GK మరియు డైలీ కరంట్ అఫైర్స్,04 నవంబర్ 2026

జనరల్ నాలెడ్జ్

భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం – 1941 నుంచి 1949 వరకు

PART – 1: ముఖ్యమైన అంశాలు

1. సుభాష్ చంద్రబోస్ మరియు ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ (INA)

1. సుభాష్ చంద్రబోస్ 1897లో జన్మించారు. కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్నారు.
2. ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసెస్ (ICS) పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైనప్పటికీ, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సేవ చేయడం ఇష్టం లేక రాజీనామా చేసి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చేరారు.
3. 1927లో కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు.
4. 1931లో కరాచీ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో నూతన భారతదేశం కోసం సామ్యవాద విధానాన్ని సమర్థించారు.
5. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ఆయనను దేశనాయక్ (Deshnayak) అని పిలిచారు.
6. 1939 మేలో ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ (Forward Bloc) పార్టీని స్థాపించారు.
7. 1941 జనవరి 16–17 తేదీల్లో కలకత్తాలోని ఎల్గిన్ రోడ్ నివాసం నుంచి తప్పించుకుని మాస్కో మీదుగా బెర్లిన్ చేరుకున్నారు.
8. 1942 జూన్‌లో బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన సమావేశంలో రాష్ బిహారీ బోస్ ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ లీగ్ అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
9. తరువాత సుభాష్ చంద్రబోస్ INA (Indian National Army) సుప్రీం కమాండర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
10. 1943 నవంబర్‌లో జపాన్ అండమాన్, నికోబార్ దీవులను INAకు అప్పగించింది.
11. 1944 మేలో INA సైనికులు కోహిమా ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు.
12. 1945 ఆగస్టు 18న తైవాన్‌లో జరిగిన విమాన ప్రమాదంలో సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణించినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించారు.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన అంశాలు:

• దేశనాయక్ – సుభాష్ చంద్రబోస్ (రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ పిలిచారు )
• ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ స్థాపన – 1939.
• INA సుప్రీం కమాండర్ – సుభాష్ చంద్రబోస్.
• INAకు అండమాన్, నికోబార్ అప్పగింత – 1943.

---

2. క్యాబినెట్ మిషన్ (Cabinet Mission – 1946)

1. క్యాబినెట్ మిషన్ 1946 మార్చి 24న ఢిల్లీకి చేరుకుంది.
2. ఇందులో ముగ్గురు సభ్యులు ఉన్నారు.

సభ్యుడు	పేరు
1	స్టాఫర్డ్ క్రిప్స్ (Stafford Cripps)
2	ఏ.వి. అలెగ్జాండర్ (A.V. Alexander)
3	పెథిక్ లారెన్స్ (Pethick-Lawrence)

3. భారతదేశంలో మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడం, రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏర్పాటు చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు.
4. కాంగ్రెస్ మరియు ముస్లిం లీగ్‌తో చర్చలు జరిపింది.
5. ముస్లిం లీగ్ ప్రత్యేక దేశమైన పాకిస్తాన్‌ను కోరగా, కాంగ్రెస్ దానిని వ్యతిరేకించింది.
6. ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోవడంతో 1946 మే 16న క్యాబినెట్ మిషన్ తన ప్రణాళికను ప్రకటించింది.

ముఖ్యమైన అంశం: క్యాబినెట్ మిషన్ భారతదేశ విభజనను అంగీకరించకుండా, ఒక సమాఖ్య తరహా వ్యవస్థ ద్వారా అధికార బదిలీకి ప్రయత్నించింది.

---

3. మధ్యంతర ప్రభుత్వం (Interim Government – 1946–1947)

1. 1946 ఆగస్టు 12న వైస్రాయ్ లార్డ్ వేవెల్ కాంగ్రెస్‌ను మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానించారు.
2. 1946 సెప్టెంబర్ 2న మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.
3. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఈ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించారు.
4. ముస్లిం లీగ్ మొదట ప్రభుత్వంలో చేరలేదు.
5. 1946 అక్టోబర్ 26న ముస్లిం లీగ్‌కు చెందిన ఐదుగురు సభ్యులు ప్రభుత్వంలో చేరారు.
6. లియాఖత్ అలీ ఖాన్ ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశారు.
7. ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలకు ముస్లిం లీగ్ నుంచి అనేక అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు – 2 సెప్టెంబర్ 1946.
• నాయకత్వం – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ.
• ఆర్థిక మంత్రి – లియాఖత్ అలీ ఖాన్.

---

4. ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం (Direct Action Day – 1946)

1. 1946 ఆగస్టు 16న ముస్లిం లీగ్ ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినాన్ని ప్రకటించింది.
2. పాకిస్తాన్ ప్రత్యేక దేశం ఏర్పాటు చేయాలనే డిమాండ్‌కు మద్దతుగా ఈ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది.
3. దీని ఫలితంగా దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో మత ఘర్షణలు, అల్లర్లు జరిగాయి.

ముఖ్యమైన అంశం: Direct Action Day – 16 ఆగస్టు 1946.

---

5. మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళిక (Mountbatten Plan – 1947)

1. లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ 1947 మార్చిలో భారతదేశ చివరి వైస్రాయ్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
2. కాంగ్రెస్ మరియు ముస్లిం లీగ్ నాయకులతో చర్చలు జరిపారు.
3. భారతదేశాన్ని భారతదేశం, పాకిస్తాన్ అనే రెండు దేశాలుగా విభజించాలని ప్రతిపాదించారు.
4. మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళికను 1947 జూన్ 3న ప్రకటించారు.
5. 1947 జూలైలో బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ భారత స్వాతంత్ర్య చట్టాన్ని ఆమోదించింది.
6. 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందింది.
7. భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య సరిహద్దులను నిర్ణయించడానికి సర్ సిరిల్ రాడ్‌క్లిఫ్‌ను నియమించారు.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• చివరి వైస్రాయ్ – లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్.
• మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళిక – 3 జూన్ 1947.
• భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం – 1947.
• స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం – 15 ఆగస్టు 1947.
• సరిహద్దుల నిర్ణయం – సిరిల్ రాడ్‌క్లిఫ్.

---

6. సంస్థానాల విలీనం (Integration of Princely States)

ముఖ్యమైన పరిచయం

1. 1947 భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం ప్రకారం సంస్థానాలకు భారతదేశంలో లేదా పాకిస్తాన్‌లో విలీనం కావడానికి లేదా స్వతంత్రంగా ఉండడానికి అవకాశం కల్పించబడింది.
2. స్వాతంత్ర్యం సమయంలో భారతదేశంలో 500కు పైగా సంస్థానాలు ఉండేవి.
3. ఈ సంస్థానాలు భారత భూభాగంలో సుమారు 48% భూమిని, 28% జనాభాను కలిగి ఉండేవి.
4. సంస్థానాల విలీనంలో సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, వి.పి. మీనన్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
5. సంస్థానాలను భారతదేశంలో విలీనం చేయడానికి ప్రివీ పర్సు (Privy Purse) అనే ఆర్థిక సదుపాయాన్ని కల్పించారు.

A. ట్రావెన్‌కోర్ (Travancore)

• మొదట భారతదేశంలో విలీనం కావడానికి నిరాకరించింది.
• దివాన్ సర్ సి.పి. రామస్వామి అయ్యర్ స్వతంత్ర ట్రావెన్‌కోర్‌కు మద్దతు ఇచ్చారు.
• 1947 జూలైలో జరిగిన హత్యాయత్నం తరువాత వైఖరిలో మార్పు వచ్చింది.
• 1947 జూలై 30న భారతదేశంలో విలీనమైంది.

B. జోధ్‌పూర్ (Jodhpur)

• జోధ్‌పూర్ పాలకుడు మహారాజా హన్వంత్ సింగ్ మొదట పాకిస్తాన్ వైపు మొగ్గుచూపారు.
• మహమ్మద్ అలీ జిన్నా అనుకూల ప్రతిపాదనలు చేశారు.
• సర్దార్ పటేల్ జోక్యంతో భారతదేశంలో విలీనమైంది.
• 1947 ఆగస్టు 11న భారతదేశంలో చేరింది.

C. భోపాల్ (Bhopal)

• నవాబ్ హమీదుల్లా ఖాన్ భారతదేశంలో విలీనాన్ని మొదట వ్యతిరేకించారు.
• ఇతర సంస్థానాలు భారతదేశంలో చేరుతున్న నేపథ్యంలో భోపాల్ కూడా చివరకు విలీనమైంది.

D. హైదరాబాద్ (Hyderabad)

• నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో ఉండేది.
• భారతదేశంలో విలీనం కావడానికి నిజాం మొదట నిరాకరించారు.
• స్వతంత్రంగా ఉండాలని ప్రయత్నించారు.
• 1948 సెప్టెంబర్‌లో భారత ప్రభుత్వం ఆపరేషన్ పోలో చేపట్టింది.
• సైనిక చర్య అనంతరం హైదరాబాద్ భారతదేశంలో విలీనమైంది.

E. జునాగఢ్ (Junagadh)

• నవాబ్ మహాబత్ ఖాన్ III పాకిస్తాన్‌లో విలీనం కావాలని నిర్ణయించారు.
• అయితే జునాగఢ్‌లో హిందూ జనాభా అధికంగా ఉండేది.
• భారతదేశం జోక్యం చేసుకుంది.
• 1948 ఫిబ్రవరిలో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ (Plebiscite) జరిగింది.
• అనంతరం జునాగఢ్ భారతదేశంలో విలీనమైంది.

F. కాశ్మీర్ (Kashmir)

• మహారాజా హరిసింగ్ పాలకుడిగా ఉన్నారు.
• మొదట భారతదేశంలో లేదా పాకిస్తాన్‌లో విలీనం కావడానికి నిర్ణయం తీసుకోలేదు.
• 1947 అక్టోబర్‌లో పాకిస్తాన్ మద్దతుతో గిరిజన దాడులు జరిగాయి.
• భారతదేశం సైనిక సహాయం అందించడానికి మహారాజా హరిసింగ్ విలీన పత్రంపై సంతకం చేశారు.
• కాశ్మీర్ భారతదేశంలో విలీనమైంది.
• తరువాత జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కల్పించే ఆర్టికల్ 370 రాజ్యాంగంలో చేర్చబడింది.

సంస్థానాల విలీనం – ముఖ్యమైన పట్టిక

సంస్థానం	పాలకుడు / ప్రముఖ వ్యక్తి	ముఖ్యమైన సంఘటన
ట్రావెన్‌కోర్	సి.పి. రామస్వామి అయ్యర్	30 జూలై 1947న విలీనం
జోధ్‌పూర్	హన్వంత్ సింగ్	11 ఆగస్టు 1947న విలీనం
భోపాల్	హమీదుల్లా ఖాన్	విలీనాన్ని మొదట వ్యతిరేకించారు
హైదరాబాద్	నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్	ఆపరేషన్ పోలో – సెప్టెంబర్ 1948
జునాగఢ్	మహాబత్ ఖాన్ III	ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ – ఫిబ్రవరి 1948
కాశ్మీర్	మహారాజా హరిసింగ్	1947 అక్టోబర్‌లో విలీన పత్రంపై సంతకం

సంస్థానాల విలీనం – ప్రభావం

1. సంస్థానాల విలీనంలో సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, వి.పి. మీనన్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
2. సంస్థానాల పాలకులను భారతదేశంలో విలీనం చేయడానికి ప్రివీ పర్సు విధానాన్ని ఉపయోగించారు.
3. 1949 నాటికి చాలా సంస్థానాలు భారతదేశంలో విలీనమయ్యాయి.
4. భారతదేశం ఒక ఐక్య గణతంత్ర దేశంగా ఏర్పడటానికి ఈ ప్రక్రియ పునాది వేసింది.

---

PART – 2: ప్రశ్నలు – సమాధానాలు

క్రింది ప్రశ్నలు పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యమైనవి.

సుభాష్ చంద్రబోస్ మరియు INA

1. సుభాష్ చంద్రబోస్‌ను దేశనాయక్ (Deshnayak) అని పిలిచినది ఎవరు?

జవాబు: రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్.

2. సుభాష్ చంద్రబోస్ ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ పార్టీని ఎప్పుడు స్థాపించారు?

జవాబు: 1939 మే.

3. సుభాష్ చంద్రబోస్ ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసెస్ (ICS) పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైన తరువాత ఎందుకు రాజీనామా చేశారు?

జవాబు: బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సేవ చేయడం ఇష్టం లేక స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొనడానికి.

4. సుభాష్ చంద్రబోస్ భారతదేశం నుంచి ఎప్పుడు తప్పించుకున్నారు?

జవాబు: 16–17 జనవరి 1941.

5. సుభాష్ చంద్రబోస్ భారతదేశం నుంచి తప్పించుకున్న తరువాత ఏ దేశం మీదుగా బెర్లిన్ చేరుకున్నారు?

జవాబు: మాస్కో (సోవియట్ యూనియన్).

6. INA సుప్రీం కమాండర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టినది ఎవరు?

జవాబు: సుభాష్ చంద్రబోస్.

7. ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ లీగ్‌కు 1942లో అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించినది ఎవరు?

జవాబు: రాష్ బిహారీ బోస్.

8. జపాన్ అండమాన్, నికోబార్ దీవులను INAకు ఎప్పుడు అప్పగించింది?

జవాబు: నవంబర్ 1943.

9. INA సైనికులు కోహిమా ప్రాంతానికి ఎప్పుడు చేరుకున్నారు?

జవాబు: మే 1944.

10. సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణించినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించిన తేదీ ఏది?

జవాబు: 18 ఆగస్టు 1945.

---

క్యాబినెట్ మిషన్

11. క్యాబినెట్ మిషన్ భారతదేశానికి ఎప్పుడు వచ్చింది?

జవాబు: 24 మార్చి 1946.

12. క్యాబినెట్ మిషన్‌లో ఎంతమంది సభ్యులు ఉన్నారు?

జవాబు: ముగ్గురు.

13. క్యాబినెట్ మిషన్ సభ్యులు ఎవరు?

జవాబు:

1. స్టాఫర్డ్ క్రిప్స్.
2. ఏ.వి. అలెగ్జాండర్.
3. పెథిక్ లారెన్స్.

14. క్యాబినెట్ మిషన్ ప్రణాళికను ఎప్పుడు ప్రకటించారు?

జవాబు: 16 మే 1946.

15. క్యాబినెట్ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యాలు ఏమిటి?

జవాబు: రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏర్పాటు, మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు, భారతదేశానికి అధికార బదిలీకి మార్గం సుగమం చేయడం.

---

మధ్యంతర ప్రభుత్వం మరియు ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ

16. భారతదేశంలో మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

జవాబు: 2 సెప్టెంబర్ 1946.

17. మధ్యంతర ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించినది ఎవరు?

జవాబు: జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ.

18. మధ్యంతర ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేసినది ఎవరు?

జవాబు: లియాఖత్ అలీ ఖాన్.

19. ముస్లిం లీగ్ మధ్యంతర ప్రభుత్వంలో ఎప్పుడు చేరింది?

జవాబు: 26 అక్టోబర్ 1946.

20. ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం (Direct Action Day) ఎప్పుడు జరిగింది?

జవాబు: 16 ఆగస్టు 1946.

21. ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినాన్ని ప్రకటించిన సంస్థ ఏది?

జవాబు: ముస్లిం లీగ్.

---

మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళిక

22. భారతదేశ చివరి వైస్రాయ్ ఎవరు?

జవాబు: లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్.

23. లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ భారతదేశానికి ఎప్పుడు వచ్చారు?

జవాబు: మార్చి 1947.

24. మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళికను ఎప్పుడు ప్రకటించారు?

జవాబు: 3 జూన్ 1947.

25. భారతదేశ విభజన సమయంలో సరిహద్దులను నిర్ణయించిన వ్యక్తి ఎవరు?

జవాబు: సర్ సిరిల్ రాడ్‌క్లిఫ్.

26. భారత స్వాతంత్ర్య చట్టాన్ని బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ ఎప్పుడు ఆమోదించింది?

జవాబు: జూలై 1947.

27. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం ఎప్పుడు వచ్చింది?

జవాబు: 15 ఆగస్టు 1947.

---

సంస్థానాల విలీనం

28. సంస్థానాల విలీనంలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఇద్దరు ప్రముఖులు ఎవరు?

జవాబు:

1. సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్.
2. వి.పి. మీనన్.

29. భారత స్వాతంత్ర్యం సమయంలో 500కు పైగా సంస్థానాలు ఉన్నాయా?

జవాబు: అవును.

30. సంస్థానాల విలీనానికి సంబంధించి పాలకులకు కల్పించిన ఆర్థిక సదుపాయం ఏమిటి?

జవాబు: ప్రివీ పర్సు (Privy Purse).

31. ట్రావెన్‌కోర్ సంస్థానం ఎప్పుడు భారతదేశంలో విలీనమైంది?

జవాబు: 30 జూలై 1947.

32. జోధ్‌పూర్ సంస్థానం ఎప్పుడు భారతదేశంలో విలీనమైంది?

జవాబు: 11 ఆగస్టు 1947.

33. హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని భారతదేశంలో విలీనం చేయడానికి చేపట్టిన సైనిక చర్య పేరు ఏమిటి?

జవాబు: ఆపరేషన్ పోలో.

34. ఆపరేషన్ పోలో ఎప్పుడు జరిగింది?

జవాబు: సెప్టెంబర్ 1948.

35. హైదరాబాద్ సంస్థాన పాలకుడు ఎవరు?

జవాబు: నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్.

36. జునాగఢ్ సంస్థాన పాలకుడు ఎవరు?

జవాబు: నవాబ్ మహాబత్ ఖాన్ III.

37. జునాగఢ్‌లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఎప్పుడు జరిగింది?

జవాబు: ఫిబ్రవరి 1948.

38. కాశ్మీర్ సంస్థాన పాలకుడు ఎవరు?

జవాబు: మహారాజా హరిసింగ్.

39. కాశ్మీర్ భారతదేశంలో విలీనానికి సంబంధించిన పత్రంపై సంతకం చేసినది ఎవరు?

జవాబు: మహారాజా హరిసింగ్.

40. భారతదేశంలో సంస్థానాల విలీనం ప్రధానంగా ఏ సంవత్సరానికి పూర్తయింది?

జవాబు: 1949 నాటికి చాలా సంస్థానాల విలీనం పూర్తయింది.

---

PART – 3: ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన తేదీలు

తేదీ / సంవత్సరం	ముఖ్యమైన సంఘటన
1939 మే	ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ స్థాపన
16–17 జనవరి 1941	సుభాష్ చంద్రబోస్ తప్పించుకోవడం
జూన్ 1942	బ్యాంకాక్‌లో రాష్ బిహారీ బోస్‌కు సంబంధించిన సమావేశం
నవంబర్ 1943	అండమాన్, నికోబార్ దీవులను INAకు అప్పగింత
మే 1944	INA సైనికులు కోహిమా చేరుకోవడం
18 ఆగస్టు 1945	సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణించినట్లు ప్రకటించిన తేదీ
24 మార్చి 1946	క్యాబినెట్ మిషన్ రాక
16 మే 1946	క్యాబినెట్ మిషన్ ప్రణాళిక
16 ఆగస్టు 1946	ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం
2 సెప్టెంబర్ 1946	మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు
26 అక్టోబర్ 1946	ముస్లిం లీగ్ మధ్యంతర ప్రభుత్వంలో చేరిక
3 జూన్ 1947	మౌంట్‌బాటన్ ప్రణాళిక
15 ఆగస్టు 1947	భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం
ఫిబ్రవరి 1948	జునాగఢ్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ
సెప్టెంబర్ 1948	ఆపరేషన్ పోలో

---

కరంట్ అఫైర్స్

ఏపీ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు 360 గంటల ఇంటర్న్‌షిప్ తప్పనిసరి

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాష్ట్రంలోని డిగ్రీ కళాశాలల్లో చదువుతున్న అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ (UG) విద్యార్థులకు 360 గంటల ఇంటర్న్‌షిప్‌ను తప్పనిసరి చేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ (APSCHE) ఈ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తోంది. 2026–27 విద్యా సంవత్సరం నుంచి కొత్తగా చేరే విద్యార్థులకు ఈ విధానం వర్తించనుంది. జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020, యూజీసీ మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా రూపొందించిన ఈ కార్యక్రమం ద్వారా విద్యార్థులకు పరిశ్రమలు, ఎంఎస్ఎంఈలు, పీఎస్‌యూలు, పరిశోధనా సంస్థలు, సాంకేతిక సంస్థల్లో ప్రాక్టికల్ శిక్షణ అందిస్తారు. ఈ ఇంటర్న్‌షిప్‌ను మూడు సంవత్సరాల డిగ్రీ కోర్సులో ఆరవ సెమిస్టర్‌లో, నాలుగు సంవత్సరాల ఆనర్స్ డిగ్రీ కోర్సులో ఎనిమిదవ సెమిస్టర్‌లో భాగంగా నిర్వహిస్తారు. ఇంటర్న్‌షిప్ సమయంలో విద్యార్థులకు పరిశోధన, వృత్తిపరమైన నైపుణ్యాలు, పరిశ్రమల పనితీరుపై అవగాహన కల్పిస్తారు. ఇందుకోసం APSCHE ప్రత్యేక ఇంటర్న్‌షిప్ పోర్టల్‌ను ప్రారంభించనుంది. అర్హులైన విద్యార్థులకు స్టైపెండ్‌తో కూడిన ఇంటర్న్‌షిప్ అవకాశాలు కూడా కల్పించనున్నారు. పరిశ్రమలు, సంస్థలు తమ వద్ద అందుబాటులో ఉన్న ఇంటర్న్‌షిప్ అవకాశాలు, అర్హతలు, పని గంటలు, శిక్షణ వివరాలను పోర్టల్‌లో నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. ఇంటర్న్‌షిప్ వ్యవధి: అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు 360 గంటల ఇంటర్న్‌షిప్ తప్పనిసరి. 2026–27 విద్యా సంవత్సరం నుంచి కొత్తగా చేరే విద్యార్థులకు ఈ విధానం వర్తిస్తుంది.
2. అమలు చేసే సంస్థ: ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ (APSCHE). ఈ కార్యక్రమం జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020, UGC మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది.

---

ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్లు తొలగించబడిన వారు మళ్లీ దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు: ఎన్నికల సంఘం స్పష్టీకరణ

భారత ఎన్నికల సంఘం (Election Commission of India – ECI) ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ (Special Intensive Revision – SIR) సందర్భంగా ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్లు తొలగించబడిన వారికి కీలక స్పష్టీకరణ ఇచ్చింది. గతంలో ఓటర్లుగా నమోదైనప్పటికీ, ప్రస్తుత ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితాలో పేర్లు కనిపించని వారు తిరిగి ఓటర్ల జాబితాలో పేరు చేర్చుకోవడానికి ఫారం–6 (Form 6) ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చని తెలిపింది. ఫారం–6లో తొలిసారిగా ఓటర్ల జాబితాలో పేరు నమోదు చేసుకుంటున్నట్లు ప్రకటించాల్సి ఉండటంతో, గతంలో ఓటర్లుగా నమోదైన వారు తప్పుడు ప్రకటన చేసినట్లు భావించి ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 31 కింద చట్టపరమైన చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందేమోనని ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఎన్నికల సంఘం స్పష్టతనిస్తూ, గతంలో ఓటరుగా నమోదై ఉండటం ఒక్కటే కారణంగా ఫారం–6 సమర్పించడం తప్పుడు ప్రకటనగా పరిగణించబడదని, అలాంటి కారణంతోనే వారిపై కేసులు నమోదు చేయరాదని పేర్కొంది. అయితే, దరఖాస్తుదారుడి పేరు ఇప్పటికే మరొక పార్లమెంటరీ లేదా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గ ఓటర్ల జాబితాలో ఉండకూడదు. ఈ స్పష్టీకరణకు 2026 అక్టోబర్ 14న ఢిల్లీ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును కూడా ఎన్నికల సంఘం ప్రస్తావించింది. ఈ విషయాన్ని అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రధాన ఎన్నికల అధికారులకు తెలియజేసి, స్థానిక భాషల్లో విస్తృత ప్రచారం చేయాలని ఆదేశించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. ఫారం–6 (Form 6): ఓటర్ల జాబితాలో కొత్తగా పేరు నమోదు చేసుకోవడానికి ఉపయోగించే దరఖాస్తు. SIR ప్రక్రియలో పేర్లు తొలగించబడిన గత ఓటర్లు కూడా తిరిగి పేరు చేర్చుకోవడానికి దీనిని ఉపయోగించవచ్చు.
2. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 (Representation of the People Act, 1950): ఇందులోని సెక్షన్ 31 తప్పుడు ప్రకటనలకు సంబంధించినది. గతంలో ఓటరుగా నమోదై ఉండటం ఒక్కటే కారణంగా ఫారం–6 సమర్పించిన వారిపై ఈ సెక్షన్ కింద చర్యలు తీసుకోరాదని ECI స్పష్టం చేసింది.

SIR పూర్తి రూపం – Special Intensive Revision (ప్రత్యేక సమగ్ర ఓటర్ల జాబితా సవరణ).

---

ఎక్సోప్లానెట్లపై జీవం ఉనికిని గుర్తించేందుకు భూమి నమూనా రూపకల్పన

విశ్వంలోని ఇతర గ్రహాలపై జీవం ఉనికిని గుర్తించేందుకు అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ విశ్వవిద్యాలయ (University of Washington) శాస్త్రవేత్తలు భూమికి సంబంధించిన సమగ్ర కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్‌ను రూపొందించారు. ఈ నమూనా భూమి ఏర్పడినప్పటి నుంచి భవిష్యత్తులో సుమారు 50 కోట్ల సంవత్సరాల వరకు భూమిలోని అంతర్భాగాలు, భూపటలం, ఉపరితలం, వాతావరణం మధ్య జరిగే రసాయన మార్పులను అంచనా వేస్తుంది. ఇందులో జీవుల ప్రభావాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా నమూనాను రూపొందించడం ప్రత్యేకత. దీని ద్వారా ఇతర గ్రహాల వాతావరణంలో కనిపించే రసాయన పదార్థాలు జీవం వల్ల ఏర్పడ్డాయా లేదా సహజ భౌతిక, రసాయన ప్రక్రియల వల్ల ఏర్పడ్డాయా అనే విషయాన్ని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేయగలరు. ఈ పరిశోధన The Planetary Science Journalలో ప్రచురితమైంది.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• పరిశోధన చేసిన సంస్థ: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్, అమెరికా.
• పరిశోధనకు సంబంధించిన జర్నల్: The Planetary Science Journal.

---

సిల్ట్ నిర్వహణ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తొలి రాష్ట్రంగా బీహార్

సిల్ట్ (నదుల్లో పేరుకుపోయే ఒండ్రుమట్టి, ఇసుక, అవక్షేపాలు) నిర్వహణ కోసం ప్రత్యేక విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తొలి భారతీయ రాష్ట్రంగా బీహార్ నిలిచింది. బీహార్ ముఖ్యమంత్రి సమ్రాట్ చౌదరి ప్రకటించిన ఈ విధానం పేరు బీహార్ జల వనరుల పునరుద్ధరణ మరియు సిల్ట్ నిర్వహణ విధానం–2026. దీనిని 2026 సెప్టెంబర్ 15న రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించింది. నదుల్లో పేరుకుపోయిన ఒండ్రుమట్టిని శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో తొలగించడం ద్వారా వరదల తీవ్రతను తగ్గించడం, నదుల నీటి ప్రవాహ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ఈ విధానం ప్రధాన లక్ష్యాలు. తొలగించిన సిల్ట్‌ను జాతీయ రహదారుల నిర్మాణం, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి వినియోగించనున్నారు. ఈ కార్యక్రమానికి నదీ సంజీవని (Nadi Sanjivani) అనే పేరు పెట్టారు. 2026 నవంబర్ 3న కేంద్ర రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ మరియు బీహార్ ప్రభుత్వం ఈ కార్యక్రమం అమలుకు అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకున్నాయి.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• సిల్ట్ నిర్వహణ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తొలి రాష్ట్రం: బీహార్.
• కార్యక్రమం పేరు: నదీ సంజీవని (Nadi Sanjivani).
• ముఖ్యమంత్రి: సమ్రాట్ చౌదరి.

---

ABU ప్రైజెస్–2026లో ప్రసార భారతి (Prasar Bharati)కి రెండు అవార్డులు

శ్రీలంక రాజధాని కొలంబోలో 2026 అక్టోబర్ 30 నుంచి నవంబర్ 3 వరకు జరిగిన ఆసియా-పసిఫిక్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ యూనియన్ (ABU) ప్రైజెస్–2026లో భారత ప్రభుత్వ ప్రసార సంస్థ ప్రసార భారతి రెండు గుర్తింపులు పొందింది. ఆకాశవాణి బెంగళూరు రూపొందించిన Beyond the Call కార్యక్రమానికి Audio Public Service Announcement విభాగంలో ప్రత్యేక ప్రశంస లభించింది. అదేవిధంగా ఆకాశవాణి ఇంఫాల్‌కు చెందిన ఇంజినీరింగ్ డైరెక్టర్ నోంగ్‌మైతెమ్ నందకుమార్ సింగ్‌కు Broadcast Engineering Excellence Award–2026 లభించింది. ప్రసార సాంకేతికతలో ఆయన చేసిన కృషికి ఈ అవార్డు అందించారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రసార భారతి డిజిటల్ స్ట్రీమింగ్ వేదిక WAVES OTT గురించి కూడా వివరించారు.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• అవార్డులు అందుకున్న సంస్థ: ప్రసార భారతి.
• ABU పూర్తి పేరు: Asia-Pacific Broadcasting Union.
• అవార్డుల ప్రదాన కార్యక్రమం జరిగిన ప్రదేశం: కొలంబో, శ్రీలంక.

---

AI శిక్షణలో సురక్షిత డేటా వినియోగం కోసం హ్యాండ్‌బుక్ విడుదల

కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence – AI) శిక్షణలో డేటాను సురక్షితంగా పంచుకోవడానికి కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ప్రత్యేక హ్యాండ్‌బుక్‌ను విడుదల చేసింది. 2026 అక్టోబర్ 31న బెంగళూరులో జరిగిన సమావేశంలో MeitY కార్యదర్శి ఎస్. కృష్ణన్ ఈ హ్యాండ్‌బుక్‌ను ఆవిష్కరించారు. ఈ కార్యక్రమానికి iSPIRT ఫౌండేషన్ సహకారం అందించింది. ఈ హ్యాండ్‌బుక్ పేరు Data Empowerment and Protection Architecture (DEPA) for AI Training. AI మోడళ్లకు శిక్షణ ఇచ్చే సమయంలో సంస్థల డేటా గోప్యత, యాజమాన్య హక్కులు, రహస్య సమాచారం, మేధో సంపత్తి హక్కులను పరిరక్షించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. డేటాను ఒక సంస్థ నుంచి మరొక సంస్థకు నేరుగా బదిలీ చేయకుండా, అవసరమైన సందర్భాల్లో డేటా ఉన్న ప్రదేశంలోనే కంప్యూటింగ్ ప్రక్రియ నిర్వహించే విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. దీనివల్ల డేటా భద్రత, పారదర్శకత పెరుగుతాయి

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• హ్యాండ్‌బుక్ విడుదల చేసిన మంత్రిత్వ శాఖ: ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY).
• DEPA పూర్తి పేరు: Data Empowerment and Protection Architecture.
• ముఖ్య ఉద్దేశం: AI శిక్షణలో డేటా గోప్యత, భద్రతను కాపాడటం.

---

దకార్–2026 యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో భారత స్విమ్మర్ ధినిధి దేశింగు కాంస్య పతకం

భారత యువ స్విమ్మర్ ధినిధి దేశింగు (Dhinidhi Desinghu) 2026 యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో స్విమ్మింగ్ విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించి చరిత్ర సృష్టించింది. 16 సంవత్సరాల వయస్సులో యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో పతకం సాధించిన తొలి భారత మహిళా స్విమ్మర్‌గా ఆమె గుర్తింపు పొందింది. సెనెగల్ రాజధాని దకార్‌లో జరుగుతున్న ఈ పోటీల్లో మహిళల స్విమ్మింగ్ ఈవెంట్‌ను 56.27 సెకన్లలో పూర్తి చేసి మూడో స్థానంలో నిలిచింది. క్రొయేషియాకు చెందిన అనా బోబనోవిక్ 55.89 సెకన్లతో స్వర్ణ పతకం, న్యూజిలాండ్‌కు చెందిన అలిస్సా లాసన్ 56.13 సెకన్లతో రజత పతకం సాధించారు. 2024 పారిస్ ఒలింపిక్స్‌లో పాల్గొన్న భారత బృందంలో ధినిధి దేశింగు అత్యంత పిన్న వయస్కురాలు. యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో స్విమ్మింగ్ ఫైనల్‌కు చేరిన ఇతర భారతీయులలో 2018లో శ్రీహరి నటరాజ్, 2026లో తీర్థాంక్ పెగు ఉన్నారు.

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. పతకం సాధించిన భారత స్విమ్మర్: ధినిధి దేశింగు – కాంస్య పతకం. యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో పతకం సాధించిన తొలి భారత మహిళా స్విమ్మర్‌గా గుర్తింపు పొందింది.
2. పోటీలు జరిగిన ప్రదేశం: దకార్, సెనెగల్. పోటీలో ధినిధి 56.27 సెకన్లలో లక్ష్యాన్ని చేరుకుని మూడో స్థానంలో నిలిచింది.

ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోండి:

• స్వర్ణం – అనా బోబనోవిక్ (క్రొయేషియా) – 55.89 సెకన్లు.
• రజతం – అలిస్సా లాసన్ (న్యూజిలాండ్) – 56.13 సెకన్లు.
• కాంస్యం – ధినిధి దేశింగు (భారతదేశం) – 56.27 సెకన్లు.

---

దకార్–2026 యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో భారత స్విమ్మర్ ధినిధి దేశింగు కాంస్య పతకం

భారత యువ స్విమ్మర్ ధినిధి దేశింగు (Dhinidhi Desinghu) 2026 యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో స్విమ్మింగ్ విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించి చరిత్ర సృష్టించింది. 16 సంవత్సరాల వయస్సులో యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో పతకం సాధించిన తొలి భారత మహిళా స్విమ్మర్‌గా ఆమె గుర్తింపు పొందింది. సెనెగల్ రాజధాని దకార్‌లో జరుగుతున్న ఈ పోటీల్లో మహిళల స్విమ్మింగ్ ఈవెంట్‌ను 56.27 సెకన్లలో పూర్తి చేసి మూడో స్థానంలో నిలిచింది. క్రొయేషియాకు చెందిన అనా బోబనోవిక్ 55.89 సెకన్లతో స్వర్ణ పతకం, న్యూజిలాండ్‌కు చెందిన అలిస్సా లాసన్ 56.13 సెకన్లతో రజత పతకం సాధించారు. 2024 పారిస్ ఒలింపిక్స్‌లో పాల్గొన్న భారత బృందంలో ధినిధి దేశింగు అత్యంత పిన్న వయస్కురాలు. యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో స్విమ్మింగ్ ఫైనల్‌కు చేరిన ఇతర భారతీయులలో 2018లో శ్రీహరి నటరాజ్, 2026లో తీర్థాంక్ పెగు ఉన్నారు.

పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు

1. పతకం సాధించిన భారత స్విమ్మర్: ధినిధి దేశింగు – కాంస్య పతకం. యూత్ ఒలింపిక్స్‌లో పతకం సాధించిన తొలి భారత మహిళా స్విమ్మర్‌గా గుర్తింపు పొందింది.
2. పోటీలు జరిగిన ప్రదేశం: దకార్, సెనెగల్. పోటీలో ధినిధి 56.27 సెకన్లలో లక్ష్యాన్ని చేరుకుని మూడో స్థానంలో నిలిచింది.

ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోండి:

• స్వర్ణం – అనా బోబనోవిక్ (క్రొయేషియా) – 55.89 సెకన్లు.
• రజతం – అలిస్సా లాసన్ (న్యూజిలాండ్) – 56.13 సెకన్లు.
• కాంస్యం – ధినిధి దేశింగు (భారతదేశం) – 56.27 సెకన్లు.

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ – స్టడీ మెటీరీయల్ అప్డేట్

ఉద్యోగ వాహిని – know job notifications