
• ప్రధాన లక్ష్యం: భారతదేశ నావిగేషన్ వ్యవస్థ NavIC సేవలను బలోపేతం చేయడం.
• ప్రత్యేకత: స్వదేశీ అణు గడియారంతో పాటు విదేశాల నుంచి సేకరించిన అణు గడియారాలను కూడా ఉపగ్రహంలో ఉపయోగించారు.
• NavIC ఉపయోగం: భారతదేశం, దాని చుట్టూ సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధిలో స్థాన నిర్ధారణ, నావిగేషన్, సమయ సమాచార సేవలు అందించడం.

NavIC అంటే ఏమిటి?

NavIC (Navigation with Indian Constellation) అనేది భారతదేశం అభివృద్ధి చేసిన ప్రాంతీయ ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ. ఇది స్థాన నిర్ధారణ, దిశానిర్దేశం, సమయ సమాచార సేవలను అందిస్తుంది.

పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన ప్రశ్న

ప్రశ్న: భారతదేశ ప్రాంతీయ ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ పేరు ఏమిటి?

సమాధానం: NavIC (Navigation with Indian Constellation).

గుర్తుంచుకోండి: NVS-03 ఉపగ్రహం NavIC వ్యవస్థలో భాగం. ఈ ప్రయోగం భారతదేశ స్వదేశీ నావిగేషన్ సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.

---

ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక: భారతదేశంలో పేదరికం గణనీయంగా తగ్గింపు

ప్రపంచ బ్యాంకు విడుదల చేసిన 2026 అక్టోబర్ పేదరికం మరియు సమానత్వ నివేదిక (Poverty and Equity Brief) ప్రకారం, గత దశాబ్దంలో భారతదేశం ద్రవ్యపరమైన, ద్రవ్యేతర పేదరికాన్ని తగ్గించడంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు, గణాంకాలు

• పేదరికం తగ్గింపు (2011–2023): రోజుకు $4.20 కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే జనాభా శాతం 57.1% నుంచి 23.9%కు తగ్గింది.
• పేదరికం నుంచి బయటపడినవారు: సుమారు 49.6 కోట్ల మంది పేదరికం నుంచి బయటపడ్డారు.
• తీవ్ర పేదరికం తగ్గింపు: రోజుకు $3.00 కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే జనాభా శాతం 27.1% నుంచి 2.6%కు తగ్గింది.
• బహుముఖ పేదరిక సూచీ (MPI): ఆక్స్‌ఫర్డ్ పేదరికం మరియు మానవ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (OPHI) కొలమానం ప్రకారం, బహుముఖ పేదరికం 2005–06లో 53.8% ఉండగా, 2019–21 నాటికి 16.4%కు తగ్గింది. ప్రపంచ బ్యాంకు MPI కొలమానం ప్రకారం, 2022–23లో ఇది 15.5%గా నమోదైంది.
• వేతన అసమానతలు: 2023లో అత్యధిక ఆదాయం పొందే 10% కార్మికుల మధ్యస్థ ఆదాయం, అత్యల్ప ఆదాయం పొందే 10% కార్మికుల ఆదాయం కంటే సుమారు 13 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.
• ప్రాంతీయ అసమానతలు: ఉత్తరప్రదేశ్ నుంచి పశ్చిమ బెంగాల్ వరకు విస్తరించిన రాష్ట్రాల సమీప ప్రాంతాల్లో దేశంలోని పేద జనాభాలో సుమారు 57% మంది నివసిస్తున్నారు.
• ఉపాధి వృద్ధి (2017–2023): ఉపాధి పొందిన వారి సంఖ్య సుమారు 13.4 కోట్ల మేర పెరిగింది. ఇది పనిచేసే వయస్సులో ఉన్న జనాభా వృద్ధి కంటే దాదాపు రెండింతలు.
• యువత నిరుద్యోగం: యువత నిరుద్యోగిత రేటు 14.6% నుంచి 15.9%కు పెరిగింది. ఈ గణాంకాలు వరుసగా Q1 FY2026, Q1 FY2027 త్రైమాసికాలకు సంబంధించినవి.
• గ్రామీణ మహిళల ఉపాధి: గ్రామీణ మహిళలు వేతనంతో కూడిన పనుల్లోకి ప్రవేశించడం ఉపాధి వృద్ధికి దోహదపడింది.
• ఉపాధి నాణ్యత: కొత్తగా ఏర్పడిన ఉపాధిలో కొంత భాగం తక్కువ ఉత్పాదకత కలిగిన కార్యకలాపాల్లో కేంద్రీకృతమైందని నివేదిక పేర్కొంది.

---

🏆 ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో మనీషా భన్వాలా చారిత్రాత్మక విజయం

భారత రెజ్లర్ మనీషా భన్వాలా ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో 59 కిలోల విభాగంలో స్వర్ణ పతకం సాధించి చరిత్ర సృష్టించింది. అమెరికాకు చెందిన అబిగైల్ ఎలిజబెత్ హబ్‌ష్మిట్‌ను ఫైనల్‌లో ఓడించి ఈ ఘనత సాధించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

• క్రీడాకారిణి: మనీషా భన్వాలా
• క్రీడ: రెజ్లింగ్ (కుస్తీ)
• పోటీ విభాగం: మహిళల 59 కిలోలు
• ఫైనల్‌లో ఓడించిన ప్రత్యర్థి: అబిగైల్ ఎలిజబెత్ హబ్‌ష్మిట్ (అమెరికా)
• విజయం: ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో స్వర్ణ పతకం
• ప్రత్యేకత: ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో స్వర్ణం సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా నిలిచింది.
• గత విజేత: భారత రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్ 2010లో మాస్కోలో జరిగిన ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో 66 కిలోల ఫ్రీస్టైల్ విభాగంలో స్వర్ణం సాధించింది.

పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన ప్రశ్న

ప్రశ్న: ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో 59 కిలోల విభాగంలో స్వర్ణ పతకం సాధించిన భారతీయ రెజ్లర్ ఎవరు?

సమాధానం: మనీషా భన్వాలా.

---

ఈ-కామర్స్ డెలివరీ సేవలపై GST 5% కు తగ్గింపు

కేంద్ర GST మండలి 2026 అక్టోబర్ 8న జరిగిన 57వ సమావేశంలో ఈ-కామర్స్ ద్వారా సరఫరా చేసే వస్తువుల డెలివరీ సేవలపై 5% GST విధించాలని సిఫార్సు చేసింది. గతంలో వర్తించిన 18% రేటుతో పోలిస్తే ఇది తగ్గింపు. ఈ మార్పు 2026 నవంబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి రానుంది. ఈ రేటు కింద ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ (ITC) అనుమతించబడదు. పోస్టల్, కొరియర్ సేవలకు ఈ మార్పు వర్తించదు.

---

గ్రేట్ నికోబార్ అటవీ హక్కుల కేసు

గ్రేట్ నికోబార్ దీవిలో అటవీ హక్కుల గుర్తింపు ప్రక్రియకు సంబంధించిన కేసులో నికోబారీస్ తెగకు చెందిన నలుగురు ప్రతినిధులు పిటిషన్‌లో భాగస్వాములుగా చేరేందుకు చేసిన అభ్యర్థనను కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యతిరేకించింది. వారు చట్టపరమైన పరిష్కార మార్గాలను ముందుగా వినియోగించలేదని, ఆలస్యంగా కోర్టును ఆశ్రయించారని కేంద్రం కలకత్తా హైకోర్టుకు తెలిపింది. ఈ వివాదం 2022 ఆగస్టు 18న జారీ చేసిన అటవీ హక్కుల ధ్రువపత్రం, గ్రామసభల ప్రక్రియ, సంప్రదాయ అటవీ భూముల వినియోగానికి సంబంధించినది. ప్రతినిధులు మాత్రం తమ సమాజం అభిప్రాయాలను తగిన విధంగా పరిగణనలోకి తీసుకోలేదని ఆరోపించారు. గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం ₹81,000 కోట్లు కాగా, తదుపరి విచారణను 2026 నవంబర్ 25–26 తేదీలకు నిర్ణయించారు.

---

2028–29 ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సభ్యత్వం కోసం భారత ప్రాధాన్యతలు

2028–29 కాలానికి ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో శాశ్వతేతర సభ్యత్వం కోసం పోటీ చేస్తున్న భారత్, కృత్రిమ మేధస్సు (AI), సముద్ర భద్రత అంశాలను ప్రధాన ప్రాధాన్యతలుగా ప్రకటించింది. ఐక్యరాజ్యసమితిలో భారత శాశ్వత ప్రతినిధి హరీష్ పర్వతనేని ఈ విషయాన్ని వెల్లడించారు. ఉపగ్రహ చిత్రాలు, రాడార్, నౌకల ట్రాకింగ్ సమాచారాన్ని AI ద్వారా విశ్లేషించి అనుమానాస్పద కార్యకలాపాలను గుర్తించడం, సముద్రంలో రక్షణ చర్యలను మెరుగుపరచడం లక్ష్యాలుగా పేర్కొన్నారు. నౌకాశ్రయాలు, నౌకలు, సముద్రగర్భ సమాచార వ్యవస్థలపై సైబర్ దాడులను నివారించడం, అంతర్జాతీయ సముద్ర వాణిజ్యానికి భద్రత కల్పించడం కూడా ముఖ్యమైన అంశాలు. భద్రతా మండలి సభ్యత్వానికి సంబంధించి ఆసియా–పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని ఒక స్థానానికి భారత్, తజికిస్థాన్ పోటీ పడుతున్నాయి; ఎన్నికలు 2027 జూన్‌లో జరగనున్నాయి.

---

జాతీయ ఐక్యతా దినోత్సవం – 2026

తేదీ: 31 అక్టోబర్ 2026 (శనివారం)

భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 31న జాతీయ ఐక్యతా దినోత్సవం (రాష్ట్రీయ ఏక్తా దివస్) జరుపుకుంటారు. భారతదేశ తొలి ఉప ప్రధానమంత్రి, ఉక్కు మనిషిగా ప్రసిద్ధి చెందిన సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ 151వ జయంతి సందర్భంగా ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు.

స్వాతంత్ర్యం అనంతరం అనేక సంస్థానాలను భారతదేశంలో విలీనం చేయడంలో పటేల్ కీలక పాత్ర పోషించారు. దేశంలో జాతీయ ఐక్యత, సమగ్రత, శాంతి, సామరస్యం పెంపొందించడం ఈ దినోత్సవం ముఖ్య ఉద్దేశం.

ఈ సందర్భంగా పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో రన్ ఫర్ యూనిటీ, ఐక్యతా ప్రతిజ్ఞ, ప్రసంగాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. గుజరాత్‌లోని స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటీ వద్ద కూడా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు జరగనున్నాయి.

పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యాంశాలు:

• దినోత్సవం: జాతీయ ఐక్యతా దినోత్సవం
• తేదీ: అక్టోబర్ 31
• ఎవరి జయంతి: సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్
• 2026లో: 151వ జయంతి
• ప్రధాన సందేశం: ఏక్ భారత్ శ్రేష్ఠ భారత్

---

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ – స్టడీ మెటీరీయల్ అప్డేట్

ఉద్యోగ వాహిని – know job notifications