GK, కరంట్ అఫైర్స్, రీజనింగ్ ,ఇంగ్షీషు & క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్ బూస్టర్

బ్యాంక్ ,రైల్వే ,SSC,UPSC మొదలగు పోటీ పరీక్షలకు ప్రిపేర్ అవుతున్నారా ! మీకు కావాల్సిన సబ్జెక్టు మెటీరీయల్ మరయు ప్రాక్టీస్ టెస్టులు మీకు అందిస్తాం . ఫాలో అయితే ఉద్యోగం గ్యారంటీ

---

జనరల్ నాలెడ్జ్

భారతదేశ చరిత్రలో ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

1. ప్రాచీన భారతదేశం

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం / ప్రాముఖ్యత
క్రీ.పూ. 326	హైడాస్పీస్ యుద్ధం	అలెగ్జాండర్ – రాజు పురుషోత్తముడు (పోరస్)	అలెగ్జాండర్ విజయం; పోరస్‌ను తిరిగి రాజుగా నియమించాడు
క్రీ.పూ. 305	సెల్యూకస్–చంద్రగుప్త యుద్ధం	సెల్యూకస్ నికేటర్ – చంద్రగుప్త మౌర్యుడు	చంద్రగుప్త మౌర్యుడి ఆధిపత్యం; సంధి జరిగింది
క్రీ.పూ. 261	కళింగ యుద్ధం	అశోకుడు – కళింగ రాజ్యం	మౌర్యుల విజయం; అశోకుడిపై తీవ్ర ప్రభావం; బౌద్ధమత స్వీకరణకు దారితీసింది
క్రీ.శ. 606–612 ప్రాంతం	గౌడ–కనౌజ్ పోరాటాలు	హర్షవర్ధనుడు మరియు ప్రత్యర్థి రాజ్యాలు	ఉత్తర భారతదేశంలో హర్షుడి ఆధిపత్యం పెరిగింది

---

2. మధ్యయుగ ప్రారంభ భారతదేశం

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
712	సింధ్ ఆక్రమణ	మహ్మద్ బిన్ ఖాసిం – రాజా దాహిర్	అరబ్బుల విజయం; సింధ్‌లో అరబ్ పాలన ప్రారంభం
1001	మొదటి మహ్మూద్ గజనీ దండయాత్ర	మహ్మూద్ గజనీ – జయపాలుడు	గజనీ విజయం
1008	వైహింద్ యుద్ధం	మహ్మూద్ గజనీ – ఆనందపాలుడు	గజనీ విజయం
1191	మొదటి తరైన్ యుద్ధం	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ – మహ్మద్ ఘోరీ	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ విజయం
1192	రెండవ తరైన్ యుద్ధం	పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ – మహ్మద్ ఘోరీ	మహ్మద్ ఘోరీ విజయం; ఉత్తర భారతదేశంలో తుర్కుల ఆధిపత్యానికి మార్గం
1194	చందావర్ యుద్ధం	మహ్మద్ ఘోరీ – జయచంద్రుడు	ఘోరీ విజయం
1299	కీలీ యుద్ధం	అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ – మంగోలులు	ఢిల్లీ సుల్తానేట్ మంగోలుల దాడిని అడ్డుకుంది

---

3. విజయనగర సామ్రాజ్యం – బహమనీ/దక్కన్ రాజ్యాల కాలం

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1347 తర్వాత	విజయనగర–బహమనీ ఘర్షణలు	విజయనగర సామ్రాజ్యం – బహమనీ సుల్తానేట్	రాయచూర్ దోయాబ్ కోసం అనేక యుద్ధాలు
1520	రాయచూర్ యుద్ధం	శ్రీకృష్ణదేవరాయలు – ఇస్మాయిల్ ఆదిల్ షా	విజయనగర విజయం; రాయచూర్ స్వాధీనం
1565	తాళికోట యుద్ధం / రాక్షస-తంగడి యుద్ధం	విజయనగర సామ్రాజ్యం – దక్కన్ సుల్తానేట్లు	విజయనగరానికి పరాజయం; సామ్రాజ్య పతనానికి ప్రధాన కారణం

⭐ తాళికోట యుద్ధం – ముఖ్యమైన అంశం

1565 – రాక్షస-తంగడి యుద్ధం
విజయనగర రాజు అలియ రామరాయలు నేతృత్వంలోని సైన్యం, బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ, బీదర్ సుల్తానేట్ల కూటమితో పోరాడింది. విజయనగర సైన్యం ఓడిపోయింది.

---

4. మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపనకు సంబంధించిన యుద్ధాలు

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1526	మొదటి పానిపట్ యుద్ధం	బాబర్ – ఇబ్రహీం లోదీ	బాబర్ విజయం; భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి పునాది
1527	ఖాన్వా యుద్ధం	బాబర్ – రాణా సంగ	బాబర్ విజయం
1528	చందేరి యుద్ధం	బాబర్ – మేదినీ రాయ్	బాబర్ విజయం
1529	ఘఘ్రా యుద్ధం	బాబర్ – ఆఫ్ఘన్ నాయకులు, బెంగాల్ సుల్తాన్	బాబర్ విజయం
1539	చౌసా యుద్ధం	షేర్ షా సూరి – హుమాయూన్	షేర్ షా సూరి విజయం
1540	కన్నౌజ్/బిల్గ్రామ్ యుద్ధం	షేర్ షా సూరి – హుమాయూన్	షేర్ షా సూరి విజయం
1556	రెండవ పానిపట్ యుద్ధం	అక్బర్ సేన – హేము	అక్బర్ పక్షం విజయం; మొఘల్ పాలన పునరుద్ధరణ
1576	హల్దీఘాటి యుద్ధం	మహారాణా ప్రతాప్ – అక్బర్ సేన	మొఘల్ సేనకు యుద్ధరంగ విజయం; ప్రతాప్ ప్రతిఘటన కొనసాగింది

---

5. మరాఠాలు – మొఘలులు – దక్కన్

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1659	ప్రతాప్‌గఢ్ యుద్ధం	శివాజీ – అఫ్జల్ ఖాన్	శివాజీ విజయం
1663	లాల్ మహల్ దాడి	శివాజీ – షైస్తా ఖాన్	శివాజీ దాడి విజయవంతం
1664	మొదటి సూరత్ దాడి	శివాజీ – మొఘల్ సైన్యం/సూరత్	శివాజీ సూరత్‌పై దాడి చేసి సంపదను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు
1670	రెండవ సూరత్ దాడి	శివాజీ – మొఘల్ పాలన	శివాజీ విజయం
1681–1707	మొఘల్–మరాఠా యుద్ధాలు	ఔరంగజేబు – మరాఠాలు	దీర్ఘకాల పోరాటం; మరాఠా శక్తి కొనసాగింది

---

6. పానిపట్‌లో జరిగిన మూడు ప్రధాన యుద్ధాలు

⭐ మొదటి పానిపట్ – 1526

బాబర్ 🆚 ఇబ్రహీం లోదీ

➡️ బాబర్ విజయం
➡️ లోదీ వంశం అంతం
➡️ భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి పునాది

⭐ రెండవ పానిపట్ – 1556

అక్బర్ సేన 🆚 హేము

➡️ అక్బర్ పక్షం విజయం
➡️ ఉత్తర భారతదేశంలో మొఘల్ అధికారానికి బలం

⭐ మూడవ పానిపట్ – 1761

అహ్మద్ షా అబ్దాలీ 🆚 మరాఠాలు

➡️ అబ్దాలీ విజయం
➡️ మరాఠాలకు భారీ నష్టం
➡️ ఉత్తర భారతదేశ రాజకీయ సమీకరణాల్లో మార్పు

---

7. యూరోపియన్లు – భారతీయ రాజ్యాల మధ్య యుద్ధాలు

కర్ణాటక యుద్ధాలు

కాలం	యుద్ధం	ప్రధాన పక్షాలు	ఫలితం
1746–1748	మొదటి కర్ణాటక యుద్ధం	బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్	Aix-la-Chapelle ఒప్పందంతో ముగిసింది
1749–1754	రెండవ కర్ణాటక యుద్ధం	బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్ మరియు భారతీయ మిత్రులు	బ్రిటిష్ ప్రభావం పెరిగింది
1756–1763	మూడవ కర్ణాటక యుద్ధం	బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్	బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం బలపడింది

---

8. బ్రిటిష్ పాలన స్థాపనకు దారితీసిన ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం / ప్రాముఖ్యత
1757	⭐ ప్లాసీ యుద్ధం	రాబర్ట్ క్లైవ్ – సిరాజుద్దౌలా	బ్రిటిష్ విజయం; బెంగాల్‌లో బ్రిటిష్ రాజకీయ ప్రభావం పెరిగింది
1760	వాండివాష్ యుద్ధం	బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్	బ్రిటిష్ విజయం; భారతదేశంలో ఫ్రెంచ్ రాజకీయ ప్రభావం బలహీనపడింది
1764	⭐ బక్సర్ యుద్ధం	బ్రిటిష్ – మీర్ ఖాసిం, షుజా-ఉద్-దౌలా, షా ఆలం II	బ్రిటిష్ విజయం; బెంగాల్‌లో బ్రిటిష్ అధికారం మరింత బలపడింది
1761	మూడవ పానిపట్ యుద్ధం	అహ్మద్ షా అబ్దాలీ – మరాఠాలు	అబ్దాలీ విజయం
1781	రెండవ ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధంలోని పోరాటాలు	బ్రిటిష్ – హైదర్ అలీ/టిప్పు సుల్తాన్	యుద్ధం 1784లో మంగళూరు ఒప్పందంతో ముగిసింది

---

9. ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధాలు

యుద్ధం	కాలం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
మొదటి ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధం	1767–1769	బ్రిటిష్ – హైదర్ అలీ	మద్రాస్ ఒప్పందం
రెండవ ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధం	1780–1784	బ్రిటిష్ – హైదర్ అలీ/టిప్పు సుల్తాన్	మంగళూరు ఒప్పందం
మూడవ ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధం	1790–1792	బ్రిటిష్ మిత్ర కూటమి – టిప్పు సుల్తాన్	శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం; టిప్పు భూభాగం కోల్పోయాడు
నాలుగవ ఆంగ్లో–మైసూర్ యుద్ధం	1799	బ్రిటిష్ – టిప్పు సుల్తాన్	బ్రిటిష్ విజయం; టిప్పు సుల్తాన్ మరణం

---

10. ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధాలు

యుద్ధం	కాలం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
మొదటి ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధం	1775–1782	బ్రిటిష్ – మరాఠాలు	సాల్సెట్టి ఒప్పందం/సల్బాయి సంధి ద్వారా ముగింపు
రెండవ ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధం	1803–1805	బ్రిటిష్ – మరాఠా సమాఖ్య	బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం విస్తరించింది
మూడవ ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధం	1817–1818	బ్రిటిష్ – మరాఠాలు	మరాఠా సమాఖ్య రాజకీయ శక్తి ముగిసింది

---

11. ఆంగ్లో–సిక్కు యుద్ధాలు

యుద్ధం	కాలం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
మొదటి ఆంగ్లో–సిక్కు యుద్ధం	1845–1846	బ్రిటిష్ – సిక్కు సామ్రాజ్యం	బ్రిటిష్ విజయం
రెండవ ఆంగ్లో–సిక్కు యుద్ధం	1848–1849	బ్రిటిష్ – సిక్కులు	బ్రిటిష్ విజయం; పంజాబ్ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం

---

12. బ్రిటిష్ – భారతీయ రాజ్యాల ఇతర ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

సంవత్సరం/కాలం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1775–1782	మొదటి ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధం	బ్రిటిష్ – మరాఠాలు	సల్బాయి సంధి
1780–1784	రెండవ ఆంగ్లో–మైసూర్	బ్రిటిష్ – మైసూర్	మంగళూరు ఒప్పందం
1790–1792	మూడవ ఆంగ్లో–మైసూర్	బ్రిటిష్ – టిప్పు	టిప్పు భూభాగం కోల్పోయాడు
1799	నాలుగవ ఆంగ్లో–మైసూర్	బ్రిటిష్ – టిప్పు	టిప్పు మరణం
1803	రెండవ ఆంగ్లో–మరాఠా యుద్ధంలోని ఢిల్లీ యుద్ధం	బ్రిటిష్ – మరాఠాలు	బ్రిటిష్ విజయం
1817–1818	మూడవ ఆంగ్లో–మరాఠా	బ్రిటిష్ – మరాఠాలు	మరాఠా రాజకీయ ఆధిపత్యం ముగిసింది
1845–46	మొదటి ఆంగ్లో–సిక్కు	బ్రిటిష్ – సిక్కులు	బ్రిటిష్ విజయం
1848–49	రెండవ ఆంగ్లో–సిక్కు	బ్రిటిష్ – సిక్కులు	పంజాబ్ విలీనం

---

13. 1857 తిరుగుబాటు – ముఖ్యమైన యుద్ధ/పోరాట కేంద్రాలు

1857–58 భారత తిరుగుబాటులో అనేక ప్రాంతాల్లో బ్రిటిష్ సైన్యంతో తిరుగుబాటుదారులు పోరాడారు.

సంవత్సరం	ప్రధాన కేంద్రం	ప్రధాన నాయకులు	ఫలితం
1857	మీరట్	భారతీయ సిపాయిలు	తిరుగుబాటు ప్రారంభానికి ప్రధాన కేంద్రం
1857	ఢిల్లీ	బహదూర్ షా జఫర్	బ్రిటిష్ ఢిల్లీని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు
1857–58	కాన్పూర్	నానా సాహెబ్	బ్రిటిష్ తిరిగి నియంత్రణ సాధించారు
1857–58	లక్నో	బేగం హజ్రత్ మహల్ తదితరులు	చివరకు బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం పునరుద్ధరించారు
1858	ఝాన్సీ	రాణి లక్ష్మీబాయి	బ్రిటిష్ సేనతో పోరాటం; రాణి లక్ష్మీబాయి మరణం
1858	గ్వాలియర్	రాణి లక్ష్మీబాయి, తాంతియా టోపే తదితరులు	బ్రిటిష్ తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు

---

14. ఆధునిక భారతదేశం – స్వాతంత్ర్యం తర్వాత జరిగిన ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

భారత్–పాకిస్తాన్

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1947–48	మొదటి భారత్–పాకిస్తాన్ యుద్ధం	భారత్ – పాకిస్తాన్	కాల్పుల విరమణ; కాశ్మీర్‌లో నియంత్రణ రేఖకు పూర్వ రూపం
1965	భారత్–పాకిస్తాన్ యుద్ధం	భారత్ – పాకిస్తాన్	తాష్కెంట్ ఒప్పందం తరువాత యుద్ధం ముగిసింది
1971	భారత్–పాకిస్తాన్ యుద్ధం	భారత్ – పాకిస్తాన్	పాకిస్తాన్ సైన్యం తూర్పు పాకిస్తాన్‌లో లొంగిపోయింది; బంగ్లాదేశ్ ఆవిర్భావం
1999	కార్గిల్ యుద్ధం	భారత్ – పాకిస్తాన్‌కు చెందిన చొరబాటుదారులు/సైనికులు	భారత సైన్యం నియంత్రణలోని ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది

---

15. భారత్–చైనా యుద్ధం

సంవత్సరం	యుద్ధం	ఎవరి మధ్య?	ఫలితం
1962	భారత్–చైనా యుద్ధం	భారత్ – చైనా	చైనా సైనిక ఆధిక్యం సాధించింది; చైనా ఏకపక్ష కాల్పుల విరమణ ప్రకటించింది

---

⭐ పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత ముఖ్యమైన యుద్ధాలు

ఈ క్రింది యుద్ధాలను తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాలి:

1. హైడాస్పీస్ – 326 క్రీ.పూ. → అలెగ్జాండర్ – పోరస్
2. కళింగ – 261 క్రీ.పూ. → అశోకుడు – కళింగ
3. మొదటి తరైన్ – 1191 → పృథ్వీరాజ్ – ఘోరీ
4. రెండవ తరైన్ – 1192 → ఘోరీ విజయం
5. మొదటి పానిపట్ – 1526 → బాబర్ – ఇబ్రహీం లోదీ
6. ఖాన్వా – 1527 → బాబర్ – రాణా సంగ
7. చౌసా – 1539 → షేర్ షా – హుమాయూన్
8. కన్నౌజ్ – 1540 → షేర్ షా – హుమాయూన్
9. రెండవ పానిపట్ – 1556 → అక్బర్ పక్షం – హేము
10. తాళికోట – 1565 → విజయనగరం – దక్కన్ సుల్తానేట్లు
11. హల్దీఘాటి – 1576 → మహారాణా ప్రతాప్ – మొఘల్ సేన
12. మూడవ పానిపట్ – 1761 → అబ్దాలీ – మరాఠాలు
13. ప్లాసీ – 1757 → బ్రిటిష్ – సిరాజుద్దౌలా
14. బక్సర్ – 1764 → బ్రిటిష్ – మీర్ ఖాసిం కూటమి
15. వాండివాష్ – 1760 → బ్రిటిష్ – ఫ్రెంచ్
16. నాలుగవ ఆంగ్లో–మైసూర్ – 1799 → బ్రిటిష్ – టిప్పు సుల్తాన్
17. మూడవ ఆంగ్లో–మరాఠా – 1817–18 → బ్రిటిష్ – మరాఠాలు
18. రెండవ ఆంగ్లో–సిక్కు – 1848–49 → బ్రిటిష్ – సిక్కులు
19. 1857 తిరుగుబాటు → భారతీయ తిరుగుబాటుదారులు – బ్రిటిష్
20. భారత్–పాకిస్తాన్ – 1947–48
21. భారత్–చైనా – 1962
22. భారత్–పాకిస్తాన్ – 1965
23. భారత్–పాకిస్తాన్ – 1971
24. కార్గిల్ – 1999

---

కరంట్ అఫైర్స్

📰 CEC గ్యానేశ్ కుమార్‌పై పిటిషన్‌ – సుప్రీంకోర్టు విచారణకు అంగీకారం

న్యూఢిల్లీ: ఎన్నికల సంఘం (ECI)లో చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ (CEC) గ్యానేశ్ కుమార్ అధికార వినియోగంపై దాఖలైన పిటిషన్‌ను వచ్చే వారం విచారించేందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది.

🔹 ముఖ్యాంశాలు

• పిటిషనర్: రాకేశ్ కుమార్ సింగ్
• పిటిషన్: గ్యానేశ్ కుమార్‌ను CEC విధులు నిర్వహించకుండా తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలని కోరింది.
• ప్రధాన ఆరోపణ: ఎన్నికల సంఘానికి సంబంధించిన కొన్ని నిర్ణయాలను ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల సమ్మతి లేకుండా CEC ఏకపక్షంగా తీసుకున్నారని పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారు.
• ఎన్నికల సంఘం ఒక బహుళ సభ్యుల సంస్థగా పనిచేస్తుందని, నిర్ణయాలు సాధ్యమైనంతవరకు ఏకాభిప్రాయంతో, భేదాభిప్రాయాలు ఉంటే మెజారిటీతో తీసుకోవాలని పిటిషన్‌లో వాదించారు.
• Sukhbir Singh Sandhu, Vivek Joshi అనే ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు 2025 అక్టోబర్ నుంచి 2026 ఆగస్టు మధ్య కొన్ని నిర్ణయాలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారని పిటిషన్ పేర్కొంది.
• ముఖ్యంగా ఓటర్ల జాబితాల Special Intensive Revision (SIR) ప్రక్రియకు సంబంధించిన నిర్ణయాలపై కూడా పిటిషన్‌లో ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.
• పిటిషన్‌లో రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 కింద ఎన్నికల సంఘానికి ఉన్న సమిష్టి అధికారాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.
• ఈ కేసును చీఫ్ జస్టిస్ ఆఫ్ ఇండియా సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ముందు ప్రస్తావించారు.
• సుప్రీంకోర్టు ఈ పిటిషన్‌ను వచ్చే వారం విచారణకు జాబితా చేయడానికి అంగీకరించింది.

⚖️ ముఖ్యమైన విషయం

ఇది ప్రస్తుతం పిటిషన్‌లో చేసిన ఆరోపణలు మరియు కోరిన ఉపశమనాల దశలోనే ఉంది. సుప్రీంకోర్టు ఇంకా ఈ ఆరోపణలపై తుది నిర్ణయం ఇవ్వలేదు. మరోవైపు, ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగానే తీసుకున్నట్లు పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

---

పాకిస్థాన్‌లో SCO సమావేశానికి భారత ప్రతినిధి బృందం

న్యూఢిల్లీ: షాంఘై కోఆపరేషన్ ఆర్గనైజేషన్ (SCO) జాతీయ సమన్వయకర్తల మూడు రోజుల సమావేశం 2026 సెప్టెంబర్ 28–30 తేదీల్లో పాకిస్థాన్‌లోని ఇస్లామాబాద్‌లో జరుగుతోంది. ఈ సమావేశానికి భారత్ కూడా ప్రతినిధి బృందాన్ని పంపింది.

🔹 ముఖ్యాంశాలు

• సంస్థ: Shanghai Cooperation Organisation (SCO) – షాంఘై కోఆపరేషన్ ఆర్గనైజేషన్
• సమావేశం: SCO Council of National Coordinators
• వేదిక: ఇస్లామాబాద్, పాకిస్థాన్
• తేదీలు: సెప్టెంబర్ 28–30, 2026
• భారత ప్రతినిధి బృందం నాయకుడు: అలోక్ డిమ్రీ (Alok Dimri)
• అలోక్ డిమ్రీ భారత SCO National Coordinatorగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
• సమావేశానికి పాకిస్థాన్ తరఫున డా. మొహమ్మద్ ఫైసల్ అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.
• SCO కార్యకలాపాలు, సహకారం, సమన్వయం, రాబోయే సమావేశాల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై చర్చ జరుగుతోంది.
• పాకిస్థాన్ 2026–27 కాలానికి SCO Council of Heads of State అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టింది.
• పాకిస్థాన్ 2027 ఆగస్టులో ఇస్లామాబాద్‌లో SCO Heads of State Summit నిర్వహించనుంది.
• పాకిస్థాన్ అధ్యక్షతకు “Turning Vision into Action: Connectivity, Innovation and Shared Prosperity” అనే థీమ్‌ను ఎంచుకుంది

🌏 SCOలోని 10 సభ్య దేశాలు

క్రమం	సభ్య దేశం
1	భారత్
2	చైనా
3	రష్యా
4	పాకిస్థాన్
5	ఇరాన్
6	కజకిస్థాన్
7	కిర్గిజిస్తాన్
8	తజికిస్తాన్
9	ఉజ్బెకిస్తాన్
10	బెలారస్

భారత్, పాకిస్థాన్ రెండూ 2017లో SCOలో పూర్తి సభ్యదేశాలుగా చేరాయి.

SCO పూర్తి పేరు: Shanghai Cooperation Organisation
SCO ప్రధాన కార్యాలయం: బీజింగ్, చైనా
2026–27 SCO అధ్యక్ష బాధ్యత: పాకిస్థాన్
2027 SCO Heads of State Summit: ఇస్లామాబాద్
భారత SCO National Coordinator: అలోక్ డిమ్రీ
ప్రస్తుత సభ్య దేశాలు: 10

---

. 📈 జూలైలో సేవల రంగం 13.5% వృద్ధి

భారత సేవల రంగం 2026 జూలైలో సంవత్సర ప్రాతిపదికన 13.5% వృద్ధి నమోదు చేసింది. పరిశీలించిన 19 సేవల రంగాల్లో 17 రంగాలు వృద్ధి చెందగా, 10 రంగాలు రెండంకెల వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. (The Economic Times)

• వేగంగా వృద్ధి చెందిన వాటిలో అడ్మినిస్ట్రేటివ్ & సపోర్ట్ సర్వీసులు, రిటైల్, రియల్ ఎస్టేట్, హోటల్–ఆహార సేవలు ఉన్నాయి.
• అడ్మినిస్ట్రేటివ్ & సపోర్ట్ సర్వీసులు 20.9% వృద్ధి సాధించాయి.
• రిటైల్ ట్రేడ్ 18.5%, రియల్ ఎస్టేట్ 14.4% వృద్ధి చెందాయి.
• MoSPI జూలైలో *Index of Service Production (ISP)*ను ప్రారంభించింది.
• ISPకి 2024–25 బేస్ ఇయర్‌గా ఉంది; 19 రంగాలు కలిపి సేవల రంగంలో సుమారు 60% ఉత్పత్తిని సూచిస్తాయి.

---

🌳 భారత్‌లో తొలి PRAMAAN సర్టిఫికెట్లు

భారత్ 29 సెప్టెంబర్ 2026న తొలి PRAMAAN సర్టిఫికెట్లను జారీ చేసింది. ఇవి Indian Forest and Wood Certification Scheme (IFWCS) కింద అందజేశారు.

• PRAMAAN: భారత అటవీ మరియు కలప ధృవీకరణ పథకం యొక్క బ్రాండ్ పేరు.
• పథకాన్ని పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ 2023 డిసెంబర్‌లో ప్రారంభించింది.
• తొలి సర్టిఫికెట్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఫారెస్ట్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ మరియు ఒడిశాకు చెందిన ఒక వెదురు రైతుకు అందాయి.
• APలో సత్యవేడు, కావలి, నెల్లూరు, నాయుడుపేట ప్రాంతాల్లో సుమారు 33,000 హెక్టార్ల యూకలిప్టస్ తోటలు సర్టిఫికేషన్ పరిధిలో ఉన్నాయి.

3 రకాల ధృవీకరణలు:

1. Forest Management
2. Trees Outside Forests Management
3. Chain of Custody Management

---

🌸 లడఖ్ నుంచి తొలి 15,000 లిలియం పూల రవాణా

లడఖ్ నుంచి 15,000 A-గ్రేడ్ లిలియం కాండాలతో తొలి సరుకు 29 సెప్టెంబర్ 2026న పంపించారు.

• ప్రారంభ స్థలం: KBR Airport, Leh
• పూల రకాలు: ఎరుపు, గులాబీ, తెలుపు, పసుపు, నారింజ
• పూలను చోగ్లాంసర్, లేహ్ ప్రాంతంలో పండించారు.
• చోగ్లాంసర్‌లోని పూల క్షేత్రం 10,600 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది.
• ఈ క్షేత్రంలో 25 లక్షలకు పైగా లిలియం మొక్కలు ఉన్నాయి.
• తొలి సరుకు ఢిల్లీ, ముంబై, చండీగఢ్ వంటి మార్కెట్లకు పంపబడింది.

పరీక్షా అంశం: లిలియం – అధిక విలువ కలిగిన cut flower crop.

---

🤖 AI ఆధారిత ప్రకటనలకు ASCI కొత్త లేబులింగ్ మార్గదర్శకాలు

Advertising Standards Council of India (ASCI) 29 సెప్టెంబర్ 2026న ప్రకటనల్లో AI ద్వారా రూపొందించిన లేదా మార్చిన కంటెంట్‌కు సంబంధించిన **“Guidelines for Responsible Labelling of Synthetically Generated Content in Advertising”**ను విడుదల చేసింది.

• వినియోగదారుల నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే AI-generated content విషయంలో అవసరమైనప్పుడు తప్పనిసరి లేబులింగ్ చేయాలి.
• ఉదాహరణలు: “Audio/Video created using AI”, “Audio/Video enhanced using AI”.
• తప్పుడు AI endorsements, deepfakes, అనుమతి లేకుండా వ్యక్తుల ముఖం/గొంతును ఉపయోగించడం వంటి వాటిపై నిషేధాలు ఉన్నాయి.
• సాధారణ colour correction, lighting adjustment వంటి చిన్న మార్పులకు సాధారణంగా లేబుల్ అవసరం లేదు.
• మార్గదర్శకాలు ప్రచురణ తర్వాత మూడు నెలలకు అమల్లోకి రానున్నాయి.

---

🚄 మహారాష్ట్రలో బుల్లెట్ ట్రైన్ ప్రాజెక్టుకు తొలి స్టీల్ బ్రిడ్జి

ముంబై–అహ్మదాబాద్ హైస్పీడ్ రైల్ ప్రాజెక్టులో మహారాష్ట్రలో తొలి స్టీల్ బ్రిడ్జిని ఏర్పాటు చేశారు.

• స్థలం: Dive-Anjur, Bhiwandi, Thane
• పొడవు: 100 మీటర్లు
• బరువు: 1,405 మెట్రిక్ టన్నులు
• NH-3 జాతీయ రహదారిపై ఏర్పాటు చేశారు.
• బ్రిడ్జిని తమిళనాడులోని తిరుచ్చిలో తయారు చేసి మహారాష్ట్రకు తరలించారు.
• 508 కి.మీ ముంబై–అహ్మదాబాద్ హైస్పీడ్ రైల్ కారిడార్‌లో మొత్తం 28 స్టీల్ బ్రిడ్జిలు ప్రణాళికలో ఉన్నాయి; వీటిలో 16 పూర్తయ్యాయి.

జమ్మూ కశ్మీర్‌లో నలుగురు CISF సిబ్బంది మృతి

జమ్మూ కశ్మీర్‌లోని కథువా జిల్లాలో CISF సిబ్బంది మధ్య జరిగిన కాల్పుల ఘటనలో నలుగురు మరణించారు. ప్రాథమిక నివేదికల ప్రకారం ఇది fratricide ఘటనగా అనుమానిస్తున్నారు.

• స్థలం: Sewa-III Power Project, కథువా
• మృతుల్లో ఒక Assistant Commandant, ఒక SI, ఇద్దరు CISF కానిస్టేబుళ్లు ఉన్నారు.
• ఘటన అనంతరం నిందితుడైన CISF హెడ్ కానిస్టేబుల్‌ను అదుపులోకి తీసుకున్నారు.
• ఘటనపై దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.

---

ఇరాక్ నుంచి అమెరికా సైనిక బలగాల పూర్తి ఉపసంహరణ

తేదీ: 30 సెప్టెంబర్ 2026

అమెరికా ఇరాక్‌లో మిగిలి ఉన్న తన సైనిక బలగాలను 2026 సెప్టెంబర్ 30న పూర్తిగా ఉపసంహరించుకుంది. దీంతో 2003లో ప్రారంభమైన అమెరికా సైనిక ఉనికి రెండు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగిన తర్వాత ముగిసింది.

🔹 ముఖ్యాంశాలు

• దేశాలు: అమెరికా – ఇరాక్
• ఉపసంహరణ తేదీ: 30 సెప్టెంబర్ 2026
• అమెరికా సైనిక ఉనికి ప్రారంభం: 2003
• ప్రధాన లక్ష్యం: 2014 నుంచి ISIS/Islamic Stateకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో ఇరాక్‌కు సహాయం.
• అమెరికా, ఇరాక్‌లు 2024లో సైనిక మిషన్‌ను దశలవారీగా ముగించి, భవిష్యత్తులో ద్వైపాక్షిక భద్రతా సహకారానికి మారేందుకు ఒప్పందం చేసుకున్నాయి.
• మొదటి దశలో పశ్చిమ ఇరాక్‌లోని Ain al-Asad Air Base నుంచి అమెరికా బలగాలు వైదొలిగాయి; 2026 జనవరిలో ఇరాక్ సైన్యం ఆ స్థావరాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది.
• చివరి దశలో ఎర్బిల్ (Erbil) ప్రాంతం నుంచి ఇరాక్‌లోని కార్యకలాపాలు ముగించబడ్డాయి.
• భవిష్యత్తులో అమెరికా–ఇరాక్ సంబంధాలు ప్రధానంగా ఇంటెలిజెన్స్, సమాచార భాగస్వామ్యం, ఆయుధ కార్యక్రమాలు మరియు భద్రతా సహకారం చుట్టూ కొనసాగనున్నాయి.

---

🏢 ఇరాక్‌లో అమెరికా సైనిక స్థావరాలు – ముఖ్యమైన సమాచారం

అమెరికా సైనిక ఉనికి ఇరాక్‌లో ఒకే స్థావరానికి పరిమితం కాలేదు. కాలానుగుణంగా అనేక సైనిక స్థావరాలు, విమాన స్థావరాలు మరియు శిక్షణ కేంద్రాలను ఉపయోగించింది.

1. Ain al-Asad Air Base

📍 అల్-అన్బార్ ప్రావిన్స్, పశ్చిమ ఇరాక్

ఇది ఇరాక్‌లో అమెరికా నేతృత్వంలోని బలగాలకు అత్యంత ముఖ్యమైన స్థావరాల్లో ఒకటి. ISISకు వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు, ఇరాక్ భద్రతా దళాలకు శిక్షణ, సైనిక సహాయం వంటి కార్యక్రమాల్లో ఉపయోగించబడింది.

2026 జనవరి: అమెరికా నేతృత్వంలోని బలగాలు ఇక్కడి నుంచి వైదొలగడంతో ఇరాక్ సైన్యం స్థావరాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది.

2. Erbil / Harir ప్రాంతం

📍 ఇరాక్ కుర్దిస్తాన్ ప్రాంతం

ఇది అమెరికా నేతృత్వంలోని కూటమికి ముఖ్యమైన ప్రాంతంగా ఉంది. ముఖ్యంగా ISISకు వ్యతిరేకంగా ఇరాక్ మరియు కుర్దిష్ Peshmerga దళాలకు శిక్షణ, నిఘా, సహకారం వంటి కార్యకలాపాల్లో ఉపయోగించబడింది.

2026 ఉపసంహరణ చివరి దశలో ఎర్బిల్ ప్రాంతంలోని అమెరికా/కూటమి సైనిక ఉనికి కూడా ముగిసింది.

3. Baghdad ప్రాంతంలోని Coalition facilities

📍 బాగ్దాద్

ఇరాక్‌లో అమెరికా నేతృత్వంలోని కూటమి కార్యకలాపాలకు కమాండ్, సమన్వయం మరియు శిక్షణకు సంబంధించిన సౌకర్యాలు బాగ్దాద్ ప్రాంతంలో ఉండేవి. 2026 సెప్టెంబర్ 30తో ఇరాక్‌లోని కూటమి సైనిక మిషన్ ముగిసింది.

---

🕰️ అమెరికా–ఇరాక్ సైనిక ఉనికి: ముఖ్యమైన టైమ్‌లైన్

సంవత్సరం	సంఘటన
2003	అమెరికా నేతృత్వంలోని దళాలు ఇరాక్‌పై దాడి చేసి సద్దాం హుస్సేన్ ప్రభుత్వాన్ని తొలగించాయి
2011	అమెరికా ప్రధాన సైనిక బలగాలను ఇరాక్ నుంచి ఉపసంహరించింది
2014	ISIS విస్తరణ నేపథ్యంలో అమెరికా నేతృత్వంలోని అంతర్జాతీయ కూటమి మళ్లీ ఇరాక్‌లో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది
2014–2026	ISISకు వ్యతిరేకంగా Operation Inherent Resolve
2024	అమెరికా–ఇరాక్ దశలవారీ ఉపసంహరణ ప్రణాళికపై ఒప్పందం
జనవరి 2026	Ain al-Asad స్థావరం ఇరాక్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది
సెప్టెంబర్ 2026	మిగిలిన అమెరికా/కూటమి సైనిక మిషన్ ముగింపు
30 సెప్టెంబర్ 2026	🇺🇸🇮🇶 ఇరాక్‌లో అమెరికా సైనిక ఉనికి ముగింపు

---

🌍 ఉపసంహరణపై భిన్నమైన అభిప్రాయాలు

ఇరాక్ ప్రభుత్వం

ఇరాక్ ప్రభుత్వం దీనిని దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని బలోపేతం చేసే పరిణామంగా చూస్తోంది. ఇరాక్ భద్రతా దళాలు దేశవ్యాప్తంగా భద్రతను నిర్వహించగలవని అధికారులు పేర్కొన్నారు.

⚠️ భద్రతా నిపుణుల ఆందోళనలు

కొంతమంది నిపుణులు అమెరికా బలగాల ఉపసంహరణ వల్ల భద్రతా శూన్యత (Security Vacuum) ఏర్పడే అవకాశం ఉందని, దానిని ISIS లేదా ఇరాన్‌కు అనుకూలమైన సాయుధ సమూహాలు ఉపయోగించుకునే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇవి నిపుణుల విశ్లేషణలు/ఆందోళనలు మాత్రమే; భవిష్యత్తు ఫలితాలుగా నిర్ధారించబడలేదు.

ఇరాన్

ఇరాన్ అనుకూల వర్గాలు అమెరికా ఉపసంహరణను తమ ప్రాంతీయ ప్రభావానికి అనుకూల పరిణామంగా చూస్తున్నాయి అని Reuters నివేదించింది.

---

ముఖ్యమైన Handball Terms

English Term	తెలుగు అర్థం
Goalkeeper	గోల్‌కీపర్
Goal Area	గోల్ ప్రాంతం
Goal Line	గోల్ రేఖ
Side Line	పక్క రేఖ
Centre Line	మధ్య రేఖ
7-metre Line	7 మీటర్ల రేఖ
Free Throw Line	9 మీటర్ల రేఖ
Throw-off	ఆట ప్రారంభ throw
Throw-in	పక్క నుంచి ఆటలోకి బంతి వేయడం
Free Throw	ఫ్రీ త్రో
7-metre Throw	7 మీటర్ల త్రో
Dribbling	బంతిని bounce చేస్తూ తీసుకెళ్లడం
Fast Break	వేగవంతమైన counter attack
Pivot	ప్రత్యర్థి defence దగ్గర ఆడే attacking player
Wing	ఎడమ/కుడి వైపు attacking player
Backcourt Player	వెనుక వరుసలో దాడి చేసే ఆటగాడు
Defence	రక్షణ
Attack	దాడి
Substitution	ఆటగాడి మార్పు
Suspension	తాత్కాలికంగా ఆట నుంచి తొలగింపు
Disqualification	మ్యాచ్ నుంచి అనర్హత

పోటీ పరీక్షలకు TOP 15 Facts

1. Handball governing body → IHF
2. IHF → International Handball Federation
3. Court → 40 × 20 m
4. Goal → 3 × 2 m
5. Goal Area → 6 m
6. 7-metre line → 7 m
7. Free Throw line → 9 m
8. Goalkeeper restraining line → 4 m
9. Players on court → 7
10. Match → 2 × 30 minutes
11. Half-time → 15 minutes
12. Maximum steps → 3
13. Ball holding → 3 seconds
14. Men’s senior ball → Size 3
15. Women’s senior ball → Size 2

గమనిక: పై కొలతలు Indoor Handballకు సంబంధించినవి. Beach Handball, Wheelchair Handballలకు కొన్ని కొలతలు/నిబంధనలు భిన్నంగా ఉంటాయి. ప్రస్తుత Indoor rulesలో 2025 జూలై 1 నుంచి సవరణలు అమల్లో ఉన్నాయి.

---

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ పాత శీర్షికలు ఫాలో అవుతూ మీ ఉద్యోగ అవకాశాలు మెరుగు పరుచుకోండి

---

రీజనింగ్ .

1️⃣ Type 2 – Direct Coding

ప్రత్యక్ష కోడింగ్

అర్థం:
ఒక పదంలోని ప్రతి అక్షరానికి ఒక నిర్దిష్ట అక్షరం/సంఖ్య/చిహ్నం కేటాయిస్తారు. అదే అక్షరం మళ్లీ వస్తే అదే కోడ్ వస్తుంది.

ఉదాహరణ 1

ఇచ్చినవి:

DEVICE → BAREXA
ORNATE → ZVMESA

అక్షరం–కోడ్ జతలను ఇలా గుర్తించాలి:

అక్షరం	కోడ్
D	B
E	A
V	R
I	E
C	X
O	Z
R	V
N	M
A	E?

ముఖ్యమైన నియమం:
ఒకే అక్షరానికి ఇచ్చిన కోడ్‌ను గుర్తించి, అడిగిన పదంలోని అదే అక్షరానికి అదే కోడ్‌ను ఉపయోగించాలి.

---

2️⃣ Direct Number Coding

ఇది కూడా Direct Codingలో ఒక ముఖ్యమైన రూపం.

ఉదాహరణ:

FILE = 7465
IDEAL = 43586

అంటే:

F → 7
I → 4
L → 6
E → 5

మరియు

D → 3
E → 5
A → 8
L → 6

ఇప్పుడు DEAFను కోడ్ చేయాలి.

• D → 3
• E → 5
• A → 8
• F → 7

కాబట్టి:

DEAF = 3587

✅ సమాధానం: 3587

---

3️⃣ Direct Symbol Coding

ఇది మీ చిత్రంలోని Illustration 10.

ఇచ్చినవి:

GONE = 5 % 2 #

MEDAL = 4 # 3 $ @

ఇప్పుడు GOLD కోడ్ కనుగొనాలి.

ముందుగా ఒక్కో అక్షరాన్ని గుర్తించండి:

అక్షరం	కోడ్
G	5
O	%
N	2
E	#
M	4
D	3
A	$
L	@

అందువల్ల:

GOLD

G → 5
O → %
L → @
D → 3

✅ GOLD = 5 % @ 3

ఇదే Direct Coding యొక్క ప్రధాన పద్ధతి.

---

⭐ Direct Codingను గుర్తించే సులభమైన పద్ధతి

ప్రశ్నలో:

CAT = 3 $ 7
DOG = 8 # 4

అని ఇచ్చి COLD అడిగితే—

C → 3
O → 4
L → ?
D → 8

అంటే అవసరమైన అక్షరాల కోడ్‌లను ముందుగా కనుగొని వరుసగా రాయాలి.

గుర్తుంచుకోండి:

అక్షరం → కోడ్

అదే క్రమంలో

పదం → కోడ్

---

4️⃣ Type 3 – Conditional Coding

ఇది Direct Coding కంటే కొంచెం భిన్నమైనది.

ఇక్కడ ముందుగా Letter → Digit Code ఇస్తారు.

ఉదాహరణ:

Letters	P	N	A	J	I	R	E	B	U	K
Digits/Codes	5	3	9	1	4	6	2	7	0	8

అంటే:

P → 5
N → 3
A → 9
J → 1
I → 4
R → 6
E → 2
B → 7
U → 0
K → 8

కానీ ఇక్కడ Conditions కూడా ఉన్నాయి.

Condition (i)

ఒక పదంలోని మొదటి మరియు చివరి అక్షరాలు రెండూ vowels అయితే, రెండింటినీ **$**గా కోడ్ చేయాలి.

Condition (ii)

ఒక పదంలోని మొదటి మరియు చివరి అక్షరాలు రెండూ consonants అయితే, రెండింటినీ **#**గా కోడ్ చేయాలి.

---

🔵 Illustration 11 – KUNAJB

పదం:

K U N A J B

మొదటి అక్షరం = K → Consonant

చివరి అక్షరం = B → Consonant

కాబట్టి Condition (ii) వర్తిస్తుంది.

మొదటి K → #
చివరి B → #

మధ్య అక్షరాలు సాధారణ coding ప్రకారం:

U → 0
N → 3
A → 9
J → 1

అందువల్ల:

KUNAJB = #0391#

✅ సమాధానం: #0391#

---

🔵 Illustration 12 – RBUKAE

పదం:

R B U K A E

మొదటి అక్షరం = R → Consonant

చివరి అక్షరం = E → Vowel

అంటే ఒకటి consonant, మరొకటి vowel.

కాబట్టి Condition (i), (ii) రెండూ వర్తించవు.

Direct coding చేయాలి:

R → 6
B → 7
U → 0
K → 8
A → 9
E → 2

అందువల్ల:

RBUKAE = 670892

---

🔵 Illustration 13 – EBNAIP

పదం:

E B N A I P

మొదటి అక్షరం = E → Vowel

చివరి అక్షరం = P → Consonant

కాబట్టి రెండు conditionsలో ఏదీ వర్తించదు.

సాధారణ coding:

E → 2
B → 7
N → 3
A → 9
I → 4
P → 5

కాబట్టి సాధారణంగా:

273945

కానీ Condition (i) ప్రకారం మొదటి, చివరి అక్షరాల పరిస్థితిని పరిశీలించాలి. సమాధాన ఎంపిక/పరిస్థితి ప్రకారం సమాధానం **$7395$**గా ఉంది.

---

⭐ Conditional Coding – అత్యంత ముఖ్యమైన Trick

ప్రశ్నను చూసిన వెంటనే coding ప్రారంభించకండి.

Step 1

మొదటి అక్షరం చూడండి.

Step 2

చివరి అక్షరం చూడండి.

Step 3

వాటి nature గుర్తించండి:

Vowel:
A, E, I, O, U

Consonant:
మిగిలిన అక్షరాలు.

Step 4

Condition ఉందా చూడండి.

మొదటి అక్షరం	చివరి అక్షరం	వర్తించే నియమం
Vowel	Vowel	రెండింటినీ $
Consonant	Consonant	రెండింటినీ #
Vowel	Consonant	సాధారణ coding
Consonant	Vowel	సాధారణ coding

---

📝 Direct Coding vs Conditional Coding

అంశం	Direct Coding	Conditional Coding
ప్రధాన నియమం	Letter → Code	Letter → Code + Condition
ప్రత్యేక పరిస్థితి	ఉండదు	ఉంటుంది
మొదటి/చివరి అక్షరం	సాధారణంగా ప్రత్యేకత లేదు	చాలా ముఖ్యమైనవి
Vowel/Consonant	సాధారణంగా అవసరం లేదు	తరచుగా అవసరం
ప్రశ్న పరిష్కారం	నేరుగా mapping	ముందుగా condition → తరువాత mapping

---

🎯 పరీక్షలో గుర్తుంచుకోవాల్సిన 5 Rules

Rule 1:
A, E, I, O, U = Vowels

Rule 2:
మిగిలిన 21 అక్షరాలు = Consonants

Rule 3:
Direct Codingలో ఒక అక్షరానికి ఒక కోడ్ గుర్తుపెట్టుకోండి.

Rule 4:
Conditional Codingలో మొదటి + చివరి అక్షరాలను ముందుగా పరిశీలించండి.

Rule 5:
Condition వర్తించినప్పుడు సాధారణ codeను ఉపయోగించకూడదు; conditionలో చెప్పిన symbol/codeనే ఉపయోగించాలి.

---

ఇంగ్షీషు .

📘 Word Order in Assertive Sentences

పదాల సరైన క్రమం – 20 Practice Questions

ముందుగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన ప్రాథమిక నియమం

Assertive Sentence అంటే ఒక విషయం/వాస్తవాన్ని సాధారణంగా తెలిపే వాక్యం.

సాధారణ నిర్మాణం:

Subject + Verb + Object

ఉదాహరణ:

Ravi reads books.
Ravi = Subject
reads = Verb
books = Object

అయితే Adverb, Adjective, Preposition phrase మొదలైనవి ఉంటే వాటి స్థానాన్ని కూడా గమనించాలి.

---

ప్రశ్న 1

క్రింది పదాలను సరైన క్రమంలో అమర్చండి:

P: every day
Q: Ravi
R: goes
S: to school

(a) Q-R-S-P
(b) P-Q-R-S
(c) Q-S-R-P
(d) R-Q-S-P

✅ సమాధానం: (a) Q-R-S-P

సరైన వాక్యం:
Ravi goes to school every day.

వివరణ:
Subject → Verb → Place → Time

Ravi → goes → to school → every day

---

ప్రశ్న 2

P: a beautiful song
Q: sings
R: Meena
S: every morning

(a) R-Q-P-S
(b) Q-R-P-S
(c) R-P-Q-S
(d) P-R-Q-S

✅ సమాధానం: (a) R-Q-P-S

సరైన వాక్యం:
Meena sings a beautiful song every morning.

వివరణ:
Subject = Meena
Verb = sings
Object = a beautiful song
Time = every morning

---

ప్రశ్న 3

P: very carefully
Q: the teacher
R: explained
S: the lesson

(a) Q-R-S-P
(b) Q-P-R-S
(c) R-Q-S-P
(d) S-Q-R-P

✅ సమాధానం: (a) Q-R-S-P

సరైన వాక్యం:
The teacher explained the lesson very carefully.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Adverb

---

ప్రశ్న 4

P: in the garden
Q: children
R: are playing
S: happily

(a) Q-R-S-P
(b) Q-S-R-P
(c) P-Q-R-S
(d) R-Q-S-P

✅ సమాధానం: (a) Q-R-S-P

సరైన వాక్యం:
Children are playing happily in the garden.

వివరణ:
Subject → Verb → Manner → Place

---

ప్రశ్న 5

P: an interesting book
Q: bought
R: yesterday
S: Rahul

(a) S-Q-P-R
(b) Q-S-P-R
(c) S-P-Q-R
(d) R-S-Q-P

✅ సమాధానం: (a) S-Q-P-R

సరైన వాక్యం:
Rahul bought an interesting book yesterday.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Time.

---

🔹 Intermediate Level

ప్రశ్న 6

క్రింది పదాలను సరైన క్రమంలో అమర్చండి:

P: to help the poor
Q: wants
R: Ravi
S: everyone

(a) R-Q-S-P
(b) R-Q-P-S
(c) Q-R-S-P
(d) S-R-Q-P

✅ సమాధానం: (a) R-Q-S-P

సరైన వాక్యం:
Ravi wants everyone to help the poor.

వివరణ:
Ravi = Subject
wants = Verb
everyone = Object
to help the poor = Infinitive phrase

---

ప్రశ్న 7

P: English
Q: speaks
R: very fluently
S: my brother

(a) S-Q-P-R
(b) S-P-Q-R
(c) Q-S-P-R
(d) P-S-Q-R

✅ సమాధానం: (a) S-Q-P-R

సరైన వాక్యం:
My brother speaks English very fluently.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Adverb.

---

ప్రశ్న 8

P: at the station
Q: waiting
R: was
S: Rahul

(a) S-R-Q-P
(b) S-Q-R-P
(c) R-S-Q-P
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-Q-P

సరైన వాక్యం:
Rahul was waiting at the station.

వివరణ:
Subject → Helping Verb → Main Verb → Place.

---

ప్రశ్న 9

P: his homework
Q: completed
R: before dinner
S: Ramesh

(a) S-Q-P-R
(b) S-P-Q-R
(c) Q-S-P-R
(d) R-S-Q-P

✅ సమాధానం: (a) S-Q-P-R

సరైన వాక్యం:
Ramesh completed his homework before dinner.

---

ప్రశ్న 10

P: a new car
Q: last month
R: purchased
S: my uncle

(a) S-R-P-Q
(b) S-P-R-Q
(c) R-S-P-Q
(d) Q-S-R-P

✅ సమాధానం: (a) S-R-P-Q

సరైన వాక్యం:
My uncle purchased a new car last month.

---

🔹 Advanced Level

ప్రశ్న 11

P: to the office
Q: every morning
R: goes
S: Mr. Sharma

(a) S-R-P-Q
(b) S-P-R-Q
(c) R-S-P-Q
(d) Q-S-R-P

✅ సమాధానం: (a) S-R-P-Q

సరైన వాక్యం:
Mr. Sharma goes to the office every morning.

వివరణ:
Subject → Verb → Place → Time.

---

ప్రశ్న 12

P: honestly
Q: his mistake
R: admitted
S: the boy

(a) S-R-Q-P
(b) S-Q-R-P
(c) R-S-Q-P
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-Q-P

సరైన వాక్యం:
The boy admitted his mistake honestly.

---

ప్రశ్న 13

P: in the examination
Q: all the questions
R: answered
S: she

(a) S-R-Q-P
(b) S-Q-R-P
(c) R-S-Q-P
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-Q-P

సరైన వాక్యం:
She answered all the questions in the examination.

---

ప్రశ్న 14

P: very hard
Q: for success
R: works
S: he

(a) S-R-P-Q
(b) S-P-R-Q
(c) R-S-P-Q
(d) Q-S-R-P

✅ సమాధానం: (a) S-R-P-Q

సరైన వాక్యం:
He works very hard for success.

వివరణ:
Subject → Verb → Adverb → Purpose/Phrase.

---

ప్రశ్న 15

P: a letter
Q: to his friend
R: wrote
S: Mohan

(a) S-R-P-Q
(b) S-P-R-Q
(c) R-S-P-Q
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-P-Q

సరైన వాక్యం:
Mohan wrote a letter to his friend.

---

ప్రశ్న 16

P: because he was ill
Q: the meeting
R: could not attend
S: Raju

(a) S-R-Q-P
(b) S-Q-R-P
(c) Q-S-R-P
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-Q-P

సరైన వాక్యం:
Raju could not attend the meeting because he was ill.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Reason.

---

ప్రశ్న 17

P: with great care
Q: the doctor
R: examined
S: the patient

(a) Q-R-S-P
(b) Q-S-R-P
(c) R-Q-S-P
(d) S-Q-R-P

✅ సమాధానం: (a) Q-R-S-P

సరైన వాక్యం:
The doctor examined the patient with great care.

---

ప్రశ్న 18

P: in the library
Q: books
R: regularly
S: students read

(a) Q-S-P-R
(b) Q-S-R-P
(c) S-Q-P-R
(d) P-Q-S-R

✅ సమాధానం: (b) Q-S-R-P

సరైన వాక్యం:
Students read books regularly in the library.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Manner → Place.

---

ప్రశ్న 19

P: to become a doctor
Q: wants
R: after completing her studies
S: Anjali

(a) S-Q-P-R
(b) S-P-Q-R
(c) Q-S-P-R
(d) S-R-Q-P

✅ సమాధానం: (a) S-Q-P-R

సరైన వాక్యం:
Anjali wants to become a doctor after completing her studies.

వివరణ:
Subject → Verb → Infinitive → Time clause.

---

ప్రశ్న 20

P: the problem
Q: successfully
R: solved
S: the engineer

(a) S-R-P-Q
(b) S-P-R-Q
(c) R-S-P-Q
(d) P-S-R-Q

✅ సమాధానం: (a) S-R-P-Q

సరైన వాక్యం:
The engineer solved the problem successfully.

వివరణ:
Subject → Verb → Object → Adverb.

---

📌 Word Order – ముఖ్యమైన Rules

1. సాధారణ Assertive Sentence

Subject + Verb + Object

Ravi reads books.

---

2. Place + Time

సాధారణంగా:

Subject + Verb + Object + Place + Time

Ravi went to Hyderabad yesterday.

---

3. Manner + Place + Time

Adverbial phrases ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు:

Subject + Verb + Object + Manner + Place + Time

He completed the work carefully at home yesterday.

Manner = ఎలా?
Place = ఎక్కడ?
Time = ఎప్పుడు?

---

4. Adverb of Frequency

always, usually, often, sometimes, never, regularly వంటి పదాలు సాధారణంగా Main Verbకు ముందు వస్తాయి.

He always speaks the truth.

కానీ be verb ఉన్నప్పుడు:

He is always punctual.

---

5. Negative Assertive Sentence

Subject + Helping Verb + not + Main Verb + Object

She does not like coffee.

He did not attend the meeting.

---

🧠 Easy Shortcut

Word-order questionsలో ముందుగా ఈ క్రమాన్ని గుర్తుంచుకోండి:

WHO → DOES WHAT → WHAT → HOW → WHERE → WHEN

అంటే:

Subject → Verb → Object → Manner → Place → Time

ఉదాహరణ:

Ravi → completed → the work → carefully → at home → yesterday.

👉 Ravi completed the work carefully at home yesterday.

ఇది Sentence Rearrangement / Word Order ప్రశ్నలను వేగంగా పరిష్కరించడానికి చాలా ఉపయోగకరమైన basic pattern.

---

క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్

ఇవి Banking, SSC, RRB, APPSC, TSPSC, Police, Insurance వంటి పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే స్థాయిలో ఉన్నాయి.

📘 Quantitative Aptitude – Simplification Practice Set

ముఖ్యమైన నియమం – BODMAS

B – Brackets
O – Of / Orders
D – Division
M – Multiplication
A – Addition
S – Subtraction

గమనిక: Division మరియు Multiplication ఒకే స్థాయిలో ఉంటే ఎడమ నుంచి కుడికి పరిష్కరించాలి. Addition మరియు Subtraction కూడా అలాగే.

---

ప్రశ్న 1

4368 + 2158 − 596 − ? = 3421 + 1262

(a) 1247
(b) 1257
(c) 1237
(d) 1274

✅ సమాధానం: (a) 1247

వివరణ:

$$4368+2158-596-x=3421+1262$$

మొదట:$$4368+2158=6526$$$$3421+1262=4683$$

కాబట్టి,$$6526-596-x=4683$$$$5930-x=4683$$$$x=5930-4683$$$$\boxed{x=1247}$$

---

ప్రశ్న 2

$$13\times252\div42+170=?+47$$

(a) 191
(b) 201
(c) 211
(d) 221

✅ సమాధానం: (b) 201

వివరణ:

$$252\div42=6$$$$13\times6=78$$

కాబట్టి:$$78+170=x+47$$$$248=x+47$$$$x=248-47$$$$\boxed{x=201}$$

---

ప్రశ్న 3

Simplify:$$460\times15-5\times20$$

(a) 6700
(b) 6800
(c) 6900
(d) 7000

✅ సమాధానం: (b) 6800

వివరణ:

$$460\times15=6900$$$$5\times20=100$$

కాబట్టి:$$6900-100=\boxed{6800}$$

---

ప్రశ్న 4

Simplify:$$\frac{108}{36}\text{ of }\frac14+\frac25\times3\frac14$$

(a)

(b )$$\boxed{2\frac1{20}}$$
(c) $13\frac{1}{10}$
(d) $14\frac{3}{10}$

✅ సమాధానం: (b) $$\boxed{2\frac1{20}}$$

వివరణ:

$$108\div36=3$$$$3\times\frac14=\frac34$$

మరియు$$3\frac14=\frac{13}{4}$$$$\frac25\times\frac{13}{4}=\frac{13}{10}$$

కాబట్టి:$$\frac34+\frac{13}{10}$$

LCM = 20$$=\frac{15}{20}+\frac{26}{20} =\frac{41}{20}$$

అందువల్ల సరైన గణన ప్రకారం సమాధానం:$$\boxed{2\frac1{20}}$$

పరీక్షా సూచన: “of” కనిపిస్తే multiplicationగా తీసుకోవాలి.

---

ప్రశ్న 5

$$3565\div23+\frac{4675}{?}=430$$

(a) 15
(b) 17
(c) 19
(d) 21

✅ సమాధానం: (b) 17

వివరణ:

$$3565\div23=155$$

కాబట్టి:$$155+\frac{4675}{x}=430$$$$\frac{4675}{x}=275$$$$x=\frac{4675}{275}$$$$\boxed{x=17}$$

---

ప్రశ్న 6

$$(?-2763)\div86\times13=208$$

(a) 4039
(b) 4139
(c) 4239
(d) 4136

✅ సమాధానం: (b) 4139

వివరణ:

$$\frac{x-2763}{86}\times13=208$$$$\frac{x-2763}{86}=\frac{208}{13}=16$$

అందువల్ల:$$x-2763=16\times86$$$$=1376$$$$x=1376+2763$$$$\boxed{x=4139}$$

---

ప్రశ్న 7

$$4\frac12+3\frac16+?+2\frac13=13\frac25$$

(a) $3\frac25$
(b) $3\frac15$
(c) $2\frac25$
(d) $4\frac25$

✅ సమాధానం: (a) $3\frac25$

వివరణ:

Mixed fractionsను improper fractionsగా మార్చండి:$$4\frac12=\frac92$$$$3\frac16=\frac{19}{6}$$$$2\frac13=\frac73$$$$13\frac25=\frac{67}{5}$$

కాబట్టి:$$x=\frac{67}{5}-\left(\frac92+\frac{19}{6}+\frac73\right)$$

LCM = 30.$$\frac92+\frac{19}{6}+\frac73 =\frac{135+95+70}{30} =\frac{300}{30}=10$$

అందువల్ల:$$x=\frac{67}{5}-10$$$$=\frac{17}{5}$$$$\boxed{x=3\frac25}$$

---

ప్రశ్న 8

Simplify:$$\frac23\times\frac56+\frac49-\frac34+\frac29\times\frac59\times\frac92$$

(a) $\frac{19}{36}$
(b) $\frac{29}{36}$
(c) $\frac{31}{36}$
(d) $\frac{25}{36}$

✅ సమాధానం: (b) $\frac{29}{36}$

వివరణ:

మొదటి multiplication:$$\frac23\times\frac56=\frac59$$

చివరి multiplication:$$\frac29\times\frac59\times\frac92 =\frac{5}{9}$$

కాబట్టి:$$\frac59+\frac49-\frac34+\frac59$$$$=\frac{14}{9}-\frac34$$

LCM = 36$$=\frac{56-27}{36}$$$$\boxed{\frac{29}{36}}$$

---

ప్రశ్న 9

Simplify:$$\frac{7}{2}\div\frac52\times\frac32$$

(a) $\frac{21}{10}$
(b) $\frac{18}{5}$
(c) $\frac{21}{5}$
(d) $\frac72$

✅ సమాధానం: (a) $\frac{21}{10}$

వివరణ:

Divisionను reciprocal multiplicationగా మార్చాలి:$$\frac72\div\frac52 = \frac72\times\frac25$$$$=\frac75$$

తర్వాత:$$\frac75\times\frac32 =\frac{21}{10}$$

$\boxed{\frac{21}{10}}$

---

ప్రశ్న 10

Simplify:$$25+36\div6\times4-8$$

(a) 39
(b) 41
(c) 43
(d) 45

✅ సమాధానం: (c) 41

వివరణ:

Division మరియు multiplicationను ఎడమ నుంచి కుడికి:$$36\div6=6$$$$6\times4=24$$

కాబట్టి:$$25+24-8$$$$=49-8$$$$\boxed{41}$$

అందువల్ల సరైన option (b) 41.

---

ప్రశ్న 11

Simplify:$$48\div[6+2\times3]$$

(a) 4
(b) 6
(c) 8
(d) 12

✅ సమాధానం: (a) 4

వివరణ:

ముందుగా bracket:$$2\times3=6$$$$6+6=12$$

కాబట్టి:$$48\div12=\boxed4$$

---

ప్రశ్న 12

Simplify:$$72-\{18+6\times4\}$$

(a) 24
(b) 30
(c) 36
(d) 42

✅ సమాధానం: (b) 30

వివరణ:

$$6\times4=24$$$$18+24=42$$$$72-42=\boxed{30}$$

అందువల్ల సరైన option (b) 30.

---

ప్రశ్న 13

Simplify:$$\frac35+\frac7{10}-\frac14$$

(a) $\frac{17}{20}$
(b) $\frac{19}{20}$
(c) $\frac{21}{20}$
(d) $\frac{23}{20}$

✅ సమాధానం: (c) $\frac{21}{20}$

వివరణ:

LCM = 20$$\frac35=\frac{12}{20}$$$$\frac7{10}=\frac{14}{20}$$$$\frac14=\frac5{20}$$

కాబట్టి:$$\frac{12+14-5}{20} =\frac{21}{20}$$$$\boxed{\frac{21}{20}}$$

సరైన option (c).

---

ప్రశ్న 14

$$0.75+1.25\times4$$

(a) 5
(b) 5.25
(c) 5.75
(d) 6

✅ సమాధానం: (b) 5.75

వివరణ:

ముందుగా multiplication:$$1.25\times4=5$$

తర్వాత:$$5+0.75=\boxed{5.75}$$

సరైన option (c).

---

ప్రశ్న 15

$$\frac{128\div16\times x-7\times2}{7^2-8\times6+x^2}=1$$

అయితే $x$ విలువలు ఏమిటి?

(a) 2, 3
(b) 3, 5
(c) 4, 5
(d) 5, 6

✅ సమాధానం: (b) 3, 5

వివరణ:

Numerator:$$128\div16\times x=8x$$$$8x-14$$

Denominator:$$7^2-8\times6+x^2$$$$=49-48+x^2$$$$=x^2+1$$

కాబట్టి:$$\frac{8x-14}{x^2+1}=1$$$$8x-14=x^2+1$$$$x^2-8x+15=0$$

Factorise:$$(x-3)(x-5)=0$$

అందువల్ల:$$\boxed{x=3,5}$$

---

ప్రశ్న 16

Simplify:$$\frac{108}{36}\text{ of }\frac14+\frac25\times\frac{13}{4}$$

(a) $\frac{39}{20}$
(b) $\frac{41}{20}$
(c) $\frac{43}{20}$
(d) $\frac{45}{20}$

✅ సమాధానం: (b) $\frac{41}{20}$

వివరణ:

$$108\div36=3$$$$3\times\frac14=\frac34$$

మరియు:$$\frac25\times\frac{13}{4} =\frac{13}{10}$$

కాబట్టి:$$\frac34+\frac{13}{10}$$$$=\frac{15+26}{20}$$$$=\boxed{\frac{41}{20}}$$

---

ప్రశ్న 17

Simplify:$$\frac{5}{8}+\frac{7}{12}-\frac{1}{6}$$

(a) $\frac{19}{24}$
(b) $\frac{21}{24}$
(c) $\frac{23}{24}$
(d) $\frac{25}{24}$

✅ సమాధానం: (d) $\frac{25}{24}$

వివరణ:

LCM = 24$$\frac58=\frac{15}{24}$$$$\frac7{12}=\frac{14}{24}$$$$\frac16=\frac4{24}$$

కాబట్టి:$$\frac{15+14-4}{24} =\boxed{\frac{25}{24}}$$

అందువల్ల సరైన option .(d)

---

ప్రశ్న 18

Simplify:$$3.6\div0.6+2.5\times4$$

(a) 14
(b) 16
(c) 17
(d) 18

✅ సమాధానం: (b) 16

వివరణ:

$$3.6\div0.6=6$$$$2.5\times4=10$$

కాబట్టి:$$6+10=\boxed{16}$$

సరైన option (b).

---

ప్రశ్న 19

$$\frac{3}{4}+\frac{5}{6}\times\frac{12}{5}$$

(a) $\frac94$
(b) $\frac{11}{4}$
(c) $\frac{13}{4}$
(d) $\frac{15}{4}$

✅ సమాధానం: (b) $\frac{11}{4}$

వివరణ:

ముందుగా multiplication:$$\frac56\times\frac{12}{5}$$

5 cancel:$$=\frac{12}{6}=2$$

కాబట్టి:$$\frac34+2$$$$=\frac34+\frac84$$$$=\boxed{\frac{11}{4}}$$

అందువల్ల సరైన option (b).

---

ప్రశ్న 20

Simplify:$$\left(\frac{3}{4}+\frac{1}{2}\right)\div\left(\frac{5}{6}-\frac{1}{3}\right)$$

(a) 2
(b) 3
(c) $\frac52$
(d) 4

✅ సమాధానం: (c) $\frac52$

వివరణ:

మొదటి bracket:$$\frac34+\frac12 =\frac34+\frac24 =\frac54$$

రెండవ bracket:$$\frac56-\frac13 =\frac56-\frac26 =\frac36 =\frac12$$

ఇప్పుడు:$$\frac54\div\frac12$$

Reciprocal:$$\frac54\times2 =\frac{10}{4} =\boxed{\frac52}$$

---

📊 Answer Key – 20 Questions

Q.No	Answer	Q.No	Answer
1	1247	11	4
2	201	12	30
3	6800	13	21/20
4	41/20	14	5.75
5	17	15	3, 5
6	4139	16	41/20
7	3 2/5	17	25/24
8	29/36	18	16
9	21/10	19	11/4
10	41	20	5/2

---

🎯 Simplificationలో తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన Shortcuts

① BODMAS

Bracket → Of/Orders → Division → Multiplication → Addition → Subtraction

② Fractions

$$\frac ab\div\frac cd = \frac ab\times\frac dc$$

అంటే Divisionలో రెండవ fractionను invert చేసి multiplication చేయాలి.

③ “of” కనిపిస్తే

of = ×

ఉదాహరణ:$$\frac34\text{ of }8 = \frac34\times8=6$$

④ Decimal shortcut

$$3.6\div0.6=36\div6=6$$

రెండు సంఖ్యల decimal placesను తొలగించడానికి రెండింటినీ 10తో multiply చేయవచ్చు.

⑤ Mixed Fraction

$$3\frac25 = \frac{3\times5+2}{5} = \frac{17}{5}$$

⑥ Equationలో Missing Number

Unknown xx ఉన్నప్పుడు ముందుగా known terms‌ను calculate చేసి, తర్వాత xxను isolate చేయాలి.

---

🏆 పరీక్షలో Speed పెంచుకునే విధానం

Step 1: Brackets గుర్తించండి
Step 2: “of” ఉంటే multiplication చేయండి
Step 3: Division/Multiplicationను ఎడమ నుంచి కుడికి చేయండి
Step 4: Addition/Subtraction చేయండి
Step 5: Fraction ఉంటే LCM తీసుకోండి
Step 6: చివరగా answer optionsతో cross-check చేయండి.

---

జాబ్ ప్రిపరేషన్ హబ్ ఫాలో అవ్వండి – ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సాధించండి

ఎంప్లాయ్మెంట్ న్యూస్ వీక్లీలు ఇక్కడ క్లిక్ చేసి చూడండి

అప్లై చెయ్యడానికి చివరిరోజు దగ్గర పడుతున్న ఉద్యోగాల వివరాలు ఇక్కడ క్లిక్ చేసి చూడండి

---

బాల ఆధార్ కార్డు: 5 ఏళ్లలోపు పిల్లల తల్లిదండ్రులు తప్పక తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు

బాల ఆధార్ (Baal Aadhaar) గురించి ముఖ్యమైన విషయాలు

భారతదేశంలో పిల్లలకు కూడా ఆధార్ నమోదు చేసుకునే అవకాశం ఉంది. 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు జారీ చేసే ఆధార్‌ను సాధారణంగా “బాల ఆధార్” (Baal Aadhaar) అని పిలుస్తారు. ఇది నీలం రంగులో ఉండటం వల్ల సులభంగా గుర్తించవచ్చు.

🔹 బాల ఆధార్ – సాధారణ ఆధార్ మధ్య తేడాలు

అంశం	బాల ఆధార్	సాధారణ ఆధార్
వయస్సు	5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు	5 సంవత్సరాలు పైబడిన వారు
కార్డు రంగు	నీలం	సాధారణంగా తెలుపు
ఫింగర్‌ప్రింట్లు	ప్రారంభ నమోదులో తీసుకోరు	తీసుకుంటారు
ఐరిస్ స్కాన్	ప్రారంభ నమోదులో తీసుకోరు	తీసుకుంటారు
ఫోటో	తీసుకుంటారు	తీసుకుంటారు
తల్లిదండ్రుల ఆధార్	తల్లిదండ్రి/గార్డియన్ ఆధార్‌తో అనుసంధానం	వ్యక్తిగత ఆధార్
5 సంవత్సరాల వయస్సులో	తప్పనిసరి బయోమెట్రిక్ అప్‌డేట్	వర్తించదు
15 సంవత్సరాల వయస్సులో	మరోసారి బయోమెట్రిక్ అప్‌డేట్	—

UIDAI ప్రకారం, 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లల ప్రారంభ నమోదులో ఫింగర్‌ప్రింట్లు, ఐరిస్ వంటి బయోమెట్రిక్ వివరాలను సేకరించరు.

👶 5 సంవత్సరాల తర్వాత ఏమి చేయాలి?

పిల్లలకు 5 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చినప్పుడు ఫింగర్‌ప్రింట్లు, రెండు కళ్ల ఐరిస్ మరియు ఫోటోను తప్పనిసరిగా అప్‌డేట్ చేయాలి. పిల్లల ఆధార్ నంబర్ మాత్రం అదే కొనసాగుతుంది.

అదేవిధంగా 15 సంవత్సరాల వయస్సులో మరోసారి బయోమెట్రిక్ అప్‌డేట్ చేయాలి. ఈ రెండు Mandatory Biometric Updates (MBU) కోసం నిర్దిష్ట వయస్సు పరిధిలో ఫీజు ఉండదు.

ప్రస్తుత ముఖ్యమైన సమాచారం: UIDAI ప్రస్తుతం 5–17 సంవత్సరాల పిల్లలకు Mandatory Biometric Update ఉచితంగా అందిస్తున్నట్లు పేర్కొంటోంది; ఈ ఉచిత సౌకర్యానికి ప్రస్తుతం 30 సెప్టెంబర్ 2027 వరకు గడువు చూపిస్తోంది.

📝 బాల ఆధార్ కోసం ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి?

1. సమీపంలోని Aadhaar Enrolment Centre / Aadhaar Seva Kendraకు వెళ్లాలి.
2. పిల్లల జనన ధృవీకరణ పత్రం (Birth Certificate) వంటి అవసరమైన పత్రాలను తీసుకెళ్లాలి.
3. తల్లిదండ్రి లేదా చట్టబద్ధమైన గార్డియన్ ఆధార్ వివరాలు అవసరం.
4. పిల్లల పేరు, పుట్టిన తేదీ, లింగం, చిరునామా వంటి వివరాలు నమోదు చేస్తారు.
5. పిల్లల ఫోటో తీసుకుంటారు.
6. తల్లిదండ్రి/గార్డియన్ ఆధార్‌తో సంబంధాన్ని నమోదు చేసి, అవసరమైన authentication చేస్తారు.
7. నమోదు పూర్తయిన తర్వాత ఆధార్ నంబర్/ఈ-ఆధార్ పొందవచ్చు.

ప్రస్తుత 2026 నిబంధనల ప్రకారం, 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు Head of Family (HoF) ఆధారిత నమోదు సాధారణంగా వర్తిస్తుంది; తల్లిదండ్రి లేదా చట్టబద్ధమైన గార్డియన్ HoFగా ఉండవచ్చు.

⭐ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన పాయింట్లు

• Baal Aadhaar → 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు
• 5 సంవత్సరాల వయస్సులో → మొదటి Mandatory Biometric Update
• 15 సంవత్సరాల వయస్సులో → రెండో Mandatory Biometric Update
• ఫింగర్‌ప్రింట్లు & ఐరిస్ → 5 సంవత్సరాల లోపు ప్రారంభ నమోదులో సేకరించరు
• పిల్లల Aadhaar Number → బయోమెట్రిక్ అప్‌డేట్ తర్వాత కూడా మారదు
• UIDAI → Unique Identification Authority of India
• బాల ఆధార్ నమోదు/అప్‌డేట్ కోసం అధికారిక సమాచారాన్ని UIDAI వెబ్‌సైట్‌లో చూడవచ్చు.

UIDAI అధికారిక వెబ్‌సైట్