GK మరియు డైలీ కరంట్ అఫైర్స్,07 నవంబర్ 2026

జనరల్ నాలెడ్జ్

భారతదేశ చరిత్రలో ముఖ్యమైన యుద్ధాలు – ముఖ్యాంశాలు

1. ప్రాచీన భారతదేశం నుంచి మధ్యయుగ భారతదేశం వరకు

క్రమ సంఖ్య	యుద్ధం పేరు	సంవత్సరం	ఎవరెవరి మధ్య జరిగింది?	విజేత	ముఖ్యమైన సమాచారం (One-line Remarks)
1	పది రాజుల యుద్ధం (Battle of Ten Kings)	క్రీ.పూ. 14వ శతాబ్దం	తృత్సు-భరతులు vs ఇతర వైదిక తెగలు	తృత్సు-భరతులు	ఋగ్వేదంలోని 7వ మండలంలో ప్రస్తావించబడిన ప్రసిద్ధ యుద్ధం.
2	హైడాస్పీస్ యుద్ధం (Battle of Hydaspes)	క్రీ.పూ. 326	అలెగ్జాండర్ vs రాజు పురుషోత్తముడు (పోరస్)	అలెగ్జాండర్	ఝీలం నది (Hydaspes) ఒడ్డున ఈ యుద్ధం జరిగింది.
3	నంద సామ్రాజ్య విజయం	క్రీ.పూ. 321–320	చంద్రగుప్త మౌర్యుడు vs ధననందుడు	చంద్రగుప్త మౌర్యుడు	చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపనకు పునాది వేశాడు.
4	సెల్యూకస్–మౌర్యుల యుద్ధం	క్రీ.పూ. 303	చంద్రగుప్త మౌర్యుడు vs సెల్యూకస్ నికేటర్	చంద్రగుప్త మౌర్యుడు	యుద్ధానంతరం సెల్యూకస్‌తో చంద్రగుప్తుడు ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
5	కళింగ యుద్ధం (Kalinga War)	క్రీ.పూ. 262	మౌర్య సామ్రాజ్యం vs కళింగ రాజ్యం	మౌర్య సామ్రాజ్యం (అశోకుడు)	ఈ యుద్ధం తరువాత అశోకుడు బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించి ధర్మవిజయానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు.
6	మొదటి తరైన్ యుద్ధం	1191	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ vs మహమ్మద్ ఘోరీ	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ మహమ్మద్ ఘోరీని ఓడించాడు.
7	రెండవ తరైన్ యుద్ధం	1192	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ vs మహమ్మద్ ఘోరీ	మహమ్మద్ ఘోరీ	ఈ యుద్ధంలో ఘోరీ విజయం ఉత్తర భారతదేశంలో ముస్లిం పాలన విస్తరణకు మార్గం సుగమం చేసింది.
8	మొదటి పానిపట్ యుద్ధం	1526	బాబర్ vs ఇబ్రహీం లోడి	బాబర్	భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపనకు ఈ యుద్ధం పునాది వేసింది.
9	ఖాన్వా యుద్ధం	1527	బాబర్ vs రాణా సంగ	బాబర్	రాణా సంగ నేతృత్వంలోని రాజపుత్రుల కూటమిని బాబర్ ఓడించాడు.
10	చౌసా యుద్ధం	1539	షేర్ షా సూరి vs హుమాయూన్	షేర్ షా సూరి	ఈ ఓటమితో హుమాయూన్ తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
11	రెండవ పానిపట్ యుద్ధం	1556	అక్బర్ సైన్యం (బైరామ్ ఖాన్ నాయకత్వంలో) vs హేము	అక్బర్	ఈ విజయం మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని తిరిగి బలోపేతం చేసింది.
12	ప్లాసీ యుద్ధం (Battle of Plassey)	1757	బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ vs బెంగాల్ నవాబు సిరాజుద్దౌలా	బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ	భారతదేశంలో బ్రిటిష్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి పునాది వేసిన యుద్ధం.
13	బక్సర్ యుద్ధం (Battle of Buxar)	1764	బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ vs మీర్ ఖాసిం, షుజా-ఉద్-దౌలా, మొఘల్ చక్రవర్తి షా ఆలం II	బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ	1765లో అలహాబాద్ ఒప్పందం ద్వారా బెంగాల్, బీహార్, ఒడిశాల దివానీ హక్కులు కంపెనీకి లభించాయి.
14	మూడవ పానిపట్ యుద్ధం	1761	అహ్మద్ షా అబ్దాలీ (దుర్రానీ) vs మరాఠాలు	అహ్మద్ షా దుర్రానీ	మరాఠా సామ్రాజ్య విస్తరణకు ఈ యుద్ధం పెద్ద ఎదురుదెబ్బగా నిలిచింది.

2. బ్రిటిష్ పాలనకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

క్రమ సంఖ్య	యుద్ధం పేరు	సంవత్సరం	ఎవరెవరి మధ్య జరిగింది?	విజేత	ముఖ్యమైన సమాచారం (One-line Remarks)
15	వాండివాష్ యుద్ధం (Battle of Wandiwash)	1760	బ్రిటిష్ vs ఫ్రెంచ్	బ్రిటిష్	భారతదేశంలో ఫ్రెంచ్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి ముగింపు పలకడంలో కీలకమైన యుద్ధం.
16	మొదటి ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం	1767–1769	బ్రిటిష్ vs మైసూర్ (హైదర్ అలీ)	మైసూర్	మద్రాస్ ఒప్పందంతో యుద్ధం ముగిసింది.
17	మొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం	1775–1782	బ్రిటిష్ vs మరాఠాలు	మరాఠాలు	1782లో సాల్బాయి ఒప్పందంతో యుద్ధం ముగిసింది.
18	రెండవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం	1780–1784	బ్రిటిష్ vs మైసూర్	ఇరుపక్షాలకు స్పష్టమైన విజయం లేదు	1784లో మంగళూరు ఒప్పందంతో యుద్ధం ముగిసింది.
19	మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం	1790–1792	బ్రిటిష్ vs టిప్పు సుల్తాన్	బ్రిటిష్	శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం ద్వారా టిప్పు సుల్తాన్ తన రాజ్యంలో కొంత భాగాన్ని కోల్పోయాడు.
20	మొదటి ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం	1839–1842	బ్రిటిష్ vs ఆఫ్ఘన్లు	ఆఫ్ఘన్లు	బ్రిటిష్ సైన్యానికి ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో తీవ్ర పరాజయం ఎదురైంది.
21	రెండవ ఆంగ్లో-సిక్కు యుద్ధం	1848–1849	బ్రిటిష్ vs సిక్కు సామ్రాజ్యం	బ్రిటిష్	ఈ యుద్ధం తరువాత 1849లో పంజాబ్ బ్రిటిష్ పాలనలో విలీనమైంది.
22	రెండవ ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం	1878–1880	బ్రిటిష్ vs ఆఫ్ఘన్లు	బ్రిటిష్	గండమక్ ఒప్పందం (1879) ఈ యుద్ధంలో ముఖ్యమైన పరిణామం.
23	ఇంఫాల్ యుద్ధం (Battle of Imphal)	1944	బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ vs జపాన్ సైన్యం	బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ	రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఈశాన్య భారతదేశంలో జరిగిన కీలక యుద్ధం.

---

3. పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత ముఖ్యమైన యుద్ధాలు – ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశాలు

యుద్ధం	పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశం
హైడాస్పీస్ యుద్ధం – 326 BC	అలెగ్జాండర్ vs పోరస్
కళింగ యుద్ధం – 262 BC	అశోకుడు బౌద్ధమతం వైపు మొగ్గు చూపడానికి కారణమైన యుద్ధం
మొదటి తరైన్ యుద్ధం – 1191	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ విజయం
రెండవ తరైన్ యుద్ధం – 1192	మహమ్మద్ ఘోరీ విజయం
మొదటి పానిపట్ యుద్ధం – 1526	బాబర్ ద్వారా మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపన
ఖాన్వా యుద్ధం – 1527	బాబర్ vs రాణా సంగ
రెండవ పానిపట్ యుద్ధం – 1556	అక్బర్ vs హేము
ప్లాసీ యుద్ధం – 1757	బెంగాల్‌లో బ్రిటిష్ ఆధిపత్యానికి పునాది
బక్సర్ యుద్ధం – 1764	1765లో దివానీ హక్కుల సాధన
మూడవ పానిపట్ యుద్ధం – 1761	మరాఠాలు vs అహ్మద్ షా దుర్రానీ
వాండివాష్ యుద్ధం – 1760	భారతదేశంలో ఫ్రెంచ్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి ముగింపు
మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం – 1790–1792	శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం
రెండవ ఆంగ్లో-సిక్కు యుద్ధం – 1848–1849	పంజాబ్ బ్రిటిష్ పాలనలో విలీనం
ఇంఫాల్ యుద్ధం – 1944	రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, జపాన్ సైన్యంపై బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ విజయం

పరీక్షల కోసం గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన సంవత్సరాలు

• 1526 – మొదటి పానిపట్ యుద్ధం.
• 1556 – రెండవ పానిపట్ యుద్ధం.
• 1761 – మూడవ పానిపట్ యుద్ధం.
• 1757 – ప్లాసీ యుద్ధం.
• 1764 – బక్సర్ యుద్ధం.
• 1760 – వాండివాష్ యుద్ధం.
• 1944 – ఇంఫాల్ యుద్ధం.

.భారతదేశ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన 7 యుద్ధాల సంక్షిప్త వివరణ

1. మొదటి పానిపట్ యుద్ధం (First Battle of Panipat – 1526)

• తేదీ: 21 ఏప్రిల్ 1526.
• ఎవరి మధ్య: బాబర్ vs ఇబ్రహీం లోడి.
• విజేత: బాబర్.
• స్థలం: పానిపట్ (ప్రస్తుత హర్యానా).
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడైన బాబర్ ఈ యుద్ధంలో విజయం సాధించాడు.
  2. బాబర్ ఆధునిక యుద్ధ వ్యూహాలు, ఫిరంగులను (Artillery) సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాడు.
  3. ఇబ్రహీం లోడి ఈ యుద్ధంలో మరణించాడు.
  4. భారతదేశంలో ఢిల్లీ సుల్తానుల లోడి వంశ పాలన అంతమైంది.
  5. భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపనకు పునాది పడింది.

గుర్తుంచుకోండి: భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపన – 1526, బాబర్.

---

2. రెండవ పానిపట్ యుద్ధం (Second Battle of Panipat – 1556)

• తేదీ: 5 నవంబర్ 1556.
• ఎవరి మధ్య: అక్బర్ సైన్యం vs హేము (హేమచంద్ర విక్రమాదిత్య).
• విజేత: అక్బర్ సైన్యం.
• సైన్యాధిపతి: బైరామ్ ఖాన్.
• స్థలం: పానిపట్, హర్యానా.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ తరఫున బైరామ్ ఖాన్ సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు.
  2. హేము ఢిల్లీని స్వాధీనం చేసుకుని విక్రమాదిత్య అనే బిరుదును ధరించాడు.
  3. యుద్ధంలో హేము కంటికి బాణం తగిలి గాయపడటంతో అతని సైన్యం బలహీనపడింది.
  4. అక్బర్ విజయం సాధించడంతో ఉత్తర భారతదేశంలో మొఘల్ పాలన తిరిగి బలపడింది.

గుర్తుంచుకోండి: రెండవ పానిపట్ యుద్ధం – అక్బర్ vs హేము – 1556.

---

3. మూడవ పానిపట్ యుద్ధం (Third Battle of Panipat – 1761)

• తేదీ: 14 జనవరి 1761.
• ఎవరి మధ్య: మరాఠాలు vs అహ్మద్ షా అబ్దాలీ (దుర్రానీ).
• విజేత: అహ్మద్ షా అబ్దాలీ.
• స్థలం: పానిపట్, హర్యానా.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. అహ్మద్ షా అబ్దాలీ ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు చెందిన దుర్రానీ సామ్రాజ్య పాలకుడు.
  2. మరాఠా సైన్యానికి సదాశివరావు భౌ నాయకత్వం వహించాడు.
  3. మరాఠా సైన్యం ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది.
  4. మరాఠా సామ్రాజ్య రాజకీయ, సైనిక శక్తి బాగా బలహీనపడింది.
  5. భారతదేశంలో మరాఠాల ఆధిపత్య విస్తరణకు పెద్ద ఎదురుదెబ్బ తగిలింది.

గుర్తుంచుకోండి: మూడవ పానిపట్ యుద్ధం – మరాఠాలు vs అహ్మద్ షా అబ్దాలీ – 1761.

---

4. ప్లాసీ యుద్ధం (Battle of Plassey – 1757)

• తేదీ: 23 జూన్ 1757.
• ఎవరి మధ్య: బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ vs బెంగాల్ నవాబు సిరాజ్-ఉద్-దౌలా.
• విజేత: బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి: రాబర్ట్ క్లైవ్.
• స్థలం: ప్లాసీ, బెంగాల్.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. బెంగాల్ నవాబు సిరాజ్-ఉద్-దౌలా బ్రిటిష్ వారి విస్తరణను వ్యతిరేకించాడు.
  2. మీర్ జాఫర్ ద్రోహం కారణంగా సిరాజ్-ఉద్-దౌలా ఓటమి పాలయ్యాడు.
  3. రాబర్ట్ క్లైవ్ బ్రిటిష్ సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు.
  4. యుద్ధం తరువాత మీర్ జాఫర్ బెంగాల్ నవాబుగా నియమించబడ్డాడు.
  5. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి ఈ యుద్ధం పునాది వేసింది.

గుర్తుంచుకోండి:

• ప్లాసీ యుద్ధం – 1757.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి – రాబర్ట్ క్లైవ్.
• బెంగాల్ నవాబు – సిరాజ్-ఉద్-దౌలా.
• ద్రోహం చేసిన వ్యక్తి – మీర్ జాఫర్.

---

5. బక్సర్ యుద్ధం (Battle of Buxar – 1764)

• తేదీ: 22 అక్టోబర్ 1764.
• ఎవరి మధ్య: బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ vs ముగ్గురు పాలకుల కూటమి.
• విజేత: బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి: హెక్టర్ మున్రో.
• స్థలం: బక్సర్, బీహార్.
• బ్రిటిష్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడినవారు:
  1. మీర్ ఖాసిం – బెంగాల్ మాజీ నవాబు.
  2. షుజా-ఉద్-దౌలా – అవధ్ నవాబు.
  3. షా ఆలం II – మొఘల్ చక్రవర్తి.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. ఈ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ సైన్యం ముగ్గురు పాలకుల కూటమిని ఓడించింది.
  2. ప్లాసీ యుద్ధం కంటే బక్సర్ యుద్ధం బ్రిటిష్ రాజకీయ ఆధిపత్యాన్ని స్థిరపరచడంలో మరింత కీలకమైనది.
  3. 1765లో అలహాబాద్ ఒప్పందం జరిగింది.
  4. మొఘల్ చక్రవర్తి షా ఆలం II ద్వారా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి బెంగాల్, బీహార్, ఒడిశా ప్రాంతాల దివానీ హక్కులు లభించాయి.
  5. దివానీ హక్కుల ద్వారా కంపెనీకి ఆయా ప్రాంతాల్లో రెవెన్యూ వసూలు చేసే అధికారం లభించింది.

గుర్తుంచుకోండి:

• బక్సర్ యుద్ధం – 1764.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి – హెక్టర్ మున్రో.
• అలహాబాద్ ఒప్పందం – 1765.
• దివానీ హక్కులు – బెంగాల్, బీహార్, ఒడిశా.

---

6. వాండివాష్ యుద్ధం (Battle of Wandiwash – 1760)

• తేదీ: 22 జనవరి 1760.
• ఎవరి మధ్య: బ్రిటిష్ vs ఫ్రెంచ్.
• విజేత: బ్రిటిష్.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి: సర్ ఐర్ కూట్ (Eyre Coote).
• ఫ్రెంచ్ సైన్యాధిపతి: కౌంట్ డి లాలీ.
• స్థలం: వాండివాష్, తమిళనాడు.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. భారతదేశంలో బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్ ఆధిపత్యం కోసం జరిగిన కర్ణాటక యుద్ధాల్లో ఇది కీలకమైన యుద్ధం.
  2. బ్రిటిష్ సైన్యం ఫ్రెంచ్ సైన్యాన్ని ఓడించింది.
  3. ఈ ఓటమితో భారతదేశంలో ఫ్రెంచ్ రాజకీయ ఆధిపత్య ఆశయాలకు తీవ్ర ఎదురుదెబ్బ తగిలింది.
  4. 1763లో పారిస్ ఒప్పందం ద్వారా ఏడు సంవత్సరాల యుద్ధం ముగిసింది.
  5. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం మరింత బలపడింది.

గుర్తుంచుకోండి:

• వాండివాష్ యుద్ధం – 1760.
• బ్రిటిష్ సైన్యాధిపతి – ఐర్ కూట్.
• ఫ్రెంచ్ సైన్యాధిపతి – కౌంట్ డి లాలీ.
• బ్రిటిష్ vs ఫ్రెంచ్.

---

7. ఇంఫాల్ యుద్ధం (Battle of Imphal – 1944)

• సంవత్సరం: 1944 (మార్చి – జూలై).
• ఎవరి మధ్య: బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ vs జపాన్ సైన్యం.
• విజేత: బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ మరియు మిత్రరాజ్యాల సైన్యాలు.
• స్థలం: ఇంఫాల్, మణిపూర్.
• ముఖ్యమైన వివరాలు:
  1. ఈ యుద్ధం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం (1939–1945) సమయంలో జరిగింది.
  2. జపాన్ సైన్యం భారతదేశంలోకి ప్రవేశించడానికి ఇంఫాల్ ప్రాంతంపై దాడి చేసింది.
  3. బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ జపాన్ దాడులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంది.
  4. ఈ యుద్ధంలో జపాన్ సైన్యం తీవ్ర నష్టాలను చవిచూసింది.
  5. భారత జాతీయ సైన్యం (INA) కూడా జపాన్ సైన్యంతో కలిసి విస్తృత ఇంఫాల్–కోహిమా దండయాత్రలో పాల్గొంది.
  6. ఈ యుద్ధం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ఆసియా రంగంలో కీలకమైన మలుపుగా నిలిచింది.

గుర్తుంచుకోండి:

• ఇంఫాల్ యుద్ధం – 1944.
• రాష్ట్రం – మణిపూర్.
• జపాన్ సైన్యం vs బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ.
• రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి సంబంధించినది.

---

8. ఏడు యుద్ధాల మధ్య తులనాత్మక పట్టిక – Quick Revision

యుద్ధం	సంవత్సరం	ప్రధానంగా పాల్గొన్నవారు	విజేత	చారిత్రక ప్రాముఖ్యత
మొదటి పానిపట్	1526	బాబర్ – ఇబ్రహీం లోడి	బాబర్	మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపన
రెండవ పానిపట్	1556	అక్బర్ – హేము	అక్బర్	మొఘల్ పాలన పునరుద్ధరణ, బలోపేతం
మూడవ పానిపట్	1761	మరాఠాలు – అహ్మద్ షా అబ్దాలీ	అబ్దాలీ	మరాఠాల శక్తి బలహీనపడటం
ప్లాసీ	1757	బ్రిటిష్ – సిరాజ్-ఉద్-దౌలా	బ్రిటిష్	బెంగాల్‌లో బ్రిటిష్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి పునాది
బక్సర్	1764	బ్రిటిష్ – ముగ్గురు పాలకుల కూటమి	బ్రిటిష్	దివానీ హక్కుల సాధనకు మార్గం
వాండివాష్	1760	బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్	బ్రిటిష్	ఫ్రెంచ్ రాజకీయ ఆధిపత్యానికి ఎదురుదెబ్బ
ఇంఫాల్	1944	బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ – జపాన్	మిత్రరాజ్యాలు	రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో కీలక మలుపు

---

కరంట్ అఫైర్స్

REచ్ (REACH) సంస్థకు ప్రతిష్ఠాత్మక కొచోన్ పురస్కారం – 2026

భారతదేశానికి చెందిన లాభాపేక్షలేని స్వచ్ఛంద సంస్థ రిసోర్స్ గ్రూప్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అడ్వకసీ ఫర్ కమ్యూనిటీ హెల్త్ (REACH) కు 2026 సంవత్సరానికి గాను ప్రతిష్ఠాత్మకమైన కొచోన్ ప్రైజ్ (Kochon Prize) లభించింది. క్షయవ్యాధి (TB) నివారణ, నియంత్రణ, రోగులకు అవగాహన కల్పించడం, చికిత్స అందేలా సహకరించడం వంటి కార్యక్రమాల్లో REACH చేసిన విశేష కృషికి ఈ అవార్డు లభించింది. దీంతో ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న తొలి భారతీయ పౌర సమాజ సంస్థగా REACH గుర్తింపు పొందింది. ఈ అవార్డును కొరియాకు చెందిన కొచోన్ ఫౌండేషన్ అందించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. కొచోన్ ప్రైజ్ – 2026: ఈ అవార్డును అందుకున్న తొలి భారతీయ పౌర సమాజ సంస్థ – REACH (భారతదేశం).
2. REACH సంస్థ ప్రధాన లక్ష్యం: క్షయవ్యాధి (Tuberculosis – TB) నివారణ, నియంత్రణ, TB బాధితులకు వైద్య సహాయం మరియు అవగాహన కల్పించడం.

కొచోన్ ప్రైజ్ అనేది క్షయవ్యాధి (Tuberculosis – TB) నిర్మూలన కోసం విశేష కృషి చేసిన వ్యక్తులు, సంస్థలు, పరిశోధనా సంస్థలకు అందించే అంతర్జాతీయ పురస్కారం

• Kochon Prize ప్రారంభం: 2006.

• ప్రధాన లక్ష్యం: క్షయవ్యాధి నిర్మూలన.

• కొచోన్ ఫౌండేషన్ దేశం: దక్షిణ కొరియా.

---

TRAI – శాటిలైట్ నెట్‌వర్క్ ప్రొవైడర్ ఆథరైజేషన్ ప్రతిపాదన (Satellite Network Provider Authorisation – 2026)

భారత టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ TRAI (Telecom Regulatory Authority of India) 2026 నవంబర్ 5న శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ ప్రొవైడర్ల కోసం కొత్త ఆథరైజేషన్ విధానాన్ని ప్రతిపాదించింది. దీని ద్వారా శాటిలైట్ నెట్‌వర్క్ సంస్థలు తమ నెట్‌వర్క్ సామర్థ్యాన్ని టెలికాం ఆపరేటర్లు, ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు సేవగా అందించవచ్చు. దీనిని Satellite Communication Network as a Service (SCNaaS) అంటారు. శాటిలైట్ ద్వారా మొబైల్ ఫోన్లకు నేరుగా కనెక్టివిటీ (Direct-to-Device – D2D) కల్పించడానికి కూడా ఈ ప్రతిపాదన మార్గం సుగమం చేస్తుంది. ఈ ఆథరైజేషన్ గరిష్టంగా 20 సంవత్సరాల పాటు చెల్లుబాటులో ఉండాలని, మరో 20 సంవత్సరాలు పొడిగించే అవకాశం ఉండాలని TRAI సూచించింది. ఈ సిఫార్సులు ఇంకా ప్రభుత్వ ఆమోదానికి లోబడి ఉంటాయి. Press Information Bureau

ముఖ్యమైన అంశాలు:

1. TRAI ప్రధాన కార్యాలయం: న్యూఢిల్లీ. కొత్త ఆథరైజేషన్ పేరు – Satellite Communication Network Provider Authorisation.
2. ప్రధాన లక్ష్యం: శాటిలైట్ ఆధారిత ఇంటర్నెట్, మొబైల్ కనెక్టివిటీని విస్తరించడం; ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాలకు కమ్యూనికేషన్ సేవలు అందించడం.

---

సైనిక వ్యయంలో భారత్‌కు ఐదవ స్థానం – ఆయుధాల దిగుమతుల్లో రెండవ స్థానం

స్టాక్‌హోమ్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (SIPRI) నివేదిక ప్రకారం, 2025 సంవత్సరంలో ప్రపంచంలో అత్యధిక సైనిక వ్యయం చేసిన దేశాల్లో భారత్ ఐదవ స్థానంలో నిలిచింది. భారత్ సైనిక వ్యయం 92.1 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లుగా నమోదైంది. అలాగే 2021–2025 కాలానికి సంబంధించిన ప్రధాన ఆయుధాల దిగుమతుల్లో భారత్ ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. ప్రపంచ ఆయుధ దిగుమతుల్లో భారత్ వాటా 8.2 శాతంగా ఉంది. భారత్‌కు ఆయుధాలను సరఫరా చేసే దేశాల్లో రష్యా మొదటి స్థానంలో ఉండగా, ఫ్రాన్స్ రెండవ స్థానంలో, ఇజ్రాయెల్ మూడవ స్థానంలో ఉన్నాయి. స్వదేశీ ఆయుధ తయారీ సామర్థ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, కొన్ని అధునాతన రక్షణ వ్యవస్థల కోసం భారత్ దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

1. 2025లో భారత సైనిక వ్యయం: 92.1 బిలియన్ డాలర్లు – ప్రపంచంలో 5వ స్థానం.
2. 2021–2025లో ఆయుధాల దిగుమతులు: ప్రపంచంలో 2వ స్థానం; ప్రధాన ఆయుధ సరఫరాదారు దేశం – రష్యా (40% వాటా).

---

మలబార్ నౌకాదళ విన్యాసాలు – 2026 (Exercise Malabar 2026)

భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా దేశాల నౌకాదళాలు కలిసి నిర్వహించే బహుళ దేశాల సముద్ర సైనిక విన్యాసాలే ఎక్సర్‌సైజ్ మలబార్ (Exercise Malabar). 2026 నవంబర్ 5న జపాన్‌లోని యోకోసుకా (Yokosuka) వద్ద మలబార్ 2026 విన్యాసాలు ప్రారంభమయ్యాయి. భారత నౌకాదళానికి చెందిన స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో నిర్మించిన గైడెడ్ మిసైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS సహ్యాద్రి నవంబర్ 4న యోకోసుకా నౌకాదళ స్థావరానికి చేరుకుంది. ఈ విన్యాసాల్లో నౌకాదళాల మధ్య సమన్వయం, సంయుక్తంగా పనిచేసే సామర్థ్యం, సముద్ర భద్రతను మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారిస్తారు. ఈ విన్యాసాలు ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో శాంతి, భద్రత, స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేయడానికి దోహదపడతాయి. Press Information Bureau

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. పాల్గొనే దేశాలు: భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా (క్వాడ్ దేశాలు).
2. ప్రారంభం: 1992లో భారత్ – అమెరికా ద్వైపాక్షిక నౌకాదళ విన్యాసంగా ప్రారంభమైంది. 2007లో జపాన్, 2020లో ఆస్ట్రేలియా పాల్గొన్నాయి. Ministry of Defense Japan
3. 2026 వేదిక: యోకోసుకా, జపాన్.
4. భారతదేశం తరఫున పాల్గొన్న నౌక: INS సహ్యాద్రి.
5. ప్రధాన లక్ష్యం: సముద్ర భద్రత, నౌకాదళాల మధ్య సమన్వయం, సంయుక్త కార్యాచరణ సామర్థ్యం పెంపొందించడం.

ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోండి

• INS Sahyadri: శివాలిక్ తరగతికి చెందిన స్వదేశీ గైడెడ్ మిసైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్.
• మలబార్ విన్యాసాలు: 1992లో ప్రారంభం – భారత్, అమెరికా మధ్య ద్వైపాక్షిక విన్యాసం.

అదనపు సమాచారం: మలబార్ 2026లో హార్బర్ దశ (Harbour Phase), సముద్ర దశ (Sea Phase) అనే రెండు ప్రధాన దశలు ఉన్నాయి. tribuneindia.com

---

NPCI టెక్ సొల్యూషన్స్ లిమిటెడ్ (NTSL) – NPCI నాలుగో అనుబంధ సంస్థ

భారత జాతీయ చెల్లింపుల సంస్థ NPCI (National Payments Corporation of India) 2026 నవంబర్ 4న తన నాలుగో పూర్తి యాజమాన్య అనుబంధ సంస్థగా NPCI Tech Solutions Limited (NTSL) ను ప్రారంభించింది. NPCI గ్రూప్‌కు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆవిష్కరణల విభాగంగా NTSL పనిచేస్తుంది. కృత్రిమ మేధస్సు (AI), బ్లాక్‌చెయిన్ (Blockchain), డిజిటల్ ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలు, గ్లోబల్ కెపాబిలిటీ సెంటర్ (GCC) సేవల అభివృద్ధిపై దృష్టి సారిస్తుంది. అలాగే eKYC Setu, Unified Ticketing Platform (UTP) వంటి డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కార్యక్రమాలకు సాంకేతిక సేవలు అందిస్తుంది. ఈ సంస్థకు విశాల్ కన్వాటీ (Vishal Kanvaty) ను మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ & CEOగా నియమించారు. ఆయన గతంలో NPCI చీఫ్ టెక్నాలజీ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశారు. Business Standard

ముఖ్యమైన అంశాలు

1. NPCI నాలుగో అనుబంధ సంస్థ: NPCI Tech Solutions Limited (NTSL).
2. MD & CEO: విశాల్ కన్వాటీ (Vishal Kanvaty).
3. ప్రధాన లక్ష్యం: AI, బ్లాక్‌చెయిన్, డిజిటల్ ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి.

NPCI యొక్క నాలుగు పూర్తి యాజమాన్య అనుబంధ సంస్థలు

సంస్థ	ప్రధాన విధి
NIPL	అంతర్జాతీయ UPI, RuPay విస్తరణ
NBBL	భారత్ బిల్‌పే సేవలు
NBSL	BHIM యాప్ సేవలు
NTSL	సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆవిష్కరణలు

అదనపు సమాచారం:

• NPCI ప్రధాన కార్యాలయం: ముంబై, మహారాష్ట్ర.
• NPCIని భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI), ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ (IBA) కలిసి ఏర్పాటు చేశాయి.
• NPCI నిర్వహించే ముఖ్యమైన చెల్లింపు వ్యవస్థలు: UPI, RuPay, IMPS, AePS, NACH.

గుర్తుంచుకోండి: NTSL = NPCI నాలుగో అనుబంధ సంస్థ; విశాల్ కన్వాటీ = MD & CEO.

---

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ – స్టడీ మెటీరీయల్ అప్డేట్

ఉద్యోగ వాహిని – know job notifications