జనరల్ నాలెడ్జ్
1. రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలు (Round Table Conferences: 1930–1932)
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం భారతదేశ భవిష్యత్తు రాజ్యాంగ వ్యవస్థపై చర్చించడానికి లండన్‌లో మూడు రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలను నిర్వహించింది. ఈ సమావేశాలు 1930 నుంచి 1932 వరకు జరిగాయి.
మొదటి రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం – 1930
మొదటి రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం 1930 నవంబర్ 12న లండన్‌లో ప్రారంభమైంది. ఈ సమావేశంలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పాల్గొనలేదు. అయితే ముస్లిం లీగ్, ఉదారవాదులు (Liberals) వంటి ఇతర రాజకీయ వర్గాల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. భారతదేశానికి రాజ్యాంగ సంస్కరణలు, సమాఖ్య వ్యవస్థ వంటి అంశాలపై చర్చలు జరిగాయి. కాంగ్రెస్ పాల్గొనకపోవడంతో ఈ సమావేశం ఆశించిన ఫలితాలను సాధించలేకపోయింది. సమావేశం 1931 జనవరి 2న ముగిసింది.
రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం – 1931
రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం 1931 సెప్టెంబర్‌లో లండన్‌లో జరిగింది. మహాత్మా గాంధీ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరఫున ఏకైక అధికారిక ప్రతినిధిగా పాల్గొన్నారు. ఈ సమావేశంలో మైనారిటీల ప్రాతినిధ్యం, ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు, భారతదేశానికి రాజ్యాంగ స్వయం ప్రతిపత్తి వంటి అంశాలపై చర్చలు జరిగాయి. అయితే మతపరమైన ప్రాతినిధ్యం, రాజకీయ హక్కుల విషయంలో ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోవడంతో ఈ సమావేశం కూడా ఆశించిన ఫలితాలను సాధించలేదు. ఇది 1931 డిసెంబర్ 1న ముగిసింది.
మూడవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం – 1932
మూడవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం 1932 నవంబర్ 17 నుంచి డిసెంబర్ 24 వరకు లండన్‌లో జరిగింది. ఈ సమావేశాన్ని భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ బహిష్కరించింది. పాల్గొన్న ప్రతినిధుల సంఖ్య కూడా తక్కువగా ఉంది. ఈ సమావేశాలు, తదనంతర రాజ్యాంగ చర్చలు 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం రూపకల్పనకు దోహదపడ్డాయి.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- మొదటి సమావేశం: 1930.
- రెండవ సమావేశం: 1931.
- మూడవ సమావేశం: 1932.
- రెండవ సమావేశంలో కాంగ్రెస్ తరఫున పాల్గొన్నవారు: మహాత్మా గాంధీ.
- సమావేశాలు జరిగిన ప్రదేశం: లండన్.
2. శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం (Civil Disobedience Movement: 1930–1934)
మహాత్మా గాంధీ నాయకత్వంలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రారంభించిన ముఖ్యమైన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలలో శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం ఒకటి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం విధించిన అన్యాయమైన చట్టాలను ఉల్లంఘించడం, పన్నులు చెల్లించకపోవడం, విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించడం ఈ ఉద్యమంలోని ప్రధాన కార్యక్రమాలు.
ఈ ఉద్యమం 1930 మార్చి 12న దండి యాత్రతో ప్రారంభమైంది. గాంధీజీ సబర్మతి ఆశ్రమం నుంచి గుజరాత్‌లోని దండి వరకు పాదయాత్ర చేసి, 1930 ఏప్రిల్ 6న ఉప్పు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఉప్పుపై విధించిన పన్నుకు వ్యతిరేకంగా ఈ ఉద్యమం దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించింది.
ఈ ఉద్యమంలో భాగంగా ప్రజలు విదేశీ వస్త్రాలను బహిష్కరించారు, విదేశీ వస్త్రాలను దహనం చేశారు, మద్యం దుకాణాల ఎదుట పికెటింగ్ నిర్వహించారు, పన్నులు చెల్లించడానికి నిరాకరించారు. ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థలు, న్యాయస్థానాలు, శాసనసభలను బహిష్కరించే కార్యక్రమాలు కూడా చేపట్టారు.
1931 మార్చి 5న మహాత్మా గాంధీ, అప్పటి వైస్రాయ్ లార్డ్ ఇర్విన్ మధ్య గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం కాంగ్రెస్ శాసనోల్లంఘన ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసి రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో పాల్గొనడానికి అంగీకరించింది. అయితే చర్చలు విఫలం కావడంతో ఉద్యమం తిరిగి ప్రారంభమైంది. చివరకు 1934లో ఉద్యమం ఉపసంహరించబడింది.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- ఉద్యమం ప్రారంభమైన సంవత్సరం: 1930.
- దండి యాత్ర ప్రారంభం: 1930 మార్చి 12.
- ఉప్పు చట్టం ఉల్లంఘించిన తేదీ: 1930 ఏప్రిల్ 6.
- గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందం: 1931 మార్చి 5.
- ఉద్యమం ఉపసంహరణ: 1934.
3. కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశం – 1931
భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కరాచీ సమావేశం 1931 మార్చిలో జరిగింది. ఈ సమావేశం గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందానికి ఆమోదం తెలిపింది. ఈ సమావేశానికి సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ అధ్యక్షత వహించారు.
భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌లను 1931 మార్చి 23న ఉరితీశారు. కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశానికి ఆరు రోజుల ముందు ఈ సంఘటన జరిగింది.
ఈ సమావేశంలో రెండు ముఖ్యమైన తీర్మానాలు ఆమోదించబడ్డాయి:
- ప్రాథమిక హక్కుల తీర్మానం (Fundamental Rights Resolution).
- జాతీయ ఆర్థిక కార్యక్రమ తీర్మానం (National Economic Programme).
ప్రజలకు రాజకీయ స్వేచ్ఛతో పాటు ఆర్థిక స్వేచ్ఛ కూడా అవసరమని కాంగ్రెస్ ఈ సమావేశంలో స్పష్టం చేసింది. ప్రాథమిక హక్కులు, కార్మికుల సంక్షేమం, ఆర్థిక సమానత్వం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశం: 1931.
- అధ్యక్షుడు: సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్.
- ప్రధాన తీర్మానాలు: ప్రాథమిక హక్కులు, జాతీయ ఆర్థిక కార్యక్రమం.
- భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌ల ఉరితీత: 1931 మార్చి 23.
4. కమ్యూనల్ అవార్డు (Communal Award: 1932)
బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి రామ్సే మాక్‌డొనాల్డ్ 1932 ఆగస్టు 16న కమ్యూనల్ అవార్డును ప్రకటించారు. వివిధ మత, సామాజిక వర్గాలకు శాసనసభల్లో ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశంగా ప్రకటించబడింది.
ఈ అవార్డు ముస్లింలు, సిక్కులు, క్రైస్తవులు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, యూరోపియన్లు వంటి వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల ఏర్పాటును కొనసాగించింది. అణగారిన వర్గాలకు (Depressed Classes) కూడా ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల ద్వారా ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని ప్రతిపాదించింది.
మహాత్మా గాంధీ అణగారిన వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు కల్పించడాన్ని వ్యతిరేకించారు. దీనికి నిరసనగా ఆయన యెరవాడ జైలులో నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు. ఈ పరిణామాలు పూణే ఒప్పందానికి దారితీశాయి.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- కమ్యూనల్ అవార్డు ప్రకటించిన తేదీ: 1932 ఆగస్టు 16.
- ప్రకటించినవారు: రామ్సే మాక్‌డొనాల్డ్.
- ప్రధాన వివాదం: అణగారిన వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు.
5. పూణే ఒప్పందం (Poona Pact: 1932)
పూణే ఒప్పందం 1932 సెప్టెంబర్ 24న మహాత్మా గాంధీ, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్‌ల మధ్య కుదిరింది. కమ్యూనల్ అవార్డు ద్వారా అణగారిన వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు కల్పించాలనే ప్రతిపాదనపై గాంధీజీ నిరాహార దీక్ష చేపట్టడం ఈ ఒప్పందానికి ప్రధాన నేపథ్యం.
ఈ ఒప్పందం ప్రకారం అణగారిన వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల బదులుగా ఉమ్మడి నియోజకవర్గాల్లో రిజర్వు స్థానాలు కల్పించడానికి అంగీకరించారు. ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో అణగారిన వర్గాలకు 148 స్థానాలు కేటాయించబడ్డాయి. కేంద్ర శాసనసభలోనూ ప్రాతినిధ్యం కల్పించేందుకు నిబంధనలు రూపొందించబడ్డాయి.
ఈ ఒప్పందం వల్ల గాంధీజీ నిరాహార దీక్షను విరమించారు. భారతదేశంలో అణగారిన వర్గాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్య చరిత్రలో పూణే ఒప్పందం ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- పూణే ఒప్పందం తేదీ: 1932 సెప్టెంబర్ 24.
- ప్రధాన నాయకులు: మహాత్మా గాంధీ, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్.
- ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో కేటాయించిన స్థానాలు: 148.
- ప్రధాన అంశం: ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల స్థానంలో ఉమ్మడి నియోజకవర్గాల్లో రిజర్వు స్థానాలు.
6. భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935 (Government of India Act, 1935)
భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 బ్రిటిష్ పార్లమెంటు రూపొందించిన అత్యంత విస్తృతమైన రాజ్యాంగ చట్టాలలో ఒకటి. ఈ చట్టంలో 451 సెక్షన్లు, 15 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయని సాధారణ చరిత్ర అధ్యయన గ్రంథాల్లో పేర్కొంటారు.
ఈ చట్టం ద్వారా ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తిని ప్రవేశపెట్టారు. ప్రావిన్సులకు అనేక రంగాల్లో స్వతంత్రంగా పరిపాలించే అవకాశం కల్పించారు. ఓటర్ల సంఖ్యను పెంచి, అప్పటి జనాభాలో సుమారు 10 శాతం మందికి ఓటు హక్కు కల్పించారు. అయితే సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కును ప్రవేశపెట్టలేదు.
భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని ఈ చట్టం ప్రతిపాదించింది. కానీ అనేక సంస్థానాలు సమాఖ్యలో చేరకపోవడంతో ప్రతిపాదిత సమాఖ్య వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి రాలేదు.
ఈ చట్టం ప్రకారం కేంద్రం, ప్రావిన్సుల మధ్య అధికారాలను విభజించారు. సమాఖ్య జాబితా, ప్రావిన్షియల్ జాబితా, ఉమ్మడి జాబితా అనే మూడు జాబితాలను ఏర్పాటు చేశారు. రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు వంటి అంశాలు కేంద్ర పరిధిలో ఉండగా, పోలీసు, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం వంటి అంశాలు ప్రావిన్సుల పరిధిలోకి వచ్చాయి. వివాహం, క్రిమినల్ చట్టం వంటి అంశాలు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి.
ఈ చట్టం ప్రకారం ఫెడరల్ కోర్టు 1937లో ఏర్పాటైంది. అయితే గవర్నర్ జనరల్, గవర్నర్లకు విస్తృతమైన విచక్షణాధికారాలు ఉండటంతో బ్రిటిష్ నియంత్రణ కొనసాగింది. కేంద్రంలో ప్రతిపాదించిన ద్వంద్వ పాలన అమలులోకి రాలేదు; ప్రావిన్సుల్లో ద్వంద్వ పాలనకు బదులుగా ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తి ప్రవేశపెట్టబడింది.
భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935 ముఖ్య నిబంధనలు
1. అఖిల భారత సమాఖ్య: బ్రిటిష్ భారత ప్రావిన్సులు, సంస్థానాలతో కూడిన సమాఖ్యను ప్రతిపాదించారు. కానీ అది పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి రాలేదు.
2. ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తి: ప్రావిన్సులకు అనేక పరిపాలనా రంగాల్లో స్వయం ప్రతిపత్తి కల్పించారు.
3. ద్విసభా శాసనసభలు: ఆరు ప్రావిన్సుల్లో రెండు సభలతో కూడిన శాసనసభలను ఏర్పాటు చేశారు. అవి మద్రాస్, బొంబాయి, బెంగాల్, యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్, బీహార్, అస్సాం.
4. అధికారాల విభజన: సమాఖ్య, ప్రావిన్షియల్, ఉమ్మడి జాబితాలుగా అధికారాలను విభజించారు.
5. ఫెడరల్ కోర్టు: 1937లో ఫెడరల్ కోర్టు స్థాపించబడింది.
6. ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు: వివిధ వర్గాలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల విధానాన్ని కొనసాగించారు, విస్తరించారు.
7. బ్రిటిష్ నియంత్రణ: రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు వంటి కీలక రంగాల్లో బ్రిటిష్ అధికారుల నియంత్రణ కొనసాగింది.
8. పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు: ఫెడరల్, ప్రావిన్షియల్, ఉమ్మడి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల ఏర్పాటుకు నిబంధనలు కల్పించారు.
9. ఓటు హక్కు విస్తరణ: ఆస్తి, విద్య, ఆదాయం వంటి అర్హతల ఆధారంగా ఓటర్ల సంఖ్యను పెంచారు.
10. గవర్నర్ జనరల్ అధికారాలు: గవర్నర్ జనరల్, గవర్నర్లకు ప్రత్యేక విచక్షణాధికారాలు కల్పించారు.
పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు:
- భారత ప్రభుత్వ చట్టం: 1935.
- ఫెడరల్ కోర్టు స్థాపన: 1937.
- అధికారాల విభజన: మూడు జాబితాలు.
- ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తి: ఈ చట్టం ద్వారా ప్రవేశపెట్టబడింది.
- సమాఖ్య వ్యవస్థ: ప్రతిపాదించబడింది, కానీ పూర్తిస్థాయిలో అమలుకాలేదు.
ప్రశ్నలు & సమాధానాలు
ప్రశ్న 1: మొదటి రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం ఎప్పుడు జరిగింది?
సమాధానం: 1930 నవంబర్ 12న ప్రారంభమైంది.
ప్రశ్న 2: రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలు ఎక్కడ జరిగాయి?
సమాధానం: లండన్‌లో.
ప్రశ్న 3: రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో కాంగ్రెస్ తరఫున పాల్గొన్నవారు ఎవరు?
సమాధానం: మహాత్మా గాంధీ.
ప్రశ్న 4: మూడవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?
సమాధానం: 1932లో.
ప్రశ్న 5: శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం ఏ యాత్రతో ప్రారంభమైంది?
సమాధానం: దండి యాత్రతో.
ప్రశ్న 6: దండి యాత్ర ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
సమాధానం: 1930 మార్చి 12న.
ప్రశ్న 7: గాంధీజీ ఉప్పు చట్టాన్ని ఎప్పుడు ఉల్లంఘించారు?
సమాధానం: 1930 ఏప్రిల్ 6న.
ప్రశ్న 8: గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందం ఎప్పుడు కుదిరింది?
సమాధానం: 1931 మార్చి 5న.
ప్రశ్న 9: కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశం ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?
సమాధానం: 1931లో.
ప్రశ్న 10: కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించినవారు ఎవరు?
సమాధానం: సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్.
ప్రశ్న 11: కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో ఆమోదించిన రెండు ముఖ్యమైన తీర్మానాలు ఏమిటి?
సమాధానం: ప్రాథమిక హక్కుల తీర్మానం, జాతీయ ఆర్థిక కార్యక్రమ తీర్మానం.
ప్రశ్న 12: భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌లను ఎప్పుడు ఉరితీశారు?
సమాధానం: 1931 మార్చి 23న.
ప్రశ్న 13: కమ్యూనల్ అవార్డును ప్రకటించినవారు ఎవరు?
సమాధానం: బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి రామ్సే మాక్‌డొనాల్డ్.
ప్రశ్న 14: కమ్యూనల్ అవార్డును ఎప్పుడు ప్రకటించారు?
సమాధానం: 1932 ఆగస్టు 16న.
ప్రశ్న 15: పూణే ఒప్పందం ఎప్పుడు కుదిరింది?
సమాధానం: 1932 సెప్టెంబర్ 24న.
ప్రశ్న 16: పూణే ఒప్పందంలో ప్రధానంగా పాల్గొన్న ఇద్దరు నాయకులు ఎవరు?
సమాధానం: మహాత్మా గాంధీ, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్.
ప్రశ్న 17: పూణే ఒప్పందం ప్రకారం ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల్లో అణగారిన వర్గాలకు ఎన్ని స్థానాలు కేటాయించారు?
సమాధానం: 148 స్థానాలు.
ప్రశ్న 18: భారత ప్రభుత్వ చట్టం ఏ సంవత్సరంలో రూపొందించబడింది?
సమాధానం: 1935లో.
ప్రశ్న 19: భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935లో ఎన్ని సెక్షన్లు, షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి?
సమాధానం: 451 సెక్షన్లు, 15 షెడ్యూళ్లు.
ప్రశ్న 20: ఫెడరల్ కోర్టు ఎప్పుడు స్థాపించబడింది?
సమాధానం: 1937లో.
ప్రశ్న 21: భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935 ద్వారా ప్రావిన్సులకు కల్పించిన ముఖ్యమైన అధికారం ఏమిటి?
సమాధానం: ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తి.
ప్రశ్న 22: భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935లో అధికారాలను ఎన్ని జాబితాలుగా విభజించారు?
సమాధానం: మూడు జాబితాలుగా.
ప్రశ్న 23: ఆ మూడు జాబితాలు ఏమిటి?
సమాధానం: సమాఖ్య జాబితా (Federal List), ప్రావిన్షియల్ జాబితా (Provincial List), ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List).
ప్రశ్న 24: 1935 చట్టం ప్రకారం రెండు సభల శాసనసభలను కలిగిన ప్రావిన్సులు ఎన్ని?
సమాధానం: ఆరు.
ప్రశ్న 25: భారత ప్రభుత్వ చట్టం – 1935 ప్రకారం ప్రతిపాదించిన సమాఖ్య వ్యవస్థ ఎందుకు పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి రాలేదు?
సమాధానం: అనేక సంస్థానాలు సమాఖ్యలో చేరకపోవడం వల్ల.
త్వరిత పునశ్చరణ
| సంవత్సరం / తేదీ | ముఖ్యమైన సంఘటన |
|---|---|
| 1930 నవంబర్ 12 | మొదటి రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం ప్రారంభం |
| 1930 మార్చి 12 | దండి యాత్ర ప్రారంభం |
| 1930 ఏప్రిల్ 6 | ఉప్పు చట్టం ఉల్లంఘన |
| 1931 మార్చి 5 | గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందం |
| 1931 మార్చి | కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశం |
| 1931 మార్చి 23 | భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌ల ఉరితీత |
| 1931 సెప్టెంబర్ | రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం |
| 1932 ఆగస్టు 16 | కమ్యూనల్ అవార్డు ప్రకటన |
| 1932 సెప్టెంబర్ 24 | పూణే ఒప్పందం |
| 1932 నవంబర్ 17 | మూడవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం ప్రారంభం |
| 1935 | భారత ప్రభుత్వ చట్టం |
| 1937 | ఫెడరల్ కోర్టు స్థాపన |
కరంట్ అఫైర్స్
1. భారత నౌకాదళం కోసం ₹80,000 కోట్లతో తదుపరి తరం యుద్ధనౌకల నిర్మాణం
భారత ప్రభుత్వం దేశ సముద్ర భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయడానికి భారత నౌకాదళం కోసం సుమారు ₹80,000 కోట్ల వ్యయంతో తదుపరి తరం డిస్ట్రాయర్ యుద్ధనౌకల (Next-Generation Destroyers) నిర్మాణానికి సూత్రప్రాయంగా ఆమోదం తెలిపింది. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన రక్షణ సేకరణ మండలి (Defence Acquisition Council – DAC) సమావేశంలో ప్రాజెక్ట్ 18A కింద ఈ ప్రతిపాదనకు ఆమోదం లభించింది. చైనా, పాకిస్థాన్ దేశాలు తమ సముద్ర, జలాంతర్గామి యుద్ధ సామర్థ్యాలను పెంచుకుంటున్న నేపథ్యంలో భారత నౌకాదళాన్ని ఆధునీకరించడం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన లక్ష్యం.
ఈ యుద్ధనౌకల్లో అధునాతన ఆయుధ వ్యవస్థలు, స్టెల్త్ సాంకేతికత, మెరుగైన నిఘా సెన్సార్లు, గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు, యాంటీ-షిప్ క్షిపణులు, జలాంతర్గాములను గుర్తించి ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాలు ఉంటాయి. వీటి ద్వారా భారత నౌకాదళం గగనతల రక్షణ, ఉపరితల యుద్ధం, జలాంతర్గామి వ్యతిరేక కార్యకలాపాలను మరింత సమర్థంగా నిర్వహించగలదు. ఈ నౌకల్లో సుమారు 75 శాతం స్వదేశీ పరిజ్ఞానం, పరికరాలు ఉండేలా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రభుత్వ రంగ రక్షణ సంస్థలు (DPSUs), ప్రైవేటు కంపెనీలు ఈ ప్రాజెక్టులో పాల్గొనే అవకాశం ఉంది.
ఈ యుద్ధనౌకల నిర్మాణం సంక్లిష్టత, ప్రాజెక్టు పరిమాణం కారణంగా ఒప్పందం కుదిరిన తర్వాత వాటి సరఫరా ప్రారంభం కావడానికి సుమారు 5 నుంచి 10 సంవత్సరాలు పట్టవచ్చని అంచనా. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భారతదేశ సముద్ర ఆధిపత్యాన్ని, నౌకాదళ పోరాట సామర్థ్యాన్ని, దీర్ఘకాలిక సముద్ర నిరోధక శక్తిని పెంచడంలో ఈ ప్రాజెక్టు కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
ముఖ్యమైన అంశాలు
- ప్రాజెక్టు: Project 18A — తదుపరి తరం డిస్ట్రాయర్ యుద్ధనౌకలు; అంచనా వ్యయం ₹80,000 కోట్లు.
- స్వదేశీ పరిజ్ఞానం లక్ష్యం: సుమారు 75%; ఆమోదం తెలిపిన సంస్థ — రక్షణ సేకరణ మండలి (DAC).
2. భారత వైమానిక దళం: పోరాట సామర్థ్యాన్ని పునరుద్ధరించడంపై ప్రాధాన్యం
భారత వైమానిక దళం (Indian Air Force – IAF) చీఫ్ ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన నేపథ్యంలో, వైమానిక దళం పోరాట సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం, కార్యాచరణ సంసిద్ధతను పెంచడం, స్వావలంబన సాధించడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. వైమానిక దళంలో సిబ్బంది శిక్షణ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆధునిక ఆయుధ వ్యవస్థలు, వ్యూహాత్మక ప్రణాళికలను సమన్వయం చేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే భద్రతా సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కోవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు.
వైమానిక దళం అనుసరిస్తున్న ‘వాయు’ (VAYU) చట్రం విజన్, అడాప్టబిలిటీ, యీల్డ్, యూనిటీ అనే అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. మారుతున్న యుద్ధ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని స్వీకరించడం, కార్యాచరణ ఫలితాలను మెరుగుపరచడం, సిబ్బందిలో ఐక్యతను పెంపొందించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశాలు. కృత్రిమ మేధస్సు (AI), అధునాతన సెన్సార్లు, ఆధునిక కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, స్వయంచాలక సాంకేతికతలను వినియోగించడం ద్వారా వైమానిక దళం సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
అలాగే, సిబ్బందికి నిరంతర శిక్షణ, నైతిక విలువలు, వృత్తిపరమైన నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నారు. భారత సైన్యం, నౌకాదళం, జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన ఇతర సంస్థలతో సమన్వయాన్ని పెంచడం ద్వారా సమగ్ర రక్షణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం కూడా లక్ష్యంగా ఉంది. స్వదేశీ రక్షణ పరికరాల వినియోగం, సాంకేతిక స్వావలంబన, కార్యాచరణ సంసిద్ధత భారత వైమానిక దళం భవిష్యత్తు ప్రణాళికల్లో ముఖ్యమైన అంశాలు.
ముఖ్యమైన అంశాలు
- భారత వైమానిక దళం (IAF): ప్రధాన లక్ష్యాలు — పోరాట సంసిద్ధత, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, స్వావలంబన, త్రివిధ దళాల మధ్య సమన్వయం.
- ‘VAYU’ చట్రం: విజన్, అడాప్టబిలిటీ, యీల్డ్, యూనిటీ అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది.
3. స్థానిక ఉద్యోగాల వివాదం నేపథ్యంలో ప్రైవేటు సంస్థల్లో కర్ణాటక రాష్ట్ర జెండా ప్రదర్శన
స్థానికులకు ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించాలనే డిమాండ్ నేపథ్యంలో, కర్ణాటక ప్రభుత్వం ప్రైవేటు సంస్థల ప్రాంగణాల్లో రాష్ట్రానికి చెందిన ఎరుపు, పసుపు రంగుల కన్నడ జెండాను ఎగురవేయడాన్ని తప్పనిసరి చేసే ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తోంది. ముఖ్యమంత్రి డి.కె. శివకుమార్ 2026 నవంబర్ 1న ఈ విషయాన్ని ప్రకటించారు. ఐటీ, బయోటెక్నాలజీ (IT/BT), తయారీ రంగాల్లో కన్నడిగులకు ఉద్యోగ నియామకాలలో అన్యాయం జరుగుతోందనే ఆరోపణలు ఈ చర్చకు ప్రధాన కారణం. రాష్ట్రంలో స్థానికులకు ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. కన్నడ రక్షణ వేదిక (Kannada Rakshana Vedike – KRV) కూడా ప్రైవేటు సంస్థల్లో కన్నడిగుల ఉద్యోగాల వివరాలను సేకరించేందుకు రాష్ట్రవ్యాప్త కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించింది. రాష్ట్ర జెండాకు అధికారిక గుర్తింపు కల్పించడం, దాని ప్రదర్శనకు సంబంధించిన నిబంధనలను రూపొందించడం వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వం చర్చిస్తోంది.
ముఖ్యమైన అంశాలు:
- రాష్ట్రం: కర్ణాటక; ముఖ్యమంత్రి: డి.కె. శివకుమార్.
- కన్నడ జెండా రంగులు: ఎరుపు, పసుపు; ప్రధాన నేపథ్యం: స్థానికులకు ఉద్యోగావకాశాలు, కన్నడ సంస్కృతికి గుర్తింపు.
4. భారత జనాభా గణన – 2027 (Census 2027)
భారతదేశంలో తదుపరి జనాభా గణనను 2027లో నిర్వహించేందుకు షెడ్యూల్ ప్రకటించారు. అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, అనేక రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 2027 జనవరి 25 నుంచి ఫిబ్రవరి 28 వరకు జనాభా గణన నిర్వహించనున్నారు. ఈ గణనకు 2027 మార్చి 1 అర్ధరాత్రి 12 గంటలను (00:00 గంటలు) ప్రామాణిక తేదీగా నిర్ణయించారు. ఇంటింటికీ వెళ్లి వివరాలు సేకరించే ప్రక్రియకు ముందు, ప్రజలు స్వయంగా తమ వివరాలను నమోదు చేసుకునే సౌకర్యం కూడా కల్పించనున్నారు. ఈ స్వీయ గణన ప్రక్రియ 2027 జనవరి 10 నుంచి జనవరి 24 వరకు జరగనుంది. అయితే ఎన్నికలు జరగనున్న కొన్ని రాష్ట్రాలు, మంచుతో కప్పబడే ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక షెడ్యూల్ ప్రకటించనున్నారు. జనాభా గణన ద్వారా దేశ జనాభా, కుటుంబాలు, నివాస పరిస్థితులు వంటి ముఖ్యమైన వివరాలను సేకరించి ప్రభుత్వ విధానాల రూపకల్పనకు ఉపయోగిస్తారు.
ముఖ్యమైన అంశాలు:
- జనాభా గణన కాలం: 2027 జనవరి 25 – ఫిబ్రవరి 28; ప్రామాణిక తేదీ: 2027 మార్చి 1.
- స్వీయ గణన (Self-enumeration): 2027 జనవరి 10 – 24.
5. ULLAS కార్యక్రమం కింద లక్షద్వీప్ 100% అక్షరాస్యత సాధించిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా గుర్తింపు
లక్షద్వీప్ 2026 అక్టోబర్ 11న 100 శాతం అక్షరాస్యత సాధించిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ప్రకటించబడింది. ULLAS కార్యక్రమం కింద నిర్వహించిన బోధన, శిక్షణ, మూల్యాంకన కార్యక్రమాల ద్వారా అర్హులైన అభ్యాసకులందరూ ప్రాథమిక అక్షరాస్యత, సంఖ్యా పరిజ్ఞాన మూల్యాంకన పరీక్ష (Foundational Literacy and Numeracy Assessment Test – FLNAT)లో విజయవంతంగా ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా చదవడం, రాయడం, ప్రాథమిక గణిత నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడంతో పాటు జీవితకాల అభ్యాసానికి అవకాశాలు కల్పిస్తారు.
ULLAS పూర్తి రూపం Understanding of Lifelong Learning for All in Society. దీనిని New India Literacy Programme (NILP) లేదా నవ భారత్ సాక్షరతా కార్యక్రమం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పథకాన్ని భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తోంది. దీని అమలు కాలం 2022–23 నుంచి 2026–27 వరకు. పాఠశాల విద్యకు దూరమైన 15 సంవత్సరాలు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల వారికి ప్రాథమిక అక్షరాస్యత, సంఖ్యా పరిజ్ఞానం, డిజిటల్ అక్షరాస్యత, ఆర్థిక అక్షరాస్యత వంటి నైపుణ్యాలను అందించడం ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన లక్ష్యం.
ముఖ్యమైన అంశాలు:
- 100% అక్షరాస్యత సాధించిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతం: లక్షద్వీప్; ప్రకటించిన తేదీ: 2026 అక్టోబర్ 11.
- ULLAS: Understanding of Lifelong Learning for All in Society; నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ; అమలు కాలం: 2022–23 నుంచి 2026–27 వరకు.
Leave a Reply