Employment News weekly, 07-13 November 2026, official notifications & current affairs

Employment-News-07-Nov-13-Nov-2026.pdf

అధికారిక నోటిఫికేషనులు మరియు అధికారిక వెబ్సైట్లు
ఎంప్లాయ్మెంట్ న్యూ స్ 07-13 నవంబర్ వీక్లీ ముఖ్యమైన వివరాలు

సంస్థ	ఉద్యోగాలు	ఖాళీలు	అప్లై చేయడానికి చివరి తేదీ	అధికారిక నోటిఫికేషన్	అధికారిక వెబ్సైట్
Delhi technological University	ప్రొఫెసర్ & అసిస్టేన్ట్ ప్రొఫెసర్	84	07th December, 2026	faculty recruitment	Delhi Technological University
IIIT పూనే	టీచింగ్ & నాన్ టీచింగ్ ఉద్యోగాలు	18	28th November, 2026	NonTeaching.pdf / Teaching docx	Careers at IIIT Pune
ARMED FORCES MEDICAL SERVICES	Medical Officer (Short Service Commission)	120 (90 పురుషులు + 30 స్త్రీలు ).	18 నవంబర్ 2026	Medical service.pdf	JOINAFMS
BRIC-National Institute of Animal Biotechnology, హైదరాబాద్	సైంటిస్ట్ – D & C	5	30 నవంబర్ 2026	BRIC Notification_.pdf	Recruitment – NIAB
NPS Trust	Consultant (కాంట్రాక్ట్ ప్రాతిపదిక)	7	16.11.2026	Consultant pdf	Recruitment | NATIONAL PENSION SYSTEM TRUST
Indian Air Force	COMMISSIONED OFFICERS	AFCAT – 01/2027/ NCC SPECIAL ENTRY/GATE SCORE ENTRY	11-12-2026	IAF-afct pdf	https://afcat.edcil.co.in
NTPC ltd	Executives	6	13-11-2026	PDF Viewer	https://careers.ntpc.co.in/recruitment/

చూడండి => ఉద్యోగ వాహిని -all-job-notifications/

Employment News వీక్లీలు చూడడానికి లింకు

News Digest – 7 నుండి 13 నవంబర్ 2026

1. జాతీయ అంశాలు (National)

1.1 ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ గుజరాత్‌లో ₹14,000 కోట్లకు పైగా అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల ప్రారంభం

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2026 అక్టోబర్ 30న గుజరాత్‌లోని బనస్కాంత జిల్లాలో సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ 151వ జయంతి సందర్భంగా ₹14,000 కోట్లకు పైగా విలువైన అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించి, శంకుస్థాపన చేశారు. ఇందులో పశువుల పెంపకం కేంద్రం, బయో-CNG ప్లాంట్లు, అహ్మదాబాద్ మెట్రో విస్తరణ, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు, రైల్వే సేవలు ఉన్నాయి. ఈ సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి (PM-KISAN) పథకం 24వ విడతగా ₹19,000 కోట్లను విడుదల చేశారు. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 9.34 కోట్లకు పైగా రైతులకు ఆర్థిక సహాయం అందనుంది. అర్హులైన రైతులకు సంవత్సరానికి ₹6,000 చొప్పున మూడు విడతల్లో అందిస్తారు.

1.2 ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజనకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గ సమావేశంలో **ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన (PM Viksit Gram Swaraj Yojana)**కు ఆమోదం లభించింది. ఈ పథకం 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు ఐదేళ్లపాటు అమలవుతుంది. దీనికి మొత్తం ₹7,395 కోట్ల ఆర్థిక కేటాయింపులు చేశారు. స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థలైన గ్రామ పంచాయతీలను మరింత సమర్థవంతంగా, పారదర్శకంగా, జవాబుదారీతనంతో పనిచేసేలా అభివృద్ధి చేయడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశం. దేశవ్యాప్తంగా 2.78 లక్షలకు పైగా గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు ఈ పథకం ప్రయోజనం చేకూరనుంది.

1.3 12వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం సంయుక్త ప్రకటనతో ముగింపు

12వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం సమావేశం 2026 అక్టోబర్ 27న న్యూఢిల్లీలో సంయుక్త ప్రకటనను ఆమోదించడంతో ముగిసింది. ఈ సమావేశానికి లోక్‌సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లా ప్రారంభోత్సవం నిర్వహించారు. పార్లమెంటరీ సహకారం, శాంతి, ప్రజల ఆధారిత అభివృద్ధి, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణలు వంటి అంశాలపై చర్చించారు. కృత్రిమ మేధస్సు, సాంకేతిక ఆవిష్కరణలు, ప్రజాస్వామ్య సంస్థల బాధ్యతాయుత వినియోగం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. 2027 సంవత్సరానికి బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం అధ్యక్ష బాధ్యతలు చైనాకు బదిలీ చేశారు.

2. ఆర్థిక అంశాలు (Economy)

2.1 కంటైనర్ తయారీ ప్రోత్సాహక పథకానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

భారతదేశంలో దేశీయ కంటైనర్ తయారీ పరిశ్రమను ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం **కంటైనర్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ప్రమోషన్ స్కీమ్ (Container Manufacturing Promotion Scheme)**కు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకానికి 13 సంవత్సరాల కాలానికి, అంటే 2039–40 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు మొత్తం ₹10,000 కోట్ల నిధులను కేటాయించారు. దేశంలో కంటైనర్ల తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, సరఫరా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యాలు. వడ్డీ రాయితీలు, పరీక్షలు, ధృవీకరణ సహాయం, భూమి లీజు సహాయం వంటి ప్రోత్సాహకాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

2.2 అసంఘటిత రంగం, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు

గిగ్ కార్మికులు, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల సంక్షేమం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు (National Social Security Board) ఏర్పాటును అధికారికంగా ప్రకటించింది. ఈ బోర్డుకు కేంద్ర కార్మిక మరియు ఉపాధి శాఖ మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఇందులో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ప్రతినిధులు, యజమానులు, కార్మిక సంఘాలు, సామాజిక సంస్థల ప్రతినిధులు ఉంటారు. గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులకు సామాజిక భద్రత, సంక్షేమ పథకాలు, బీమా, ఇతర ప్రయోజనాలు అందించే విధంగా ఈ బోర్డు పనిచేస్తుంది. ఈ పథకం ద్వారా సుమారు 3,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు, 50,000 పరోక్ష ఉద్యోగాలు ఏర్పడతాయని అంచనా.

3. అంతర్జాతీయ అంశాలు (International)

3.1 G-20 విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో ప్రపంచ ఆర్థిక, భద్రతా సవాళ్లపై చర్చలు

భారత విదేశాంగ మంత్రి డాక్టర్ ఎస్. జైశంకర్ అమెరికాలోని అట్లాంటాలో జరిగిన రెండు రోజుల G-20 విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. ఈ సమావేశానికి అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ఆతిథ్యం ఇచ్చారు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఇంధన భద్రత, అంతర్జాతీయ సరఫరా వ్యవస్థలో అంతరాయాలు, కీలక ఖనిజాలు, సముద్ర రవాణా స్వేచ్ఛ, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు వంటి అంశాలపై చర్చించారు. ఈ సమావేశంలో భారతదేశం తన దౌత్యపరమైన ప్రాధాన్యతలను వివరించడంతో పాటు ప్రపంచ ఇంధన భద్రత, అంతర్జాతీయ సహకారానికి సంబంధించిన అంశాలను ప్రస్తావించింది.

3.2 ఆసియాన్ దేశాలతో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక నైపుణ్యాలను పంచుకోవడానికి భారత్ ముందుకొచ్చింది

భారత రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ ఆసియాన్ దేశాలతో భారతదేశ ఉగ్రవాద వ్యతిరేక అనుభవాలను, నైపుణ్యాలను పంచుకోవడానికి సంసిద్ధత వ్యక్తం చేశారు. 2026 అక్టోబర్ 29న ఫిలిప్పీన్స్‌లోని సెబు నగరంలో జరిగిన ఆసియాన్ రక్షణ మంత్రుల సమావేశం ప్లస్ (ADMM-Plus) సందర్భంగా ఆయన ఈ ప్రతిపాదన చేశారు. ఉగ్రవాద నిర్మూలన, సైనిక శిక్షణ, సామర్థ్య అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, నిఘా సమాచార మార్పిడి వంటి అంశాల్లో సహకారం అందించడానికి భారత్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు. ఉగ్రవాదాన్ని అన్ని రూపాల్లో నిర్మూలించాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కిచెప్పారు.

4. క్రీడా అంశాలు (Sports)

4.1 ఖేలో ఇండియా క్రీడా వస్తువుల తయారీ పథకానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

భారతదేశాన్ని నాణ్యమైన క్రీడా వస్తువుల తయారీకి ప్రపంచ కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయడానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం **ఖేలో ఇండియా స్పోర్ట్స్ గూడ్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (Khelo India Sports Goods Manufacturing Scheme)**కు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకానికి 2026–27 నుంచి 2033–34 వరకు ఎనిమిదేళ్ల కాలానికి ₹1,856 కోట్లకు పైగా నిధులను కేటాయించారు. క్రీడా వస్తువుల తయారీకి ప్రత్యేక పారిశ్రామిక మండలాలు (Sports Goods Manufacturing Zones – SGMZs) ఏర్పాటు చేయడం, దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడం, పరిశోధన, ఆవిష్కరణలు, ప్రపంచ మార్కెట్‌లో భారతదేశ పోటీతత్వాన్ని పెంచడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యాలు.

4.2 న్యూజిలాండ్‌పై అభిషేక్ శర్మ 35 బంతుల్లో సెంచరీ

భారత క్రికెట్ ఆటగాడు అభిషేక్ శర్మ 2026 అక్టోబర్ 27న వెల్లింగ్టన్‌లో న్యూజిలాండ్‌తో జరిగిన మూడో T20 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లో అద్భుత ప్రదర్శన చేశాడు. కేవలం 35 బంతుల్లో సెంచరీ సాధించి భారత జట్టు విజయంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. మొత్తం 38 బంతుల్లో 113 పరుగులు సాధించాడు. ఇందులో 9 ఫోర్లు, 11 సిక్సర్లు ఉన్నాయి. 15 ఏళ్ల వైభవ్ సూర్యవంశీతో కలిసి 133 పరుగుల భాగస్వామ్యాన్ని నెలకొల్పాడు. వైభవ్ 19 బంతుల్లో 45 పరుగులు చేశాడు. భారత జట్టు 199 పరుగుల లక్ష్యాన్ని 13.2 ఓవర్లలోనే ఛేదించి ఆరు వికెట్ల తేడాతో విజయం సాధించింది.

4.3 జింబాబ్వేపై భారత మహిళల క్రికెట్ జట్టు 3–0తో వన్డే సిరీస్ విజయం

జింబాబ్వేతో జరిగిన మూడు మ్యాచ్‌ల వన్డే అంతర్జాతీయ సిరీస్‌ను భారత మహిళల క్రికెట్ జట్టు 3–0తో క్లీన్‌స్వీప్ చేసింది. 2026 అక్టోబర్ 28న వడోదరలో జరిగిన చివరి మ్యాచ్‌లో తొలుత బ్యాటింగ్ చేసిన జింబాబ్వే జట్టు 39.5 ఓవర్లలో 131 పరుగులకు ఆలౌట్ అయింది. భారత జట్టు అద్భుత బౌలింగ్ ప్రదర్శన చేసింది. లెఫ్ట్ ఆర్మ్ స్పిన్నర్ వైష్ణవి శర్మ 39 పరుగులు ఇచ్చి 5 వికెట్లు సాధించింది. అనంతరం భారత మహిళల జట్టు కేవలం 17 ఓవర్లలోనే లక్ష్యాన్ని ఛేదించి విజయం సాధించింది.

---

---

భారతదేశ నూతన అంతరిక్ష సాంకేతికతలు – అంతరిక్ష అన్వేషణ నుంచి జాతీయ అభివృద్ధి వరకు

India’s New-Age Space Technologies: From Space Exploration to National Development

ఆధారం: Employment News, 7–13 నవంబర్ 2026

భారతదేశ అంతరిక్ష రంగం ప్రస్తుతం నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది. పునర్వినియోగ ప్రయోగ వాహకాలు (Reusable Launch Vehicles), విద్యుత్ ప్రొపల్షన్ (Electric Propulsion), స్వదేశీ ఉపగ్రహాలు, అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల అనుసంధానం (Space Docking), భూ పరిశీలన ఉపగ్రహాలు వంటి రంగాల్లో భారత్ గణనీయమైన పురోగతి సాధిస్తోంది. ఈ సాంకేతికతలు అంతరిక్ష పరిశోధనతో పాటు వ్యవసాయం, సమాచార వ్యవస్థలు, వాతావరణ అంచనా, విపత్తుల నిర్వహణ, రక్షణ, ఉపాధి కల్పన, పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి ఉపయోగపడుతున్నాయి.

1. భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమం – చారిత్రక నేపథ్యం

అంశం	వివరాలు
భారతదేశ తొలి రాకెట్ ప్రయోగం	21 నవంబర్ 1963
ప్రయోగ కేంద్రం	తుంబా, కేరళ
అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు	డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్
ఇస్రో స్థాపన	1969
ఇస్రో పూర్తి పేరు	Indian Space Research Organisation
ప్రధాన లక్ష్యం	అంతరిక్ష సాంకేతికతను జాతీయ అభివృద్ధికి వినియోగించడం

భారత అంతరిక్ష ప్రయాణం చిన్న సౌండింగ్ రాకెట్లతో ప్రారంభమై, ప్రస్తుతం భారీ ఉపగ్రహ ప్రయోగాలు, మానవ అంతరిక్ష యాత్రలు, చంద్ర అన్వేషణ, అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల అనుసంధానం వంటి అధునాతన దశకు చేరుకుంది.

2. భారతదేశ నూతన అంతరిక్ష సాంకేతికతలు

2.1 తదుపరి తరం ప్రయోగ వాహకాలు (Next Generation Launch Vehicles – NGLV)

భారతదేశం భారీ ఉపగ్రహాలను, భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష కేంద్రానికి అవసరమైన పరికరాలను ప్రయోగించేందుకు తదుపరి తరం ప్రయోగ వాహకాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• 2024 సెప్టెంబర్‌లో కేంద్ర మంత్రివర్గం NGLV అభివృద్ధికి ఆమోదం తెలిపింది.
• మొత్తం వ్యయం: ₹8,240 కోట్లు.
• మూడు అభివృద్ధి ప్రయోగాలు చేపట్టడం ఈ కార్యక్రమంలో భాగం.
• తక్కువ భూ కక్ష్యలో (LEO) 30 టన్నుల వరకు పేలోడ్‌ను ప్రవేశపెట్టే సామర్థ్యంతో దీనిని రూపొందిస్తున్నారు.
• LVM3తో పోలిస్తే సుమారు మూడు రెట్లు అధిక పేలోడ్ సామర్థ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• పాక్షికంగా పునర్వినియోగించగల రూపకల్పనలో 14 టన్నుల పేలోడ్ సామర్థ్యాన్ని కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.

ప్రయోజనాలు:

• భారతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం (Bharatiya Antariksh Station) నిర్మాణానికి సహకారం.
• భవిష్యత్తులో చంద్ర అన్వేషణ కార్యక్రమాలకు ఉపయోగం.
• భారీ ఉపగ్రహాల ప్రయోగ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.
• వాణిజ్య అంతరిక్ష ప్రయోగాలకు అవకాశాలు పెరుగుతాయి.

భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన ప్రయోగ వాహకాలు

ప్రయోగ వాహకం	పూర్తి పేరు / ఉపయోగం
PSLV	Polar Satellite Launch Vehicle
GSLV	Geosynchronous Satellite Launch Vehicle
LVM3	Launch Vehicle Mark-3
SSLV	Small Satellite Launch Vehicle
NGLV	Next Generation Launch Vehicle

2.2 పునర్వినియోగ ప్రయోగ వాహకాలు (Reusable Launch Vehicles)

సాధారణంగా ప్రయోగ వాహకాలను ఒకసారి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. అయితే పునర్వినియోగ ప్రయోగ వాహకాలలోని ముఖ్యమైన భాగాలను తిరిగి ఉపయోగించుకోవచ్చు.

దీని ద్వారా ప్రయోగ వ్యయాన్ని తగ్గించడంతో పాటు అంతరిక్ష ప్రయోగాల సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చు.

ఇస్రో చేపట్టిన ముఖ్యమైన ప్రయోగాలు:

తేదీ	ప్రయోగం
2 మే 2023	మొదటి RLV స్వయంప్రతిపత్తి ల్యాండింగ్ ప్రయోగం
2 ఏప్రిల్ 2024	రెండవ RLV ల్యాండింగ్ ప్రయోగం
23 జూన్ 2024	మూడవ RLV ల్యాండింగ్ ప్రయోగం

ఈ ప్రయోగాలు స్వయంచాలక ల్యాండింగ్ సాంకేతికత అభివృద్ధికి సహాయపడ్డాయి.

ముఖ్యమైన సాంకేతికతలు:

• Autonomous Landing – స్వయంచాలక ల్యాండింగ్.
• Re-entry Technology – తిరిగి భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే సాంకేతికత.
• Precision Landing – కచ్చితమైన ల్యాండింగ్.
• Aerodynamic Control – వాయుగతిక నియంత్రణ.

2.3 స్వదేశీ ప్రొపల్షన్ సాంకేతికతలు (Indigenous Propulsion Technology)

ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలు రాకెట్లు, ఉపగ్రహాలకు చలనశక్తిని అందిస్తాయి. స్వదేశీ ఇంజిన్లు, థ్రస్టర్లు అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా విదేశీ సాంకేతికతపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

1. స్వదేశీ ఇంజిన్లు, థ్రస్టర్లు, ప్రొపెల్లెంట్ల అభివృద్ధి.
2. రాకెట్లకు అవసరమైన శక్తి వ్యవస్థలను దేశీయంగా తయారుచేయడం.
3. అంతరిక్ష ప్రయోగాల వ్యయాన్ని తగ్గించడం.
4. దేశీయ పరిశ్రమలు, పరిశోధనా సంస్థలకు అవకాశాలు కల్పించడం.

2.4 విద్యుత్ ప్రొపల్షన్ (Electric Propulsion)

సాంప్రదాయ రసాయన ఇంధనంతో పనిచేసే ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలకు బదులుగా విద్యుత్ శక్తిని ఉపయోగించి ఉపగ్రహాలకు చలనశక్తిని అందించే సాంకేతికతను విద్యుత్ ప్రొపల్షన్ అంటారు.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

• 27 మార్చి 2025న ఇస్రో తన స్వదేశీ 300 N స్టేషనరీ ప్లాస్మా థ్రస్టర్‌కు సంబంధించిన 1,000 గంటల జీవితకాల పరీక్షను పూర్తి చేసింది.
• ఈ సాంకేతికత భవిష్యత్తులో విద్యుత్ ప్రొపల్షన్ ఉపగ్రహాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
• తక్కువ ఇంధన వినియోగంతో కక్ష్య మార్పులు చేయడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
• ఉపగ్రహాల్లో ఇతర పరికరాల కోసం ఎక్కువ స్థలం, బరువు సామర్థ్యం అందుబాటులో ఉంటుంది.

గ్రీన్ ప్రొపల్షన్:

పర్యావరణానికి తక్కువ హాని కలిగించే ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడంపై ఇస్రో పరిశోధనలు చేస్తోంది.

• ద్రవరూప ఆక్సిజన్, కిరోసిన్ ఆధారిత వ్యవస్థలు.
• పర్యావరణహిత మోనోప్రొపెల్లెంట్ వ్యవస్థలు.
• భవిష్యత్తులో చంద్ర, అంగారక యాత్రలకు అవసరమైన రేడియో ఐసోటోప్ హీటింగ్, పవర్ టెక్నాలజీలు.

3. అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల అనుసంధానం – SpaDeX

Space Docking Experiment (SpaDeX)

ఇస్రో చేపట్టిన SpaDeX ప్రయోగం భారతదేశ అంతరిక్ష చరిత్రలో ముఖ్యమైన సాంకేతిక విజయం.

అంతరిక్షంలో రెండు వేర్వేరు ఉపగ్రహాలను ఒకదానితో మరొకటి అనుసంధానం చేయడాన్ని Space Docking అంటారు.

అంశం	వివరాలు
ప్రయోగం పేరు	SpaDeX
పూర్తి పేరు	Space Docking Experiment
ప్రయోగించిన తేదీ	16 జనవరి 2025
డాకింగ్ విజయవంతమైన తేదీ	20 ఏప్రిల్ 2025
ఉపగ్రహాల మధ్య విద్యుత్ బదిలీ పరీక్ష	21 ఏప్రిల్ 2025
నిర్వహించిన సంస్థ	ISRO

ప్రయోజనాలు:

• అంతరిక్ష కేంద్రాల నిర్మాణం.
• అంతరిక్షంలో ఉపగ్రహాల మరమ్మతులు.
• ఉపగ్రహాలకు ఇంధనం నింపడం.
• భవిష్యత్తులో చంద్ర అన్వేషణ కార్యక్రమాలకు సహకారం.
• మానవ అంతరిక్ష యాత్రలకు అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం.

4. నావిగేషన్, సమాచార వ్యవస్థలు, భూ పరిశీలన

4.1 NavIC – భారతీయ ప్రాంతీయ నావిగేషన్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థ

NavIC అనేది భారతదేశ స్వదేశీ ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ.

దీనిని ఇస్రో అభివృద్ధి చేసింది.

ప్రధాన ఉపయోగాలు:

• నౌకలు, విమానాల నావిగేషన్.
• వాహనాల స్థానాన్ని గుర్తించడం.
• సముద్ర రవాణా.
• విపత్తుల నిర్వహణ.
• రక్షణ, వ్యూహాత్మక అవసరాలు.

భారతదేశ ప్రధాన భూభాగానికి సుమారు 1,500 కిలోమీటర్లకు మించి ప్రాంతాలకు నావిగేషన్ సేవలను అందించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.

4.2 GSAT-N2 ఉపగ్రహం

అంశం	వివరాలు
ఉపగ్రహం పేరు	GSAT-N2 (GSAT-20)
ప్రయోగ తేదీ	19 నవంబర్ 2024
సామర్థ్యం	సుమారు 48 Gbps
ప్రధాన ఉపయోగం	బ్రాడ్‌బ్యాండ్, విమానాల్లో ఇంటర్నెట్, కమ్యూనికేషన్

ఈ ఉపగ్రహం ద్వారా భారతదేశంలో మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా బ్రాడ్‌బ్యాండ్, సమాచార సేవలను విస్తరించేందుకు సహాయం లభిస్తుంది.

4.3 NISAR ఉపగ్రహం

పూర్తి పేరు: NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar.

ఇది NASA మరియు ISRO సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన భూ పరిశీలన ఉపగ్రహం.

అంశం	వివరాలు
ఉపగ్రహం	NISAR
భాగస్వామ్య సంస్థలు	NASA మరియు ISRO
ప్రయోగ తేదీ	30 జూలై 2025
NASA రాడార్	L-Band
ISRO రాడార్	S-Band
ప్రధాన లక్ష్యం	భూ ఉపరితల మార్పులను పరిశీలించడం

ఉపయోగాలు:

• వ్యవసాయ భూముల పరిశీలన.
• అడవుల విస్తీర్ణాన్ని అంచనా వేయడం.
• భూకంపాలు, భూకంప సంబంధిత మార్పుల అధ్యయనం.
• హిమానీనదాల పరిశీలన.
• ప్రకృతి వైపరీత్యాల పర్యవేక్షణ.

4.4 హైపర్‌స్పెక్ట్రల్ ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహం (HySIS)

హైపర్‌స్పెక్ట్రల్ ఇమేజింగ్ సాంకేతికత ద్వారా భూమిపై ఉన్న వివిధ వస్తువులను వాటి కాంతి ప్రతిబింబ లక్షణాల ఆధారంగా గుర్తించవచ్చు.

ప్రధాన ఉపయోగాలు:

• వ్యవసాయం.
• అటవీ పరిశోధన.
• భూగర్భ ఖనిజాల గుర్తింపు.
• తీర ప్రాంతాల పర్యవేక్షణ.
• భూగర్భ జలాల పరిశీలన.

---

5. భారతదేశంలో అంతరిక్ష స్టార్టప్‌ల అభివృద్ధి

భారతదేశ అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేట్ కంపెనీలు, స్టార్టప్‌ల భాగస్వామ్యం పెరుగుతోంది.

స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రభుత్వ చర్యలు

సంవత్సరం	కార్యక్రమం / విధానం
2023	భారత అంతరిక్ష విధానం (Indian Space Policy)
2023	IN-SPACe సీడ్ ఫండ్ పథకం
2024	విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల (FDI) విధానం సడలింపు
2024	అంతరిక్ష కార్యకలాపాల అనుమతులకు సంబంధించిన నిబంధనలు, మార్గదర్శకాలు
2024	IN-SPACe ప్రీ-ఇంక్యుబేషన్ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్ కార్యక్రమం
2024	₹1,000 కోట్ల వెంచర్ క్యాపిటల్ ఫండ్ ఏర్పాటు
2025	₹500 కోట్ల టెక్నాలజీ అడాప్షన్ ఫండ్ ఏర్పాటు
2025	SSLV సాంకేతికతను HALకు బదిలీ చేయడం
2026	PPP విధానంలో భూ పరిశీలన ఉపగ్రహాల సముదాయం ఏర్పాటు

IN-SPACe పూర్తి పేరు: Indian National Space Promotion and Authorisation Centre.

ఇది భారత అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేట్ సంస్థలు, స్టార్టప్‌ల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించే సంస్థ.

భారత అంతరిక్ష రంగంలో స్టార్టప్‌ల వృద్ధి

అంశం	2014	2026
అంతరిక్ష స్టార్టప్‌ల సంఖ్య	1	సుమారు 440

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనలో ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యం గణనీయంగా పెరిగిందని ఈ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.

6. భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ (Space Economy)

భారతదేశం అంతరిక్ష రంగాన్ని పరిశోధనతో పాటు ఉపాధి, పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి కీలక రంగంగా అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ముఖ్యమైన గణాంకాలు:

అంశం	వివరాలు
2033 నాటికి భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యం	44 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు
31 మార్చి 2026 నాటికి అంతరిక్ష స్టార్టప్‌లలో సమీకృత పెట్టుబడులు	618.5 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు
2014–2026 మధ్య ఇస్రో ప్రయోగించిన విదేశీ ఉపగ్రహాలు	399
1999–2014 మధ్య ప్రయోగించిన విదేశీ ఉపగ్రహాలు	35
2014లో అంతరిక్ష స్టార్టప్‌లు	1
2026లో అంతరిక్ష స్టార్టప్‌లు	సుమారు 440

అంతరిక్ష రంగంలో ఉపాధి అవకాశాలు:

1. ఏరోస్పేస్ ఇంజినీరింగ్.
2. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజినీరింగ్.
3. ప్రొపల్షన్ పరిశోధన.
4. రోబోటిక్స్.
5. సైబర్ సెక్యూరిటీ.
6. డేటా అనలిటిక్స్.
7. శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్స్.
8. సాఫ్ట్‌వేర్ అభివృద్ధి.
9. నాణ్యత నియంత్రణ.
10. ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్‌మెంట్.

7. భారత అంతరిక్ష సాంకేతికతల వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు

రంగం	ఉపయోగం
వ్యవసాయం	పంటల పరిస్థితి, భూసార అంచనా, వాతావరణ సమాచారం
విపత్తుల నిర్వహణ	తుఫానులు, వరదలు, భూకంపాల పర్యవేక్షణ
రక్షణ	సరిహద్దుల పర్యవేక్షణ, నావిగేషన్
సమాచార రంగం	టెలివిజన్, బ్రాడ్‌బ్యాండ్, కమ్యూనికేషన్
రవాణా	నావిగేషన్, వాహనాల ట్రాకింగ్
పర్యావరణం	అడవులు, నీటి వనరులు, వాతావరణ మార్పుల పరిశీలన
పరిశ్రమలు	ఉపగ్రహాల తయారీ, ప్రయోగ వాహకాల తయారీ
ఉపాధి	ఇంజినీరింగ్, పరిశోధన, సాఫ్ట్‌వేర్ రంగాల్లో ఉద్యోగాలు

---

8. పోటీ పరీక్షల కోసం అత్యంత ముఖ్యమైన రివిజన్ పాయింట్స్

క్రమ సంఖ్య	అంశం	గుర్తుంచుకోవాల్సిన సమాచారం
1	భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు	డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్
2	ISRO స్థాపన	1969
3	భారత తొలి రాకెట్ ప్రయోగం	21 నవంబర్ 1963
4	ప్రయోగ కేంద్రం	తుంబా, కేరళ
5	NGLV అభివృద్ధి ఆమోదం	సెప్టెంబర్ 2024
6	NGLV వ్యయం	₹8,240 కోట్లు
7	NGLV పేలోడ్ సామర్థ్యం	LEOలో 30 టన్నుల వరకు
8	RLV ప్రయోగాలు	2023, 2024
9	300 N ప్లాస్మా థ్రస్టర్ పరీక్ష	27 మార్చి 2025
10	SpaDeX ప్రయోగం	16 జనవరి 2025
11	SpaDeX డాకింగ్	20 ఏప్రిల్ 2025
12	SpaDeX విద్యుత్ బదిలీ పరీక్ష	21 ఏప్రిల్ 2025
13	GSAT-N2 ప్రయోగం	19 నవంబర్ 2024
14	GSAT-N2 సామర్థ్యం	48 Gbps
15	NISAR ప్రయోగం	30 జూలై 2025
16	NISAR భాగస్వామ్య సంస్థలు	NASA మరియు ISRO
17	NISARలో NASA రాడార్	L-Band
18	NISARలో ISRO రాడార్	S-Band
19	భారత అంతరిక్ష విధానం	2023
20	IN-SPACe	ప్రైవేట్ అంతరిక్ష సంస్థలను ప్రోత్సహించే సంస్థ
21	భారత అంతరిక్ష స్టార్టప్‌లు (2026)	సుమారు 440
22	భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యం	2033 నాటికి 44 బిలియన్ డాలర్లు

---

9. ముఖ్యమైన సంక్షిప్త పదాలు (Important Abbreviations)

సంక్షిప్త పదం	పూర్తి రూపం
ISRO	Indian Space Research Organisation
NGLV	Next Generation Launch Vehicle
PSLV	Polar Satellite Launch Vehicle
GSLV	Geosynchronous Satellite Launch Vehicle
LVM3	Launch Vehicle Mark-3
SSLV	Small Satellite Launch Vehicle
RLV	Reusable Launch Vehicle
SpaDeX	Space Docking Experiment
NavIC	Navigation with Indian Constellation
NISAR	NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar
NASA	National Aeronautics and Space Administration
IN-SPACe	Indian National Space Promotion and Authorisation Centre
LEO	Low Earth Orbit
Gbps	Gigabits per Second
HySIS	Hyperspectral Imaging Satellite
SGMZ	Sports Goods Manufacturing Zone

పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన అంశాలు

• SpaDeX: అంతరిక్షంలో రెండు ఉపగ్రహాలను అనుసంధానం చేసే సాంకేతికత.
• NISAR: NASA–ISRO సంయుక్త భూ పరిశీలన ఉపగ్రహం.
• NavIC: భారతదేశ స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థ.
• NGLV: భారీ పేలోడ్‌లను అంతరిక్షంలోకి పంపేందుకు అభివృద్ధి చేస్తున్న తదుపరి తరం ప్రయోగ వాహకం.
• RLV: ప్రయోగ వాహకాల భాగాలను తిరిగి ఉపయోగించే సాంకేతికత.
• IN-SPACe: భారతదేశంలో ప్రైవేట్ అంతరిక్ష రంగ అభివృద్ధికి ప్రోత్సాహం అందించే సంస్థ.

మొత్తంగా: భారతదేశ నూతన అంతరిక్ష సాంకేతికతలు స్వావలంబన, శాస్త్రీయ పరిశోధన, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, ఉపాధి కల్పన, జాతీయ భద్రతకు దోహదపడుతున్నాయి. 2033 నాటికి 44 బిలియన్ డాలర్ల అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థను సాధించాలనే లక్ష్యం భారత అంతరిక్ష రంగ భవిష్యత్తుకు కీలకమైనది.